Аԥсуа-ақырҭуа ҳәааҟны аепидмаҵзура COVID аӡәы заҵәык идырбалеит ҩымчыбжь рыла

26
(ирҿыцуп 11:21 16.07.2021)
Қырҭтәылантәи ҳтәыла иҭало зегьы аушьҭырҭатә ҭыԥ "Егры" аҿы еиҿкаау асанитар-епидемиологиатә маҵзураҟны иддырбароуп алаҵа шыҟарҵаз атәы зҳәо ашәҟәы, COVID-19 рцәа ишалам шьақәзырӷәӷәо аилыркаа, ма ацәеижьҿагылақәа шрымоу аазырԥшуа абӷьыц.

АҞӘА, ԥхынгәы 16 – Sputnik, Бадри Есиава.Аԥсуа-ақырҭуа ҳәааҟны аепидмаҵзура COVID аӡәы заҵәык идырбалеит ҩымчыбжь рыла, абри атәы Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит Галтәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Асҭамыр Гамгьиа.

"Иацы аԥсуа-ақырҭуа ҳәааҟны еиҿкаау аепидмаҵзура апункт аҟны аӡәы ачымазараҿкы ицәа ишалаз шьақәнарӷәӷәеит. Иара ахыԥхьакрахь дышьҭуп. Ари раԥхьатәи хҭысуп, аҳәааҟны аепидмаҵзура аус ауеижьҭеи", - иҳәеит иара.

Гамгьиа иҳәеит, аҳәааҟны амедпункт аартра шхымԥадатәииз, аҳәаа иахысуа ауаа ргәаҭара шаҭаху.

Қырҭтәылантәи ҳтәыла иҭало зегьы аушьҭырҭатә ҭыԥ "Егры" аҿы еиҿкаау асанитар-епидемиологиатә маҵзура аҟны иддырбароуп алаҵа шыҟарҵаз атәы зҳәо ашәҟәы, COVID-19 рцәа ишалам шьақәзырӷәӷәо аилыркаа, ма ацәеижьҿагылақәа шрымоу аазырԥшуа абӷьыц.

"Аԥснытәи Қырҭтәылаҟа ицо ауаа шьҭахҟьа рыхынҳәразы хымш ҿҳәарас ирымоуп, аха уи аамҭа иахысыр, абарҭ зыӡбахә сҳәаз ашәҟәқәа рымазароуп", - иҳәеит иара.

Аҳақьымцәа аҳәаа иахысуа зегьы ршоура гәарҭоит, ачымазараҿкы еиԥшу асимптомқәа рымазар, ирлас атест рзыҟарҵоит, уи минуҭқәак иадхалоит.

Апункт аус ауеит асааҭ 7:00 инаркны 19:00-нӡа, аҳәаа ахысра азин аныҟоу аамҭазы. Аҳақьымцәа ргәыԥ 12-ҩык ыҟоуп, дара ҷаԥшьоит ҩыџьа-ҩыџьала - ҳақьымки медиаҳәшьаки.

Гамгьиа иажәақәа рыла, аҳақьымцәа зегьы акоронавирус зхызгахьоу роуп, аха уеизгьы ахыхьчаратә ԥҟарақәа ирықәныҟәоит.

26
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау (1372)

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа Акаԥа ақыҭа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

6
(ирҿыцуп 19:23 25.07.2021)
Акаԥа ақыҭа ахада Зураб Габлиа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афымцалашареи амҩақәеи рзы ирымоу ауадаҩра атәы, иҳәеит анхацәа ирыбзазашьоу.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа ақыҭа Акаԥа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

Аиҿцәажәараҿы ақыҭа ахада иҳәеит уаанӡа аӡазы ирымаз ауадаҩра шаԥыху, уажәы изыргәамҵуаны иҟоу афымцалашара амчхара амаҷра шакәу.

"2014 шықәса рзы иргылан ашьаҟақәа. Уи аахас ацәаҳәақәа рыҟаҵара алмыршахеит. Ааигәа ҳақәдыргәыӷит ари апроблема шыӡбахо. Ҳара иаҳҭахуп 3 километра афымцатә цәаҳәақәа. Иахьа иҳамоу алашара амчхара даара имаҷуп, иҳазхаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габлиа.

Акаԥа ақыҭа ахада иҳәеит амҩақәа рҭагылазаашьа уамак ишҽеим, убри аан ақыҭатәи ауахәама иаҭаауа рхыԥхьаӡара рацәоуп, аԥсшьаҩцәагьы уахь иналаҵаны.

"Ааигәа иҟаз амшцәгьаан амҩа еиҳагьы иԥхасҭахеит. Акомиссиа ыҟан, ирбеит, иаарласны аҭагылазаашьа аҽеиҭанакып ҳәа ҳақәгәыӷуеит", - ҳәа азгәеиҭеит Габлиа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6
Кукушка

"Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап": анхаҩы дызҟаҭәар зылшо аԥсаатәқәа

38
(ирҿыцуп 15:23 25.07.2021)
Анхаҩы дманшәалахарц, иҽаҩра иԥыларц иҽызцәихьчоз аԥсаатәқәа ртәы шәаԥхьарц шәылшоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа лматериал аҟны.

Аԥхаррақәа аныҟалалак, анхаҩы адгьыл аус адулара иҽаназикуа аамҭа ицәырнагоит ажәлар разхаҵарақәеи разгәаҭарақәеи жәпакы. Урҭ азхаҵарақәа хықәкыла ауаҩы ацәгьа иацәыхьчара, имоу аманшәалара, амарымажара реиқәырхара, реихаҳароуп изызку.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Ааԥын, аԥсабара зегьы анҿыхо, аԥсаатә амра шәахәақәа иреигәырӷьаны рашәа хаақәа анцәырырго, аԥсуаа шьыжьымҭан џьара усура ҳәа ианааҵыҵуаз, еиҳарак адгьыл иқәаарыхырц, амхы иҭаларц ргәы ианҭарк, "какалк мкыкәа", даҽакала иуҳәозар, "ҿаҵак ымфакәа" ицомызт.

Ауаҩы акрыфа, имч ҭаны, игәы алаҟаны аусура иҽаназикуа еиӷьу ыҟам. Ацәгьа ухьыԥшӡом, иара унапы злаукыз аусгьы иаҳа иуцааиуеит.

Шьыжьнаҵы акрыфара ргәы ианаҭахӡамыз, хыхьчага ҳасабала аусура рнапы аларкаанӡа аџьыкхыш маҷк нарыхәларыԥсон, зынӡа рыца ак ҭамкәа иҟамларц азы. Аԥсуаа иазгәарҭоит, анхаҩы ҿмырҵысы (акрымфакәа) ааԥын имхы данҭала, зыбжьы иаҳаз аԥсаатә даҟаҭәоит ҳәа (азгә: "аҟаҭәара" - одоление птицы).

Ҿмырҵысы ажәҵыс аҷырҷырбжьы уаҳар – ахьара, ахш ԥхасҭахалоит (иҵәыҵәлоит) рҳәоит. Амалаӷәыри аҟармаҵыси рышәаҳәабжь уаҳар – унасыԥ дыркьаҿуеит. Убри аҟнытә, ааԥын рҽырцәырыхьчон абарҭ аԥсаатәқәа: акәыкәу, ажәҵыс, ашамыхьажь, амалаӷәыр, аҟармаҵыс…

Акәыкәу

Акәыкәу ршьуам, еишәарыцом. Аԥсуаа рҟны иҟоуп азхаҵара "ҿмырҵысы акәыкәу абжьы заҳаз даҟаҭәоит, иҽаҩра беиахом" ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианалаго (инықәырԥшшәа мшаԥымзазы) аӡәырҩы анхацәа ахлафаауеит: "Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап!" - аҳәоит ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианаҟәыҵлак – лаҵараамҭам. Илауҵогьы ҟалом.

Уамашәа иубаша, ари аԥсаатә хәыҷы ахьӡ аџьа, адгьыл ақәаарыхра аамҭа ишадҳәалоугьы, ахыргәаҟра ацәымӷуп. Егьырҭ аԥсаатәқәа реиԥш аҭра ҟанаҵом. Акәыкәу аҟара иаашьо, зыхшара змааӡо "имцәаӷәои имрашәои" ԥсаатә ыҟам.

Ашамыхьажь

Ашамыхьажь иамоуп даҽа хьӡык, уи "абжьоубжьыкь" ауп. Ԥсаатә ӷроуп, аԥыц ҵәызуп, иаҩцамкәа иқәырхәоуп. Аԥҷаҷар харгьежьаауп, еиларгыланы ахы иқәгылоуп. Ашамыхьажь зымшьҭа цәгьоу ԥсаатәны иахәаԥшуеит. Ашҭа инҭаԥырны аҩны азааигәара махәык инықәтәар, рыцҳашьарада иԥхадырсуан.

Амалаӷәыр

Амалаӷәыр аиаҵәареи аҩеижьреи еимазкуа ԥштәуп иамоу. Даараӡа ҵыс ԥшӡоуп, амала ишымышьҭацәгьоу ҳәатәуп. Ауаҩы иитәу ҟәыхк - амаҭәа ҽыҭк, мамзаргьы ахцәы аԥыц иаҿыҵакны иагар, аманшәаламрақәа ичычоит, илаиҵазгьы иԥылом.

Ажәытәан аҽаҩра бзиа ззаамрыхыз "амалаӷәыр уаҟаҭәеит" ҳәа ихыччауан.

38