Аԥсны атуризм аминистрра аԥхынтәи аԥсшьаратә аамҭа абжьарарбагақәа ҟанаҵеит

21
(ирҿыцуп 13:06 21.07.2021)
Сынтәа Аԥсны аԥхынтәи аԥсшьаратә аамҭа аҵыхәтәантәи 30 шықәса ираԥнагеит ҳәа уаанӡа аҳәамҭа ҟаиҵахьан Атуризм аминистрра ахада.

АҞӘА, ԥхынгәы 21 – Sputnik. Сынтәатәи аԥхынтәи аамҭа 2019 шықәсазтәи арбагақәа ираԥнагахьеит ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны атуризм аминистр ихаҭыԥуаҩ Асҭамур Барцыц.

"Ԥхынгәы 19, 2019 шықәсазы Афон ҿыцтәи аҳаԥы иаҭаахьан 105 274-ҩык аԥсшьаҩцәа, сынтәа – 210 952, 2019 шықәса аҩныҵҟа Риҵатәи амилаҭтә парк иаҭааит 385 000-ҩык, 2021 шықәса ԥхынгәы 1-нӡа– 297 000-ҩык. Аиҿырԥшра иунарбоит иҟоу аивыгарақәа", - иҳәоит иара.

Барцыц иажәақәа рыла атәылаҿ аԥсшьаҩцәа ахьрыдыркыло аҭыԥқәа зегьы ҭәуп. Уаанӡеиԥш аԥхьа идырҭәуеит Гагра араион, анаҩс – Аҟәа, Афон ҿыц, Гәдоуҭа. Ирацәоуп ауаа ахатә секторқәа рҿы, Очамчыра араион Кындыӷ апансионатқәа рҿы.

Асеиԥш Аԥснытәи ахырхарҭа аҭаххара мзызны иамоу апандемиа аамҭаан аҳәаанырцәуаа рзы тәылақәак иаларгалаз аԥкрақәеи аҳәаақәа раркреи роуп.

Барцыц иҳәеит иара убасгьы Аԥсныҟа ауаа адзыԥхьало иара асасдкылареи, ақьабзқәеи, акультуреи роуп ҳәа.

"Аԥсшьаҩцәа рыдкылара ахаҭабзиара ҳарактәуп. Ахәи-ахаҭабзиареи еибакапануа иҟазароуп. Ҽаангьы арахь аара рҭаххо иҟазароуп. Иазгәаҭатәуп есышықәса ҳара ҳалызхуа ауаагьы шыҟоу", - иҳәеит иара.

Аԥсны бжьаратәлатәи ашықәстә ҭаара миллионҩык рҟынӡа инаӡоит. Еиҳа-еиҳа ирацәаҩхоит мышкы ҳәа екскурсиа ҳасабла атәыла иаҭаауа рхыԥхьаӡарагьы.

Астатистика ала туристк Аԥсны 7-8 мшы ихигоит. Ҳәарада акыр еиӷьхон 12-14 иреиҵамкәа рыԥсшьарамш ара ирхыргозар. Аха уи азы аномертә фонд иацҵатәуп, аусура иалагароуп аҽыхәышәтәрагьы ахьрылшаша асанатор-курорттә обиектқәа.

Аминистр ихаҭыԥуаҩ игәаанагарала асезон жьҭаарамзанӡа инаӡар алшоит.

Мрагыларатәи Аԥсны ахәҭаҿы акәзар атуристцәа рацәаҩуп узҳәом.

Барцыц иазгәеиҭеит аминистрреи атәыла асанитар-епидемиологиатә маҵзуреи аотельқәа шгәарҭо асанитартә нормақәа рықәныҟәашьазы.

Иара иҳәеит Аԥсны амедусзуҩцәа рабыжьгарақәа ишрықәныҟәо аԥсшьаҩцәеи аперсонали коронавирустә инфекциа рацәыхьчаразы.

Барцыц иҳәеит асанитар-епедимиологиатә маҵзура абжьгарала аотель аҿы иҟазароуп ачымазараҿкы здырбало хаз иалкаарҭа аҭыԥ. Аусзуҩцәа иаразнак аҳақьымцәа ирыԥхьароуп.

Аԥсни Урыстәылеи агәабзиарахьчаразы рминистррақәа реиқәшаҳаҭрала ишьақәыргылоуп аԥсшьаҩцәа рҟынтәи COVID-19 зыдбало апациентцәа Урыстәыла аҵакырахь риагара.

21

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа Акаԥа ақыҭа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

6
(ирҿыцуп 19:23 25.07.2021)
Акаԥа ақыҭа ахада Зураб Габлиа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афымцалашареи амҩақәеи рзы ирымоу ауадаҩра атәы, иҳәеит анхацәа ирыбзазашьоу.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Габлиа ақыҭа Акаԥа иамоу ауадаҩрақәа ртәы

Аиҿцәажәараҿы ақыҭа ахада иҳәеит уаанӡа аӡазы ирымаз ауадаҩра шаԥыху, уажәы изыргәамҵуаны иҟоу афымцалашара амчхара амаҷра шакәу.

"2014 шықәса рзы иргылан ашьаҟақәа. Уи аахас ацәаҳәақәа рыҟаҵара алмыршахеит. Ааигәа ҳақәдыргәыӷит ари апроблема шыӡбахо. Ҳара иаҳҭахуп 3 километра афымцатә цәаҳәақәа. Иахьа иҳамоу алашара амчхара даара имаҷуп, иҳазхаӡом", - ҳәа еиҭеиҳәеит Габлиа.

Акаԥа ақыҭа ахада иҳәеит амҩақәа рҭагылазаашьа уамак ишҽеим, убри аан ақыҭатәи ауахәама иаҭаауа рхыԥхьаӡара рацәоуп, аԥсшьаҩцәагьы уахь иналаҵаны.

"Ааигәа иҟаз амшцәгьаан амҩа еиҳагьы иԥхасҭахеит. Акомиссиа ыҟан, ирбеит, иаарласны аҭагылазаашьа аҽеиҭанакып ҳәа ҳақәгәыӷуеит", - ҳәа азгәеиҭеит Габлиа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6
Кукушка

"Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап": анхаҩы дызҟаҭәар зылшо аԥсаатәқәа

38
(ирҿыцуп 15:23 25.07.2021)
Анхаҩы дманшәалахарц, иҽаҩра иԥыларц иҽызцәихьчоз аԥсаатәқәа ртәы шәаԥхьарц шәылшоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа лматериал аҟны.

Аԥхаррақәа аныҟалалак, анхаҩы адгьыл аус адулара иҽаназикуа аамҭа ицәырнагоит ажәлар разхаҵарақәеи разгәаҭарақәеи жәпакы. Урҭ азхаҵарақәа хықәкыла ауаҩы ацәгьа иацәыхьчара, имоу аманшәалара, амарымажара реиқәырхара, реихаҳароуп изызку.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Ааԥын, аԥсабара зегьы анҿыхо, аԥсаатә амра шәахәақәа иреигәырӷьаны рашәа хаақәа анцәырырго, аԥсуаа шьыжьымҭан џьара усура ҳәа ианааҵыҵуаз, еиҳарак адгьыл иқәаарыхырц, амхы иҭаларц ргәы ианҭарк, "какалк мкыкәа", даҽакала иуҳәозар, "ҿаҵак ымфакәа" ицомызт.

Ауаҩы акрыфа, имч ҭаны, игәы алаҟаны аусура иҽаназикуа еиӷьу ыҟам. Ацәгьа ухьыԥшӡом, иара унапы злаукыз аусгьы иаҳа иуцааиуеит.

Шьыжьнаҵы акрыфара ргәы ианаҭахӡамыз, хыхьчага ҳасабала аусура рнапы аларкаанӡа аџьыкхыш маҷк нарыхәларыԥсон, зынӡа рыца ак ҭамкәа иҟамларц азы. Аԥсуаа иазгәарҭоит, анхаҩы ҿмырҵысы (акрымфакәа) ааԥын имхы данҭала, зыбжьы иаҳаз аԥсаатә даҟаҭәоит ҳәа (азгә: "аҟаҭәара" - одоление птицы).

Ҿмырҵысы ажәҵыс аҷырҷырбжьы уаҳар – ахьара, ахш ԥхасҭахалоит (иҵәыҵәлоит) рҳәоит. Амалаӷәыри аҟармаҵыси рышәаҳәабжь уаҳар – унасыԥ дыркьаҿуеит. Убри аҟнытә, ааԥын рҽырцәырыхьчон абарҭ аԥсаатәқәа: акәыкәу, ажәҵыс, ашамыхьажь, амалаӷәыр, аҟармаҵыс…

Акәыкәу

Акәыкәу ршьуам, еишәарыцом. Аԥсуаа рҟны иҟоуп азхаҵара "ҿмырҵысы акәыкәу абжьы заҳаз даҟаҭәоит, иҽаҩра беиахом" ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианалаго (инықәырԥшшәа мшаԥымзазы) аӡәырҩы анхацәа ахлафаауеит: "Ҳцәаӷәап - ҳрашәап, ҳрашәап - ҳцәаӷәап!" - аҳәоит ҳәа. Акәыкәу аҿыҭра ианаҟәыҵлак – лаҵараамҭам. Илауҵогьы ҟалом.

Уамашәа иубаша, ари аԥсаатә хәыҷы ахьӡ аџьа, адгьыл ақәаарыхра аамҭа ишадҳәалоугьы, ахыргәаҟра ацәымӷуп. Егьырҭ аԥсаатәқәа реиԥш аҭра ҟанаҵом. Акәыкәу аҟара иаашьо, зыхшара змааӡо "имцәаӷәои имрашәои" ԥсаатә ыҟам.

Ашамыхьажь

Ашамыхьажь иамоуп даҽа хьӡык, уи "абжьоубжьыкь" ауп. Ԥсаатә ӷроуп, аԥыц ҵәызуп, иаҩцамкәа иқәырхәоуп. Аԥҷаҷар харгьежьаауп, еиларгыланы ахы иқәгылоуп. Ашамыхьажь зымшьҭа цәгьоу ԥсаатәны иахәаԥшуеит. Ашҭа инҭаԥырны аҩны азааигәара махәык инықәтәар, рыцҳашьарада иԥхадырсуан.

Амалаӷәыр

Амалаӷәыр аиаҵәареи аҩеижьреи еимазкуа ԥштәуп иамоу. Даараӡа ҵыс ԥшӡоуп, амала ишымышьҭацәгьоу ҳәатәуп. Ауаҩы иитәу ҟәыхк - амаҭәа ҽыҭк, мамзаргьы ахцәы аԥыц иаҿыҵакны иагар, аманшәаламрақәа ичычоит, илаиҵазгьы иԥылом.

Ажәытәан аҽаҩра бзиа ззаамрыхыз "амалаӷәыр уаҟаҭәеит" ҳәа ихыччауан.

38