Атәымтәылауаа рзы аԥсуа-аурыс ҳәаа ахысра аҭагылазаашьақәа еиҭакуп

29
(ирҿыцуп 18:07 20.08.2021)
Ареспубликахь алалара уаанӡатәи арежим ала имҩаԥысуеит, авизатә режим аус ауазар, атәылауаҩшәҟәи авизеи умазароуп.

АҞӘА, нанҳәа 19 - Sputnik. Атәымтәылауаа рзы аԥсуа-аурыс ҳәаа ахысра аҭагылазаашьақәа еиҭакуп ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа астратегиатә усеицура адепартамент аиҳабы Џьамал Бганба.

Уажәшьҭарнахыс Аԥсныҟа амҩа рзаартуп Урыстәылатәи Афедерациа аҳәаақәа ззаарту атәылақәа руааԥсыра, милаҭла иаԥсыуоу, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла инхо, Абжьаратәи Азиа аҟынтәи аусуҩцәа-мигрантцәа ҳәа иҳәеит иара.

"Аԥсуа-аурыс ҳәаа ахысра ҳәаақәнаҵон 2020 шықәса хәажәкырамзазтәи аусԥҟа ала. Усҟан апандемиа иаамҭан. Уиижьҭеи аԥкрақәа рԥсыҽын Аԥсны, Урыстәыла руааԥсыра рзы, ДЖәРи ЛЖәРи рҟны инхо Украина ауааԥсыреи рзы. Аха аԥснытәи аган изныкымкәа Урыстәылахь аҳәара ҟанаҵахьан аԥкрақәа аԥыхзарц атәымтәылауаа рзы. Уажәы ааигәа аусԥҟа ацҵа ҭыҵит. Уи аушьҭырҭатә ҭыԥ "Адлер" аҳәаанырцәуаа рахысра ҭышәыннартәалоит. Уажәшьҭарнахыс дара Аԥсныҟа Урыстәыла аганахьынтә иалалар ҟалоит", - ҳәа азгәеиҭеит Бганба.

Ареспубликахь алалара уаанӡатәи арежим ала имҩаԥысуеит, авизатә режим аус ауазар, атәылауаҩшәҟәи авизеи умазароуп. Аԥснынтәи Урыстәылаҟа анеиразы Аԥсны ААР аконсултә департамент (Сахаров имҩ.)ахь арзаҳал нашьҭтәуп.

"Ҳара арҭ арзаҳалқәа ҳадаҳкылоит, Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистррахь иҳашьҭуеит. Уа дара ашәҟәы иҭаргалоит аҳәынҭқарратә шәҟәынҵаҿы. Урыстәыла АШәМ Аҳәаахьчаратә усбарҭа адыррақәа анроулак, ирзынаҳашьҭыз асиақәа ҵаҵӷәыс иҟаҵаны ауаа аҳәаа иахрыжьуеит. Ари имариоу усуратә форматуп. Арзаҳалқәа рҩыроуп Аԥснынтәи Урыстәыла иалало аҳәаанырцәуаа. Ҳсаит аҿы иҟоуп аҳәаанырцәтәылақәа рсиа, ззы Урыстәыла аҳәаақәа аарту. Асиаҿ 40 инареиҳаны тәыла арбоуп. Иаҳҳәап: Италиа, Великобританиа, Ҟазахстан", - иҳәеит Џьемал Бганба.

Аԥсны аартуп Абжьаратәи Азиа аҟынтәи амигрантцәа рзы. Адепартамент аиҳабы иажәақәа рыла ари акраҵанакуеит ареспубликаҿ аусуцәа ахьазымхо азы.

Арзаҳалқәа аконсултә департамент мышқәак раԥхьа рыдкылара иалагеит. Уажәазы арзаҳалқәа 30 рзышьҭоуп. 

29
Cоревнования по парашютному спорту открылись в Абхазии

Аԥсны иаатит апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа

13
(ирҿыцуп 20:30 18.09.2021)
Апарашиуттә спорт азы Асовет Еидгыла аветеранцәеи, аибашьратә хҭысқәа рветеранцәеи, Урыстәыла аҳаиртә парашиутистцәеи рыбжьара ҩажәи хԥантәуп аицлабрақәа мҩаԥысуеижьҭеи.

АҞӘА, цәыббра 18 - Sputnik, Наала Гәымԥҳа. Бабышьра аҳаир баӷәазаҿ асабша цәыббра 18 рзы иаатыит жәларбжьаратәи апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа.

Аицлабра иалахәыз гхада зықьметра ажәҩан аҟынтәи адгьыл аҟны ииашаны итәар акәын.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны иаатит апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа
"Иахьатәи аицлабрақәа ирылаҳәуп 50-ҩык инарзынаԥшуа Урыстәыла, Белоруссиа, Казахстан рҟынтәи апарашутистцәа.  Молдавиантә асасцәа ҳарзыԥшын, аха апандемиа иахҟьаны изымааит", - иҳәеит аӡбаҩ хада Анатоли Сырныч.

Цәыббра 21 рзы Аҟәа ақалақь Аиааира ашҭаҿ имҩаԥгахоит ачемпионат ахыркәшара.

"Афинал аҟны иқәгылоит зегь иреиӷьхо апарашиутистцәа. Зынӡа х-хәҭакны еихшахоит. Амшқәа бзиахар аԥара азгәаҭоуп Тҟәарчал", - ҳәа азгәеиҭеит аӡбаҩ хада.

Сынтәа ари аицлабра раԥхьаӡа акәны рхы аладырхәуеит Аԥсны еиҿкаау акоманда, уи ӡырнагоит ҩышықәса раԥхьа еиҿкааз аекстремалтә клуб "Skycom”

"Хәҩык рыла ишьақәгылоу Аԥснытәи акоманда еиҿаҳкааит сынтәа раԥхьаӡакәны", - ҳәа азгәеиҭоит аклуб анапхгаҩы Адреи Орлов.
Аԥснытәи акоманда акапитан Светлана Илина илҳәеит, ачемпионат аҟны Аԥсны раԥхьаӡакәны ишалахәхо, убри аҟнытә рҭакԥхықәрагь шыҳараку. Аспортсменцәа рақәзар ирылшо зегь шыҟарҵо алҵшәа бзиақәа аарԥшразы.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны иаатит апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа

Аицлабыҩцәа рыбжьара раԥхьатәи алҵшәа бзиа аалырԥшит "Сибирь" акоманда алахәыла Елена Тарасова.
"Сара 1985 шықәса раахыс апарашиуттә спорт сҽазыҟасҵоит. Аԥсныҟа есышықәса саауеит, аицлабрақәа зегьы срылахәуп. Иахьа амш бзиа иаҳнаҭеит алшара ҳхы бзианы аарԥшра", -ҳәа лҳәоит лара.

Аицлабра актәи амш азы акомандақәа зегьы хәынтә-хәынтә зықьметра иԥароуп.

13

"Ҳабжьы ақәҳаргеит": ҳџьынџьуаҩ Зелиҳа Ажьиԥҳа аибашьраан Аԥсныҟа дшааз иазкны

2519
(ирҿыцуп 19:02 18.09.2021)
Ҳҩыза гәакьа Ефқан Цыба аибашьраҿы данҭаха ахьаа ду ҳамҽханакит. Иагьаҳаӡбеит ҳҭаацәа ирамҳәакәа, маӡала Аԥсныҟа ацара, иҳалшо ала ҳашьцәа арывагылара. Ишаҳҳәаз еиԥш иагьыҟаҳҵеит.

Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьра иахаану рахьтә дыҟамзар ҟалап аӡәы, Ҭырқәтәылантәи ҳаԥсадгьыл аиқәырхаразы иааз ԥшьҩык аԥсуа ҭыԥҳацәа қәыԥшцәа Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи рыӡбахә змаҳац. Дара рџьынџьдгьыл ашәарҭара ианҭагыла аамҭазы арахь аара зларгәаӷьыз атәы Зелиҳа Ажьиԥҳа лажәабжь аҿы.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аналага, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа агәҭынчымра рызцәырҵит. Зыԥсадгьыл иаҭааны избахьаз, згәаҵаҿы абзиабара цәырҵыз рнаҩсгьы, Аԥсны алакҭа иҭамԥшыцызцгьы мшын нырцә иҟаз рыуаажәлар рхьаа рнырит. Аполитикатә ҭагылазаашьа шыуадаҩызгьы имаҷҩым забдуцәа рыдгьыл аиқәырхаразы иааз аҵеицәа.

Аибашьра раԥхьатәи амзақәа рзы, 1992 шықәсазы Зелиҳа Ажьиԥҳаи даҽа хҩык лҩызцәа аҭыԥҳацәа Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, аиҳәшьцәа Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи еицны Аԥсныҟа иааит. Уи ала дара ирҭаххеит аибашьра рыбжьы ақәыргара, ахацәа аԥсадгьыл ахьчаразы рааԥхьара.

"Ҳҩыза гәакьа Ефқан Цыба аибашьраҿы данҭаха ахьаа ду ҳамҽханакит. Иагьаҳаӡбеит ҳҭаацәа ирамҳәакәа, маӡала Аԥсныҟа ацара, иҳалшо ала ҳашьцәа арывагылара. Ишаҳҳәаз еиԥш иҟаҳҵеит. Аӡӷабцәа ҳааилаланы иҳамаз ахьқәа ҭины, аԥара еилаԥсаны абилеҭқәа аахәаны Шәачанӡа ҳнаӡеит. Устәи, адырра заухьаз аԥсуа еибашьцәа ирылдыршеит аҳәааҿ ҳаиагара", - илгәалашәоит Зелиҳа.

© Foto / предоставила Зелиха Ажиба
Зелиҳа Ажьиԥҳа лашьцәеи лаби лареи

Зелиҳа Ажьиԥҳа уи аԥхьаҟагьы Аԥсныҟа даахьан, 1990 шықәсазы Кандид Ҭарба Ҭырқәтәыла иазыҟаиҵоз ансамбль дацны. Усҟан мызки бжаки рыԥсадгьыл аҿы иаанхеит, агострольқәа рыманы ицеит Нальчикгьы.

"Уи ашықәс азы схәыҷратә гәахәтәы нагӡахеит. Сеиҳабацәа рҟынтә сыԥсадгьыл гәакьахь сшьа-сда иалалахьаз абзиабара знык Аԥсны снеины сыуаажәлар ирасҳәандаз ҳәа сыҟан. Избоз зегьы гәыдыскылон, сцәаныррақәа ртәы расҳәон. Ус, ҽнак, машәыршәа слабадырит сан илыжәлантәыз Ахьиба зыжәлаз ԥҳәыск. Ҳҩыџьегьы ҳаибарҵәыуо ҳзеидыҵомызт. Нас аԥҳәыс лнацәа иахаз аимдахьа мацәаз аахыхны, "салаабгәалашәалап" лҳәан снапы иналыркит. Уи уажәыгьы иҵәахны исымоуп, сан илҳамҭоушәа ҳаҭыр сзақәуп", - еиҭалҳәоит ҳџьынџьуаҩ.

© Foto / предоставила Зелиха Ажиба
Зелиҳа Ажьиԥҳаи Саида Жьиԥҳаи

Зелиҳа Ажьиԥҳа даҽазныкгьы илразҟхеит ари аԥҳәыс лбара, аха усҟан игәаӷьны дзылмацәажәеит. Зелиҳа лҩызцәеи лареи Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы амедицинатә усзуҩцәа ахәцәеи аԥсцәеи реилыргараҿы ацхыраара анрырҭоз, уи аԥҳәыс ашәы лхьыкәкәа ашҭаҿы дгылан. Агәаҟра ду дшақәшәаз еилкааны, Зелиҳа илзымгәаӷьит усҟан еиԥш алацәажәара. "Лхьаа иақәнагаз ажәақәа сзымҳәар ҳәа сшәеит" лҳәоит иахьагьы.

"Владислав Арӡынба агоспиталь аҿы ҳацхыраауеит ҳәа аниаҳа адҵа ҟаиҵеит аџьабаа ҳадмырбарц. Дара абри аамҭа хьанҭазы ргәы меиҭаскәа иахьааз азы мацара иҭабуп ҳәа расҳәоит, ари ахымҩаԥгашьа иаҳәо рацәоуп ҳарҭ ахацәа ҳзы ҳәа аибашьцәа дрылагыланы иҳәон", - лажәабжь иацылҵоит Зелиҳа.

© Foto / предоставила Зелиха Ажиба
Зелиҳа Ажьиба

Аҭыԥҳацәа Ешыранӡагьы ицазаап. Уаҟа Зелиҳа лҽилырдырит лаб иеиԥшнылшьылаз Ажьибак. Иаргьы ани аԥҳәыс леиԥш инацәа иахаз амацәаз аахыхны, лхы днагәӡны "уажәтәила абри ауп исылшо" ҳәа налаҳәаны лнапсыргәыҵа инаиркит.

Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи есыҽны рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылон азы, аамҭак ашьҭахь рыгәшәа ҳәаны Ҭырқәтәылаҟа идәықәырҵоит, "ҳгәы ҳашәмырган, ҳара ҳзы ихьымӡӷуп акы шәыхьыр" ҳәа нараҳәаны.

Зелиҳа Ажьиԥҳа Ҭырқәтәылаҟа даныхынҳә дҭалоит Есқьишьеҳир ақалақь ауниверситетқәа руак, алитературатә факультет, археологиатә ҟәша. Анаҩс Анкара амагистратура далгоит. Илыхьчоит адоктортә диссертациа Византиатәи аԥараҿарпи архитектуреи ртемала. Аҵара анхлыркәша аусура далагоит дызҭаз ауниверситет аҿы, иахьа уаҟа профессорс дыҟоуп. Еиҳабыс дамоуп Афион ақалақь имҩаԥысуа, Византиатәи аамҭа иаҵанакуа археологиатә експедициа.

© Foto / предоставила Зелиха Ажиба
Зелиҳа Ажьиба лԥеи лареи

Зелиҳа лҭаацәаратә ҭоурых дагәылало еиҭалҳәеит 1890 шықәсазы лабду Маҳмуд Баҭымынтәи Ҭырқәтәылаҟа дшааз. Анхарагьы далагеит Адаԥазар азааигәара, Ҳарманҭеԥе ақыҭан. Маҳмуд диразҟхеит аԥсуа ԥҳәызба Сеҳер Арсиаԥҳа. Дара ирхылҵуеит быжьҩык ахшара, хҩык аԥацәеи ԥшьҩык аԥҳацәеи. Зелиҳа лакәзар ҩыџьа аиашьцәа драҳәшьоуп. Лыԥшәма милаҭла дадыгьуп, длааӡоит аԥа.

2519