Аԥсны ахьа еиқәырхатәуп: Аекологиа аинститут аҟны алабораториа ҿыц аатит

39
(ирҿыцуп 17:20 08.09.2021)
Апроект "ENPARD III аҳәаақәа ирҭагӡаны Аԥсны абнарақәа, аҵиаақәа, аԥстәқәа рҭагылазаашьа аиӷьтәра" апроект аҩнуҵҟа иаԥҵоуп алабораториа ҿыц. Адгылара ҟарҵеит ООН афатәааглыхратәии ақыҭанхамҩатәи еиҿкаареи Евроеидгылеи.

АҞӘА, цәыббра 8 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Абиоиндикациеи амикологиеи рлабораториа аусура азхоуп Аԥсны ахьабнарақәа рыхьчара. Иара аадыртит Аекологиа аинститут аҿы.

"Ари алабораториа ҩышықәса ҵуеит архиара ҳаҿижьҭеи. Иҭҵаан ахьа ахәышәтәышьаз аԥышәа– Cryphonectria parasitica, атәылақәа Ҭырқәтәылеи Швеицариеи рԥышәа", - ҳәа лҳәеит ООН афатәааглыхратәии ақыҭанхамҩатәи еиҿкаара апроекттә офис аиҳабы Кыиал Арабаева.

Лара илҳәеит ичмазаҩу аԥснытәи ахьа ацәа швеицариаҟа ишышьҭу аҭҵааразы.

"Швеицариатәи абназ Афедералтә институт аҟынтәи ҳколлегацәа аматериал анҭырҵа ирбеит  агиповируленттә штамм. Ҩымз рыҩныҵҟа уи аштамм ала  аԥснытәи аҭҵаарадырра-ԥышәаратә станциаҿы ахьаҵлақәа ирылаҳҵон. Ааԥынразы ари аус иахылҵша аабоит", - лҳәеит Арабаева.

ООН афатәааглыхратәии ақыҭанхамҩатәи еиҿкаара аексперт Михаил Қриа иҳәеит Аԥсны ахьаҵлақәа акәыкәбаачымазара Cryphonectria parasitica шьҭыркаар ҳәа ашәарҭара шыҟоу.

"Акырҵуеит ари ашәарҭара ыҟоижьҭеи. Уажәшьҭа, иҳауз алабораториа иалнаршоит аҭыԥ аҿы ари апроблема аӡбра", - ҳәа иҳәеит иара.

Алабораториа аԥҵара алыршахеит Аԥсны Аекологиа аинститути ООН афатәааглыхратәии ақыҭанхамҩатәи еиҿкаареи русеицурала.

"Аинститут ахахьы иагеит ахыбра атехникатә рхиара иахәҭоу амыругақәа рыргыларазы. Амыругақәа арахь иаанашьҭит ООН афатәааглыхратәии ақыҭанхамҩатәи еиҿкаара. Уи адагьы  аинститут аштат ала еиҿкаау алабораториа акоманда Москва аҵиаақәа ркарантин Аинститут аҿы аҽазыҟаҵарақәа ирхысит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Қриа.

Аекологиа аинститут Роман Дбар адиректор иҳәеит алабораториа аԥҵара аинститут азы хра змоу усны ишыҟоу.

Дбар иҳәеит алабораториа ҿыц аҟны аус зуа зегьы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет ишоушьҭымҭацәоу. Ԥхьаҟа ААУ астудентцәа ари алабораториаҿ акурстәии адипломтәии усурақәа рыҩлоит, ирыхьчалоит амагистертә диссертациақәа.

39

Хра злоу ахҭысқәа: Хәытаба Ҭырқәтәылеи Аԥсни инхо аԥсуаа реимадара иазкны

6
(ирҿыцуп 14:33 23.09.2021)
Арепатриациазы аҳәынҭқарратә хеилак ҳџьынџьуаа рымадаразы аҟәша аиҳабы Инал Хәытаба арадио Sputnik аефир аҿы дазааҭгылеит Ҭырқәтәылеи Аԥсни иҟоу аҿар реимадаразы имҩаԥырго апроект атәы, еиҭеиҳәеит, ҳџьынџьуаа рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь рырхынҳәразы ицо аусура атәы.
Хра злоу ахҭысқәа: Хәытаба Ҭырқәтәылеи Аԥсныи инхо аԥсуаа реимадара иазкны

"Аԥсныҟа ахынҳәразы ҳкомитет еиуеиԥшым апроектқәа ҟарҵоит, урҭ ируакуп ҳҿар Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа иааны ААУ аҟны аҵара дырҵара. Уи азын ауниверситет аректор Алеко Гәарамиа иаҳҳәеит, иара даара игәы иаахәеит абри аҩыза апроект атәы аниаҳа. Адгылара шаиҭо атәы ҳаиҳәеит.

Арахь иаауа абызшәа рыздырӡом, убри азы раԥхьатәи ашықәс аԥсуеи аурыс бызшәақәеи дырҵаразы акурсқәа аадыртуеит. Абызшәазы аԥышәарақәа анарҭалак, иалырхаз азаанаҭ ала иахыԥхьаӡалахоит.

Ҭырқәтәылатәи ҳдиаспора ари даара ргәы иаахәеит. Иаарц зҭаххазгьы даара ирацәаҩхеит, аха зегьы зымааӡеит, избанзар, атәылауаҩшәҟәы аиура цәгьоуп. Уажәазы 9-ҩык рсиа ҳамоуп. Руаӡәы ахԥатәи акурс аҿы аҵара иҵон, аха абри аҩыза алшара ыҟоуп ҳәа аниаҳа, Ҭырқәтәыла аҵара ахьиҵоз ауниверситет ааныжьны Аԥсныҟа даауеит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Хәытаба.

Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

6

Аԥсны аиҳабыра анхарҭаз аҳәынҭқарратә программа еиҭахәаԥшраны иҟоуп

6
2020 шықәсазы аекономикатә ҭагылазаашьа иахҟьаны ареспубликаҿы аамҭала иаанкылан аҳәынҭпрограммақәа ҩба: "Аԥсны Аҳәынҭқарра хаз игоу атәылауаа ркатегориақәак нхарҭала реиқәыршәара ", "Анхарҭа-2021".

АҞӘА, цәыббра 23 - Sputnik. Аԥсны Аҳәынҭқарра хаз игоу атәылауаа ркатегориақәак нхарҭала реиқәыршәараҿ ацхыраара аҟаҵаразы аҳәынҭқарратә программа аформа ҿыц апроект изаамҭанытәиу Аминистрцәа реилазаара аилатәараҿы иахәаԥшраны иҟоуп. Абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара асаит.

Цәыббра 22 азы аԥыза-министр Александр Анқәаб аусутә еилацәажәара мҩаԥигеит социалла ихьчам атәылауаа аҳәынҭқарратә цхыраара рыҭара азҵаарақәа рзы.

2019 шықәсазы Аҳәынҭқарратә программақәа "Аԥсны атәылауаа ркатегориақәак нхарҭаҭыԥла реиқәыршәаразы", "Анхарҭаҭыԥ-2021" ирыбзоураны 50 ҭаацәара ацхыраара рыҭан.

Аҳәынҭпрограмма иалахәу акандидатцәа рҟынтә азыҳәақәеи адокументқәеи рыдыркылон 2020, 2021 шықәсқәа рызгьы, аха абиуџьет аԥарақәа аҿкчымазара аԥырҟәҟәара иазырхахеит.

Аусутә еилацәажәараҿы апрограммақәа рыструктуратә модификациагьы иалацәажәан. Аԥыза-министр инапынҵала азиндырыҩцәа, асоциалтә усхк аекспертцәа апрограмма иалахәхар зылшо акатегориақәа ҭырҵааит.

Иахьазы иазыԥхьагәаҭоуп апрограммақәа еидҵаны акны иҟарҵарц. Еидҵоу аресурсқәа 40 миллион мааҭ рҟынӡа ҟалоит, уи есышықәса 50 ҭаацәара ацхыраара рыҭара алнаршоит. Апрограмма ҩышықәса ҿҳәарас иаҭахоит.

Александр Анқәаб иҳәеит апрограммақәа рҳәаақәа ирҭагӡаны анхарҭаҭыԥ роур шалшо, I агәыԥ аинвалидцәа, 1992-1993 шықәсазтәи аибашьраан иҭахаз рҭаацәарақәа, зҭаацәа ҭахаз ахәыҷқәа, ԥшьҩык инареиҳани ахшара змоу аҭаацәарақәа.

Аҳәынҭқарратә программақәа "Аԥсны атәылауаа ркатегориақәак нхарҭаҭыԥла реиқәыршәаразы", "Анхарҭаҭыԥ-2021" рзы акомиссиа аусура аанкылан 2020 шықәса хәажәкырамзазы акоронавирус алаҵәара инадҳәаланы.

6

Ҭырқәтәыла "Спутник Лайт" аҭыжьра азин ҟарҵеит

1
(ирҿыцуп 15:22 23.09.2021)
Ҭырқәтәыла иахьатәи аамҭазы иазхарҵо ҩ-еилазаарак змоу алаҵақәа роуп, "Спутник Лайт" уахь иаҵанакӡом.

АҞӘА, цәыббра 23 - Sputnik. Ҭырқәтәылатәи афармацевттә еилахәыра азин роуит урыстәылатәи алаҵа "Спутник Лайт" ҭзыжьуа агәыԥ "ХимРар" рҟынтәи есымза 50-50 миллион лаҵа аҭыжьразы. Абри атәы аанацҳауеит Sputnik Турция.

Аилахәыра Türk İlaç иалшоит алаҵа ҭыжьны аҭира. Арҭ аусқәа рынагӡара хацыркхоит Ҭырқәтәыла агәабзиарахьчара аминистррахь азыҳәа азин анаиулак.

Аилахәыра ахаҭарнакцәа иазгәарҭеит урыстәылатәи алахәылацәа аҭыжьратә лшарақәа еиҳаны ирҭаххар аамҭа кьаҿла амыругақәа аахәаны уи аус рнапы шаларкуа.

"Спутник Лайт" - COVID-19 аҟынтәи урыстәылатәи аԥшьбатәи лаҵоуп. Аус адуланы иҭыжьуп Гамалеи ихьӡ зху Ацентр аҿы. Иара 85% ауаҩы дахьчоит ҳәа иԥхьаӡоуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

1