Аԥсны Апарламент актәи аԥхьарала адемографиатә политиказы азакәан аднакылеит

17
(ирҿыцуп 09:54 13.07.2021)
Азакәан апроект иаланагалоит абарҭ рҩызцәа аилкаарақәа: "адемографиатә политика", "адемографиатә шәарҭадара", "адемографиатә шәарҭарақәа", иадырбоит ари аполитика анагӡара знапы иануи уи финансла аиқәыршәара ахыҵхырҭақәеи.

АҞӘА, ԥхынгәы 12 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны Апарламент актәи аԥхьарала иаднакылеит "Аԥсны Аҳәынҭқарратә демографиатә политиказы" азакәан апроект, ԥхынгәы 12 рзы имҩаԥысыз аилатәараҿы.

Адепутат Алхас Џьынџьал иажәақәа рыла, ари апроект актуалра аҵоуп, избанзар Аԥсны иҟаӡам адемографиатә политика ахҳәаа азыҟазҵо нормативтә акткгьы. Иаҳҳәозар, азакәан аҿы рыӡбахә ҳәоуп адемографиатә шәарҭарақәа - адепопулиациа, иқәынхо ажәлар рықәра ацлара, изхыламԥшуа амиграциатә процессқәа, аҭаацәара аинститут ахыԥша алаҟәра.

Адемографиатә политика апринцип хадақәа - ари Аԥсны адемографиатә ҭахрақәа раԥхьа игылоуп, уи жәларбжьаратәи азин апринципқәа ирықәшәозароуп, адемографиа аусхкаҟны аҳәынҭқарратә усбарҭақәа русура еиқәшәо, еибыҳәаны имҩаԥыргалароуп, адемографиатә шәарҭарақәа ианаамҭоу рыӡбара аҭахуп. 

Адемографиатә политика адҵа хадақәа - ауааԥсыра рыԥсҭазаара аиӷьтәра, аира аизырҳара, аԥсра аларҟәра, аҭаацәа аинститут арӷәӷәара, аҭаацәаратә еизыҟазаашьақәа ирылоу адоуҳатә традициақәа реиҭарҿиареи рырҿиареи, аҳәаанырцә инхо аԥсуа милаҭ ахаҭарнакцәа хатәгәаԥхарала ихынҳәыртә еиԥш аҟаҵара. 

Аҳәынҭпрограмма аԥара азоужьхоит ареспубликатә биуџьет аҟынтәи, арепатриациеи адемографиеи иртәу ибиуџьеттәым аҳәынҭқарратә фонд аҟынтәи.

17

Шьынқәырԥҳа Аԥсны ацитрус ԥырхага азҭо ахәаҷа азы: даара иамҽхакны иҟоуп

0
Ацитрус иаԥырхаго аԥарԥалыкь ықәызго абжы криптоламус ахархәара атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит Аҵиаақәа рзы акарантинтә хылаԥшра асанитартә лабораториа аиҳабы Маиа Шьынқәырԥҳа.
Шьынқәырԥҳа Аԥсны ацитрус ԥырхага азҭо ахәаҷа азы: даара иамҽхакны иҟоуп

"Шерстистаиа белокрылка ҳәа изышьҭоу ԥшьышықәса раахыс иазгәаҭан иҳамоyп Аԥсны. Еиҳарак иахьаабо ацитрус аҟноуп, даара аҽамхакны иҟоуп. Ари хәаҷа ҿыцуп. Аҭагылазаашьа ас ианыҟала, ааигәа аинспекциаҿы иҟаз аиԥылараҟны иазыӡбан ахәаҷа зшьуа ахимметод ада, абиометод ахархәара. Абжы криптоламус, уи аԥырԥалыкь иаԥырхагоуп, ус азгәарҭеит аиԥылараҿы аекспертцәа. Макьана иҳазҳәом уи иахәоит ҳәа, аха иалагалазар, ахы шымҩаԥнаго аабарын. 500 цыра аԥсабарахь аушьҭра азгәаҭоуп. Ҳара урҭ аԥсабара ԥырхага анаҭом ҳәа азыҳаԥхьаӡоит", - еиҭалҳәеит Шьынқәырԥҳа.

Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

0

Урыстәылатәи аспелеологцәа Веревкин иҳаԥаҿы ахаҵа иԥсыбаҩ рбеит

5
(ирҿыцуп 09:32 05.08.2021)
Урыстәылатәи аспелеологцәа ргәаанагарала Веревкин иҳаԥаҿыарыцҳара ҟалазар ҟалоит 2020 шықәса аԥхын ма ҭагалан.

АҞӘА, нанҳәа 5 – Sputnik, Бадри Есиава. Урыстәылатәи аспелеологцәа Аԥсны иҟоу Веревкин иҳаԥаҿы ахаҵа иԥсыбаҩ рбеит 1100 метра алаҟәыраҿы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла аспелеологцәа Реидгыла анапхгара алахәыла Евгени Снедков.

"Нанҳәа 3, асааҭ 4:00 азы Москва, Перовсктәи аклуб аспелеологцәа ргәыԥ, 30 шықәса инарзынаԥшуа Веревкин иҳаԥаҿы аусурақәа мҩаԥызго, атурист иԥсыбаҩ рбеит. Аԥхьа аҭаларҭатә ҵеиџь ахықәаҿ ашаха рбеит, маҭәақәакгьы. Анаҩс 1100 метра алаҟәыраҿ ауаҩы иԥсыбаҩ кнаҳан", - иҳәеит иара.

Снедков иажәақәа рыла иҭахаз дыштуристыз еилкаахеит, избанзар аҳаԥы амаршрут ауадаҩра иақәшәомызт ихархәагақәа. Иҟалоит иара аԥышәеи амчи изымхазар. Уи адагьы асеиԥш иҟоу аҳаԥқәа аӡәы ихала аҭалара ашәарҭадара атехника еиланагоит. Иара ихаҭара шьықәзыргылаша ҳәа аспелеологцәа акгьы рзымԥшааит.

Урыстәылатәи аспелеологцәа ргәаанагарала Веревкин иҳаԥаҿы арыцҳара ҟалазар ҟалоит 2020 шықәса аԥхын ма ҭагалан.

Аспелеологцәа реидгыла Аԥсны АҶА ахь адырра ҟарҵеит.

"Идокументқәеи игәакьацәеи ԥшаатәуп. Иҟаҵатәу дара ирҳәароуп. Асеиԥш аан аԥсыбаҩ аҭгара рҽазыршәоит аха ариаҟара аҵаҟынтә уи уадаҩуп. 50 – 100-ҩык рҟынӡа аспелеологцәа аҭахуп. Аҳаԥаҿы ишәарҭоу аҭыԥқәа ыҟоуп",- иҳәоит Снедков.

Иара иҳәеит Аԥсныҟа амҩа ишықәло аспелеологцәа Реидгылаҟынтә уи азы аҳәара ҟаҵахар.

2020 шықәса нанҳәамзазы Арбаика аҳаԥаҿы дҭахеит аспелеолог Павел Демидов. Иԥсыбаҩ 300 метра рҟынтә ихагалан.
Веревкин иҳаԥы адунеи аҿы реиҳа иҵаулоу ҳәа иԥхьаӡоуп. 2018 шықәсазы урыстәылатәи аспелеологцәа 2212 метра илбааит.

5