IV-V ашәышықәсақәа ирыҵаркуа Лӡаатәи ауахәама

"Ҳара ҳадгьылгьы баҟоуп": Лӡаатәи ауахәама аҭҵаара аҭоурых

112
(ирҿыцуп 20:59 18.04.2020)
Абаҟақәеи аҭоурыхтә ҭыԥқәеи жәларбжьаратәи рымш азы Лӡаа ақыҭан, амшын аԥшаҳәаҿы игылоу IV-V ашәышықәсақәа ирыҵаркуа ауахәама аҭоурыхи ԥхьаҟатәи аҭҵаамҭақәеи дырзааҭгылеит аҭоурыхҭҵааҩ, археолог Руслан Барцыц. Шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Саида Жьиԥҳа иазлырхиаз аматериал.

Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо, аҭоурых зкьымсыз дгьыл ҽыҭк ыҟамзар ҟалап. Егьараан иара иахьатәи ҳамш азгьы ауаа руҭрақәа рҿы ажыга ныҵарҵар аҭоурых ахы ыҵнахуеит. Гагра араион аҟны мацара асиа иарбоу абаҟақәа ҩышә иреиҳауп, иҟоуп игәыгәҭажьу, иҭҵаам, макьаназы идырым. Убас инагӡаны зҭоурых шьақәыргылам, археологиатә ԥшаарақәа иахьрыцҵатәу ҭоурыхтә ҭынхоуп Лӡаа ақыҭан, амшын аԥшаҳәаҿы машәыршақә ауаа рылаԥш иҵашәаз IV-V-тәи ашәышықәсқәа ирыҵаркуа ауахәама. Иахьанӡа ари аҭыԥ аҟнытә идыру, насгьы ԥхьаҟатәи аусмҩаԥгатәқәа ртәы дазааҭгылеит аҭоурыхҭҵааҩ, археолог, аетнолог, акультуролог Руслан Барцыц.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Лӡаа ақыҭан 1989 шықәсазы қьырала амшын аԥшаҳәаҿы џьоукы адгьыл ганы анаҩстәи аргыларақәа рымҩаԥгаразы атехника ҷыдала арыцқьара иалаган, хыԥхьаӡара рацәала аԥсыжырҭақәа ирықәшәеит. Ари ахҭыс атәы заҳаз аҭоурыхҭҵааҩцәа аҭҵаарақәа ианрылага, еилкаахеит IV-V-тәи ашәышықәсқәа ирыҵаркуаз ауахәама шакәыз. Усҟан иқәыԥшыз археолог Руслан Барцыц хаҭала дрылахәын аԥшаарақәа. 30 инареиҳаны заатәи ақьырсианра иатәуи, иҵегь иҵаулоуи аԥсыжырҭақәа иԥыхьашәеит.

"Ауахәама аҭӡы адгьыл аҟнытә метраки бжаки роуп иахьыҟоу, егьи адгьыл иҵоуп. Ажра саналага, ҩ-метракынӡа саннеи аԥслымӡ сԥыхьашәеит, ашьаҭа иҵегь аҵауларахь ишцаз збеит. Срықәшәеит аҳәсеи ахацәеи рҳаҭгәынгәа. Урҭ заатәи ақьырсанреи, аԥсуа иныҟәигоз адини иртәын. Излеиҩаҳдраазгьы уи ауп, ақьырсианра иатәу џьарла иҩычоуп, ахархәара амоуп акыцтә материалқәа, егьырахь аԥсцәа ирыцын аҩычагатә маҭәарқәа рацәаӡаны. Ахьи, араӡни, анышәаԥшьи ирылхыз арԥшӡагақәа. Ахацәа аҳәызба хәыҷқәа, аҳәса - амацәазқәа, анапхаҵақәа, ахәдахаҵақәа, агәыр, аимхәыц уҳәа. Археолог иаҳасабала иазгәасҭарц сҭахуп, арҭ амалқәа ишреиҳау аҩыра зну ԥшаарак ануԥыхьашәо. Уи аҭоурых азы хәы змаӡам, ицәажәо материалхоит", - еиҭеиҳәоит аҭоурыхҭҵааҩ.

Руслан Барцыц иҳәеит ари ауахәама аӡбахә уи аԥхьаҟагьы ишиаҳахьаз. Академик Башкиров Лӡаатәи ауахәама дуи, ахәыҷи ҳәа 1925 шықәсазы Аԥсуа ҭҵаарадырратә еилазаарахь иишьҭыз иҭоурыхтә нҵамҭақәа рҿы далацәажәахьан.

Ус анакәха, макьаназы идыру уахәамак аҭӡы ауп. Аду акәу, ахәыҷы акәу аилкаара археологцәа раԥхьаҟа ишьҭоуп.

Аҭоурыхҭҵааҩ иаҳзеиҭеиҳәеит ажәытә традициақәа рыла, раԥхьатәи ауахәама хәыҷқәа дыргыло ишалагаз аԥсуа имилаҭтә дин иатәыз аныхақәа рывара, мамзаргьы рааигәара.

"Ажәытәтәи ауахәамақәа амшын аҿықәан рыргылара еиҳа иманшәалан. Уажәы Лӡаатәи ҳалацәажәозар, аргылаҩцәа ахархәара арҭеит арҭ аҭыԥқәа рҟны иуԥыло аԥслымӡхаҳәи, ахаҳә цәи, аԥслымӡи, акьыри еиларҭәаны.

Асовет Еидгыла аамҭақәа раан, Аԥснытәи археологцәа Москвантәи иаауаз хышәҩык рҟынӡа астудентцәа алархәны аԥшаарақәа мҩаԥыргон. Ирыман ашьхаҭыԥқәа рахь излаԥрыша авертолиотқәагьы, амыругақәа ртәы мҳәакәа. Руслан Барцыц инапхгарала мацара атәыла акәакьқәа рҿы зқьыла археологиатә ԥшаарақәа еиҿкаан.

Аӡәгьы изы имаӡаӡам егьырҭ анаукатә хырхарҭақәа реиԥш, аԥсуа археологиагьы ишахәҭоу аус ауртә алшарақәа шыҟам, изыхҟьогьы афинанстә цхыраара ахькәадоу ауп. Уи адагьы, ауааԥсыра рҟнытә аилкаара ыҟам. Иахьа аиҳарак акурорттә қалақьқәа рҿы аргыларақәа цоит. Азин рызҭо акомиссиа археологцәа алаӡам. Убри аҟнытә иахьа уамашәа ибатәым зқьышықәсатәи аԥсыжырҭақәа ргәаҟны обиектк гылазаргьы. Арахь аԥҟарақәа рыла, аҭоурыхтә-культуратә баҟақәа, иара баша ахыжәжәарақәа мацара нханы иҟазаргьы хәышә метранӡа акәша-мыкәша ауаа акагьы дыргылар ҟалом.

Руслан Барцыц Лӡаатәи ауахәамаҟны аԥшаарақәа ирыцимҵеижьҭеи хәышықәса ҵуеит. Аха агәыӷра имоуп, ари аҭоурыхтә ҭыԥ аҭҵааразы ацхыраареи авагылареи иоуп ҳәа. Ас еиԥш иҟоу абаҟақәа, хыхь ишаҳҳәаз еиԥш аԥсабара ицәырнамгац рацәаӡоуп.

112

Анапеинҟьабжьқәа еихсыӷьуамызт: ансамбль "Кавказ" Аҟәа аконцерт мҩаԥнагеит

46
(ирҿыцуп 15:14 05.08.2020)
Нанҳәа 4 рзы Ражьден Гәымба ихьӡ зху Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҟны имҩаԥысит Кандид Ҭарба ихьӡ зху жәлар рыкәашаратә ансамбль "Кавказ" аконцерт. Акарантин аамышьҭахь раԥхьатәи аконцерт шымҩасыз шәаԥхьа Sputnik аматериал аҟны.

Наала Гәымԥҳа, Sputnik

Кандид Ҭарба ихьӡ зху жәлар рыкәашара ансамбль "Кавказ" имҩаԥнагаз аконцерт ахь имҩахыҵит ахәаԥшцәа рацәаҩны. Еизаз зегьы азыԥшын аконцерт алагара, афилармониа иадеизаланы игылан хыԥхьаӡара рацәала ауаа. Аныҳәатә концерт амш машәыршақә иалхӡамызт, ансамбль "Кавказ" раԥхьаӡатәи арепетициа мҩаԥысит абри аҽны 26 шықәса раԥхьа: нанҳәа 4, 1994 шықәсазы.

Аконцерт алагаанӡа ансамбль "Кавказ" асахьаркыратә напхгаҩы Арвелод Ҭарба иҳаиҳәеит иахьатәи амш ишазааиз, апандемиа амшала уадаҩрақәас изыниаз:

"Иахьатәи ҳапрограмма аамҭа кьаҿқ иалагӡаны иқәҳаргылаз ауп. Адунеи зегьы ианыԥшыз апандемиа ҳаргьы иаҳԥырхагахеит хымԥада. Аҽазыҟаҵарақәа аанкылан, ҳакәашаҩцәа арепетициахь ирыхон, ицәгьан есҽнытәи аус аанкылара. Ачымазара аԥкырақәа рышьҭахь, ҳалагеит аҽазыҟаҵара, еиқәҳаршәеит апрограмма ҳахәаԥшцәа ирыдаагало. Анаҩс иазԥхьагәаҭуп араионқәа рахь аконцерттә номерқәа ҳаманы ацара", - ҳәа азгәеиҭоит ансамбль анапхгаҩы.

Аԥсуа жәлар рыкәашарақәа егьырҭ ажәларқәа излареиԥшым, рхатәы ҟазшьа, рхатәы ритм, рхатәы еиҿкаашьа рымоуп. Убас, афилармониа азал аҟны икәашоз акәашаҩцәа рҟазарагьы даара уаршанхон. Улаԥш архьыгӡара уахьымӡо игьежьуан, ишьацәхыртәны рыкәашара угәы арҵысуан, азал, амузыка, алашарбагақәа реиҿкаара угәы арҭӡыӡаауан.

Ахәаԥшцәа рнапеинҟьабжь еихсыӷьуамызт, аконцерт аҟны иаԥҵан аныҳәатә гәалаҟазаара. Ансамбль "Кавказ" адаул асыҩцәа ракәзар, ахәаԥшцәа дыршанхон, рнапы аусушьа, рыццакыратә елементқәа убла хыркуан.

"Изларылшои абас ахәмарра, уамашәа избоит!" - лҳәеит азал аҿы итәаз, аҳәаанырцәынтә ҳтәыла иаҭааз ахәаԥшҩы.

Аҵыхәтәантәи аномер - ансамбль ахьӡ иахаршалоу акәашара "Кавказ" ала ихыркәшахеит Кандид Ҭарба ихьӡ зху жәлар рыкәашаратә ансамбль аконцерт. Ахәаԥшцәа рахь ицәырҵит ансамбль артистцәа, ансамбль асахьаркыратә напхгаҩы, уи адиректор, "Ахьӡ-Аԥша" аорден 3-тәи аҩаӡара занашьоу, Аԥсны жәлар рартист Арвелод Ҭарба. Анапеинҟьабжьқәа ирыцны азал иҩныҩуан "Иҭабуп!" ҳәа абыжьқәа.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Концерт ГАНТ Кавказ

Аԥсны акультура аминистр Гәыдиса Агрба иажәақәа рыла, Акультура аминисттра азҿлымҳауп абас еиԥш иҟоу ақәгыларақәа ахәаԥшцәа дырбара.

"Аԥсны Акультура аминистрреи, Кандид Ҭарба ихьӡ зху жәлар рыкәашаратә ансамбль "Кавказ" аиҳабыреи ҳареи аимадара ҳабжьоуп, иахьатәи аконцерт ҳаилахәны имҩаԥаҳгоит. Ҳаԥхьаҟа иазԥхьагәаҭаы иҳамоуп аусмҩаԥгатә ҿыцқәа, Аԥсны аҩныҵҟа хәыда-ԥсада агастрольқәа рымҩаԥгара" - иҳәеит Агрба.

Аминистр адырра ҟаиҵеит жьҭаарамзазы Кандид Ҭарба ихьӡ зху жәлар рыкәашаратә ансамбль "Кавказ" ааԥхьара шамоу Урыстәыла имҩаԥысуа афестиваль "Мир Кавказа" ахь.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

46
Абхазский флаг

Аԥсны Абираҟ амш амҩаԥысшьа апрограмма еиқәыршәоуп

20
(ирҿыцуп 17:50 22.07.2020)
Ԥхынгәы 23 рзы Аԥсны иазгәарҭоит Абираҟ амш. Сынтәа аныҳәа амҩаԥысшьа, араионқәа рҿы уи аиҿкаашьа, аконцертқәа ирылахәу уҳәа ртәы Sputnik аматериал аҿы.

Абираҟ Амш азы Аҟәа иазыԥхьагәаҭоуп еиуеиԥшым ауснагӡатәқәа – Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза Конгресси, аҳҭнықалақь ахадара аҿари аспорти рызҵаарақәа рзы адепартаменти, Акультура аминистрреи рыдгыларала Аҿари аспорти русқәа рзы аҳәынҭеилакы еиҿнакааз ҳәа аанацҳауеит Аԥсны аҿари аспорти русқәа рзы Аҳәынҭеилакы апресс-маҵзура.

Аныҳәамш апрограмма хацыркхоит ашьыжь, асааҭ жәба рзы Ахьӡ-аԥша апарк аҿы ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵарала.

Sputnik, Ренат Ԥачалиа

Асааҭ 18:00 рзы ақалақь ахадара аҿаԥхьантә Сергеи Багаԥшь ихьӡ зху ашҭаҟынӡа имҩаԥысуеит амото- маланыҟәа еиндаҭрала. Изҭаху ихы алаирхәуеит.

Афиниш ашьҭахь аҿар, арҿиаратә коллективқәа, аспортсекциақәа, аволонтиорцәа рымҩанысра мҩаԥгахоит. Амшын аԥшаҳәа иқәсуеит Аԥсны абираҟ кны.

Асааҭ 19:30 рзы Аԥсуа драматә театр аҿаԥхьа иалагоит акәашаратә коллектив "Кавказ", Оҭар Хәынцариа ихьӡ зху жәлар рарҳәагақәа рҳәынҭқарратә оркестр, ансамбль "Шьараҭын"аҿы еиҿкаау ахәыҷтәы студиа "Иаирума" злахәу аконцерт.

Аныҳәатә концерт хыркәшахоит акәашара "Аурашьа" ала. Иара рҽаладырхәыр ҟалоит изҭахны иҟоу зегьы. Ауснагӡатә ахыркәшамҭаз дықәгылоит амилаҭтә композициақәа ҳаамҭазтәи аранжировкала иазырҳәо адиджеи.

Ауснагӡатә аҿы иазыԥхьагәаҭоуп ихәыҷу рзынгьы апрограмма. Изҭаху ирзыҟарҵоит аԥсуа бираҟ асахьа зныԥшуа апрофессионалтә аквагрим.

Ашҭаҿ ицәыргақәҵахоит Аԥсны абираҟ аҭоурых. Игалоит аԥсуа музыка. Уи уацкәашар, ма ус баша уазыӡырҩлар ҟалоит.

Очамчыра ақалақь аҿы аныҳәа мҩаԥгахоит абиблиотека ахыбраҿы.

Абиблиотека аиҳабы Асҭанда Сабекьиаԥҳа ишылҳәо ала, араион ахада иҟаиҵо адныҳәарала ихацыркхоит апрограмма.

"Абри ашьҭахь ахәыҷқәа ажәеинраалақәа ирыԥхьалоит, анаҩс аҭыԥантәи артистцәа алархәны имҩаԥгахоит аконцерт" , - лҳәоит лара.

Сабекьиаԥҳа ишылҳәо ала, аныҳәахь ааԥхьара рыҭоуп араион ақыҭақәа рхадацәа, Амилаҭтә библиотека, ашколқәа, ахәыҷбаҳчақәа рхаҭарнакцәа.

Гәдоуҭа араион Акультура ахан анапхгаҩы Џьульетта Бигәааԥҳа ишылҳәаз ала, иҟоу аҭагылазаашьа иахырҟьаны рхатәы мчқәа рыла аныҳәа мҩаԥыргоит.

Уаанӡа аҳҭнықалақь артистцәа алахәны аконцерт мҩаԥыргозар, сынтәа аҭыԥантәиқәа рықәгыларала имҩаԥгахоит.

Бигәааԥҳа ҭабуп ҳәа ралҳәоит хатәгәаԥхарала аконцерт зҽалазырхәуа ашәаҳәаҩцәа Саида Габниаԥҳаи Хатуна Ҭарԥҳаи.

Аԥсны егьырҭ араионқәа реиԥш Тҟәарчалгьы ауснагӡатә аҽаланархәуеит.

Тҟәарчал араион ахадара акультура аҟәша аиҳабы Рита Ажьиԥҳа ишылҳәо ала, апрограмма хацыркхоит Аԥсны раԥхьатәи ахада ибаҟа амҵани афырхацәа раллеиаҿи ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵарала. Акультура ахан аҿы имҩаԥгахоит аныҳәатә концерт.

Абри амш азы араион аҿы имҩаԥгахоит ашьапылампыл асразы ачемпионатгьы.

Гагра араион ахадареи анаплакыҩцәеи рылшарала аныҳәа еиҿкаахоит ҳәа лҳәоит араион ахадара акультура аҟәша аиҳабы Мадина Бганԥҳаа.

"Акарантин азы имҩаԥгам аныҳәақәа ыҟоуп, аха ԥхынгәы 23 рзы инарҭбаау ауснагӡатә еиҿаҳкаарц ҳаӡбеит", - лҳәоит Бганԥҳа, иагьацылҵеит иара ишалахәхо жәафҩык рҟынӡа аԥсуа естрада ашәаҳәаҩцәа.

Аконцерт хыркәшахоит аныҳәатә салиут ала.

Гал араион ахада иажәақәа рыла, ара аныҳәа "ҭаацәашәала" имҩаԥгахоит. Шьыжьнаҵы ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵоит, нас Акультура ахан аҿы араион ахадеи аҭыԥантәи аизара ахантәаҩи ауааԥсыра аныҳәа рыдырныҳәалоит.

20
Аптечка

Россотрудничество Ливан арыцҳара иақәшәаз рзы ахәшәқәа реизгара хацнаркит

3
(ирҿыцуп 18:03 05.08.2020)
Ливан аҭыԥ змаз аԥжәара иахҟьаны, аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, шәҩык ауааԥсыра ҭахеит, ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа аахақәа роуит. Иҟоуп иара убас хабарда ибжьаӡыз. Аџьар Ҟаԥшь ливантәи аилазаара адырра ҟанаҵеит 60-ҩык рҭагылазаашьа акыр ихьанҭоуп ҳәа.

АҞӘА, нанҳәа 5 -  Sputnik. Россотрудничество алаҳәара ҟанаҵеит аҿаҳәага материалқәеи зыда ԥсыхәа ыҟам ахәшәқәеи еизгазарц Беирут арыцҳара иақәшәаз рзы ҳәа аанацҳауеит Ливантәи ареспубликаҿ иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакра.

Ахәшәқәа рнагара ҟалоит Беирут иҟоу Урыстәылатәи акультуратә центр ахь.

"Еизгахо ахәшәқәа зегьы Ливантәи ареспублика Агәабзиарахьчара аминистррахь инашьҭхоит", - ҳәа ҳәоуп адырраҭараҿы.

Уи адагьы изҭаху зегьы ирымоуп алшара ааха зауз рзы ашьа арҭарц.

Уаанӡа, Ливантәи ареспублика Агәабзиарахьчара аминистр Хамад Хасан аҳәамҭа ҟаиҵахьан аԥжәараан ахәышәтәырҭақәа ԥшьба шьаҭанкыла ишырхәашоу азы. Уа ишьҭаз ачымазцәа егьырҭ ахәышәтәырҭақәа рахь ииагахеит. Уи еиҳагьы иаруадаҩит аҭагылазаашьа ҳәа иҳәеит иара.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3