IV-V ашәышықәсақәа ирыҵаркуа Лӡаатәи ауахәама

"Ҳара ҳадгьылгьы баҟоуп": Лӡаатәи ауахәама аҭҵаара аҭоурых

114
(ирҿыцуп 20:59 18.04.2020)
Абаҟақәеи аҭоурыхтә ҭыԥқәеи жәларбжьаратәи рымш азы Лӡаа ақыҭан, амшын аԥшаҳәаҿы игылоу IV-V ашәышықәсақәа ирыҵаркуа ауахәама аҭоурыхи ԥхьаҟатәи аҭҵаамҭақәеи дырзааҭгылеит аҭоурыхҭҵааҩ, археолог Руслан Барцыц. Шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Саида Жьиԥҳа иазлырхиаз аматериал.

Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо, аҭоурых зкьымсыз дгьыл ҽыҭк ыҟамзар ҟалап. Егьараан иара иахьатәи ҳамш азгьы ауаа руҭрақәа рҿы ажыга ныҵарҵар аҭоурых ахы ыҵнахуеит. Гагра араион аҟны мацара асиа иарбоу абаҟақәа ҩышә иреиҳауп, иҟоуп игәыгәҭажьу, иҭҵаам, макьаназы идырым. Убас инагӡаны зҭоурых шьақәыргылам, археологиатә ԥшаарақәа иахьрыцҵатәу ҭоурыхтә ҭынхоуп Лӡаа ақыҭан, амшын аԥшаҳәаҿы машәыршақә ауаа рылаԥш иҵашәаз IV-V-тәи ашәышықәсқәа ирыҵаркуа ауахәама. Иахьанӡа ари аҭыԥ аҟнытә идыру, насгьы ԥхьаҟатәи аусмҩаԥгатәқәа ртәы дазааҭгылеит аҭоурыхҭҵааҩ, археолог, аетнолог, акультуролог Руслан Барцыц.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Лӡаа ақыҭан 1989 шықәсазы қьырала амшын аԥшаҳәаҿы џьоукы адгьыл ганы анаҩстәи аргыларақәа рымҩаԥгаразы атехника ҷыдала арыцқьара иалаган, хыԥхьаӡара рацәала аԥсыжырҭақәа ирықәшәеит. Ари ахҭыс атәы заҳаз аҭоурыхҭҵааҩцәа аҭҵаарақәа ианрылага, еилкаахеит IV-V-тәи ашәышықәсқәа ирыҵаркуаз ауахәама шакәыз. Усҟан иқәыԥшыз археолог Руслан Барцыц хаҭала дрылахәын аԥшаарақәа. 30 инареиҳаны заатәи ақьырсианра иатәуи, иҵегь иҵаулоуи аԥсыжырҭақәа иԥыхьашәеит.

"Ауахәама аҭӡы адгьыл аҟнытә метраки бжаки роуп иахьыҟоу, егьи адгьыл иҵоуп. Ажра саналага, ҩ-метракынӡа саннеи аԥслымӡ сԥыхьашәеит, ашьаҭа иҵегь аҵауларахь ишцаз збеит. Срықәшәеит аҳәсеи ахацәеи рҳаҭгәынгәа. Урҭ заатәи ақьырсанреи, аԥсуа иныҟәигоз адини иртәын. Излеиҩаҳдраазгьы уи ауп, ақьырсианра иатәу џьарла иҩычоуп, ахархәара амоуп акыцтә материалқәа, егьырахь аԥсцәа ирыцын аҩычагатә маҭәарқәа рацәаӡаны. Ахьи, араӡни, анышәаԥшьи ирылхыз арԥшӡагақәа. Ахацәа аҳәызба хәыҷқәа, аҳәса - амацәазқәа, анапхаҵақәа, ахәдахаҵақәа, агәыр, аимхәыц уҳәа. Археолог иаҳасабала иазгәасҭарц сҭахуп, арҭ амалқәа ишреиҳау аҩыра зну ԥшаарак ануԥыхьашәо. Уи аҭоурых азы хәы змаӡам, ицәажәо материалхоит", - еиҭеиҳәоит аҭоурыхҭҵааҩ.

Руслан Барцыц иҳәеит ари ауахәама аӡбахә уи аԥхьаҟагьы ишиаҳахьаз. Академик Башкиров Лӡаатәи ауахәама дуи, ахәыҷи ҳәа 1925 шықәсазы Аԥсуа ҭҵаарадырратә еилазаарахь иишьҭыз иҭоурыхтә нҵамҭақәа рҿы далацәажәахьан.

Ус анакәха, макьаназы идыру уахәамак аҭӡы ауп. Аду акәу, ахәыҷы акәу аилкаара археологцәа раԥхьаҟа ишьҭоуп.

Аҭоурыхҭҵааҩ иаҳзеиҭеиҳәеит ажәытә традициақәа рыла, раԥхьатәи ауахәама хәыҷқәа дыргыло ишалагаз аԥсуа имилаҭтә дин иатәыз аныхақәа рывара, мамзаргьы рааигәара.

"Ажәытәтәи ауахәамақәа амшын аҿықәан рыргылара еиҳа иманшәалан. Уажәы Лӡаатәи ҳалацәажәозар, аргылаҩцәа ахархәара арҭеит арҭ аҭыԥқәа рҟны иуԥыло аԥслымӡхаҳәи, ахаҳә цәи, аԥслымӡи, акьыри еиларҭәаны.

Асовет Еидгыла аамҭақәа раан, Аԥснытәи археологцәа Москвантәи иаауаз хышәҩык рҟынӡа астудентцәа алархәны аԥшаарақәа мҩаԥыргон. Ирыман ашьхаҭыԥқәа рахь излаԥрыша авертолиотқәагьы, амыругақәа ртәы мҳәакәа. Руслан Барцыц инапхгарала мацара атәыла акәакьқәа рҿы зқьыла археологиатә ԥшаарақәа еиҿкаан.

Аӡәгьы изы имаӡаӡам егьырҭ анаукатә хырхарҭақәа реиԥш, аԥсуа археологиагьы ишахәҭоу аус ауртә алшарақәа шыҟам, изыхҟьогьы афинанстә цхыраара ахькәадоу ауп. Уи адагьы, ауааԥсыра рҟнытә аилкаара ыҟам. Иахьа аиҳарак акурорттә қалақьқәа рҿы аргыларақәа цоит. Азин рызҭо акомиссиа археологцәа алаӡам. Убри аҟнытә иахьа уамашәа ибатәым зқьышықәсатәи аԥсыжырҭақәа ргәаҟны обиектк гылазаргьы. Арахь аԥҟарақәа рыла, аҭоурыхтә-культуратә баҟақәа, иара баша ахыжәжәарақәа мацара нханы иҟазаргьы хәышә метранӡа акәша-мыкәша ауаа акагьы дыргылар ҟалом.

Руслан Барцыц Лӡаатәи ауахәамаҟны аԥшаарақәа ирыцимҵеижьҭеи хәышықәса ҵуеит. Аха агәыӷра имоуп, ари аҭоурыхтә ҭыԥ аҭҵааразы ацхыраареи авагылареи иоуп ҳәа. Ас еиԥш иҟоу абаҟақәа, хыхь ишаҳҳәаз еиԥш аԥсабара ицәырнамгац рацәаӡоуп.

114

Аԥсны акультура аусзуҩцәа аҳаҭыртә хьыӡқәа рыхҵоуп

7
(ирҿыцуп 10:16 30.12.2020)
Аԥсны акультура аусзуҩцәақәак аҳаҭыртә хьыӡқәа шрыхҵоу азы аинформациа цәырган ԥхынҷкәын 29 рзы.

АҞӘА, ԥхынҷкәын 30 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны акультура аусзуҩцәа аҳаҭыртә хьыӡқәа рыхҵаразы аусԥҟақәа инапы рыҵаиҩит ҳәа адырра ҟанаҵеит ахада исаит.

Акультуреи аҟазареи русхк аҿы илагала ду азы "Аԥсны Аҳәынҭқарра жәлар рартист" ҳәа аҳаҭыртә хьӡы ихҵоуп Николаи Чқәан.

Аԥсны амузыкатә ҟазара аҿиараҿы рлагала ду ази рашәаҳәаратә ҟазарази "Аԥсны Аҳәынҭқарра жәлар рартист" ҳәа аҳаҭыртә хьӡы рыхҵоуп Заури Зыхәбеи Нодари Саӷариеи.

Аԥсны амузыкатә ҟазара аҿиараҿы илагала ду ази иашәаҳәаратә ҟазарази "Аԥсны Аҳәынҭқарра зҽаԥсазтәыз артист" ҳәа аҳаҭыртә хьӡы ихҵоуп Борис Џьопуа.

Аԥсуа культура аларҵәараҿы илагала ду азы "Аԥсны Аҳәынҭқарра зҽаԥсазтәыз акультура аусзуҩ" ҳәа аҳаҭыртә хьӡы ихҵоуп Лаша Марыхәба.

7

Андреи Стенин ихьӡ зху аиндаҭларахь аусумҭақәа рыдкылара иалагеит

3
(ирҿыцуп 13:27 22.12.2020)
Аиндаҭлара 2021 шықәса рзы аԥхьахәтә фонд иартәоит 125, 100, 75 нызқь мааҭ актәи, аҩбатәи, ахԥатәи аҭыԥқәа рзы. "Гран-при" иартәоит 700 000 мааҭ, реиҳа аинтерес зҵоу аусумҭа ианашьахоит.

АҞӘА, ԥхынҷкәын 22 - Sputnik. Андреи Стенин ихьӡ зху абыжьбатәи Жәларбжьаратәи ажурналистцәа рфотоеицлабра арзаҳалқәа аднакыло иалагеит.

Традициак аҳасабала, амедиагәыԥ "Россия сегодня" афотокорреспондент Андреи Стенин имшира аҽны ихацыркхоит арзаҳалқәа рыдкылара аусмҩаԥгатә.

Аиндаҭлара иалахәхар рылшоит 18 шықәса инаркны 33 шықәса рҟынӡа зхыҵуа. Аиндаҭлара рылахәразы азыҳәақәа рыдкылашьа атәы арбоуп асаит stenincontest.ru аҟны.

Аиндаҭларахь аусумҭақәа рыдыркылоит аноминациақәа ԥшьба рыла: "Моя планета", "Портрет. Герой нашего времени", "Главные новости", "Спорт". 2019 шықәса рзы арҭ аԥшьба ирыцлеит ахәбатәи аноминациа: "Вдохновение". Арзаҳалқәа рыдыркылалоит 2021 шықәса жәабранмза 28 рҟынӡа.

Афотоҭыхыҩцәа ҿарацәа рзы аҵакы аманы иҟалоит урыстәылатәии Европа, Азиа, Латынтәи Америка, Африка, Мрагылара Ааигәа реиԥш иҟоу жәларбжьаратәии аплошьчадкақәа рҿы ахаарԥшра ахьрылшо

2018 шықәса раахыс арахь иаҵанакуеит ООН Ниу-Иорктәи аштаб-квартирагьы. 2019 шықәса раахыс ацәыргақәҵақәа мҩаԥыргоит Европа Ахеилак аҿы, Страсбург.

"Аиндаҭлара изаамҭанытәиу ашықәс азы амҩаԥгара аусумҭа ҿыцқәа, ахьыӡ ҿыцқәа раарԥшроуп иззырхоу. Уи гәахәароуп. Сынтәа, COVID-19 апандемиа аамҭазы аиндаҭлара амҩаԥгара асимволтә ҵакгьы амоуп. Аҭагылазаашьа ҷыдақәа ауаа рхәыцра, ргәаанагара, рдунеихәаԥшышьа рыԥсахыр алшоит. Ҳара ҳақәгәыӷуеит аусумҭа ҿыцқәа, атема ҿыцқәа цәырҵып ҳәа",- азгәалҭеит Стенин ихьӡ зху афотокорреспондентцәа ҿарацәа Жәларбжьаратәи реиндаҭлара анапхгаҩы Оксана Олеиник.

Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзура "Россия сегодня" еиҿнакааз Андреи Стенин ихьӡ зху афотожурналистика Жәларбжьаратәи аконкурс хықәкны иамоуп ҳаамҭазтәи афотожурналистика ауаажәларра разхьарԥшра.

Аконкурс – жәларбжьаратәи афотоеилазаара афотожурналистикаҟны ахьыӡ ҿыцқәа ахьаадырԥшуа, астандартқәа ахьдырҿио, иахьышьақәдыргыло ҭыԥ заҵәыкны иҟоуп.

3
Верующие во время празднования дня Крещения Христова у источника Святого Василиска возле села Каман в Республике Абхазия

Аԥсны ауахәамақәа рыҟны Иаса Қьырса Иӡаахра иазку амҵаныҳәара мҩаԥыргоит

2
(ирҿыцуп 10:21 17.01.2021)
Иаса Қьырса Иӡаахра азгәарҭоит ажьырныҳәа 19 рзы. Аныҳәа азкуп Назареҭтәи Иаса Қьырса Иордан аӡы аҟны иӡаахра. Қьырса динаҭит Иоанн Анцәаиажәаҳәаҩ. Арҭ амшқәа рзы ауахәамақәа рҟны имҩаԥысуа аныҳәарақәа Аӡаахра иадҳәалоуп.

АҞӘА, ажьырныҳәа 17-Sputnik. Аиашахаҵаратә қьырсианра иаҵанакуа ауахәамақәа рҟны имҩаԥгахоит Иаса Қьырса Иӡаахра иазку анцәа имҵаныҳәара, абри атәы иҳәеит Аԥсны Аиашахаҵаратә уахәама аиҳабы аб Виссарион (Аԥлиа).

Арҭ амшқәа рзы ауахәамақәа рҟны имҩаԥысуа аныҳәарақәа Аӡаахра иадҳәалоуп. Ажәытәан Иаса Қьырса иирагьы иӡӡаахрагьы мышкы иазгәарҭон. Иара ихазы аҽӡаахра ԥсыхәа амамкәан иҟамызт. Аӡы иҽӡааихит, иҽҭишьит, уи ала адунеи аӡқәа зегьы ррыцқьаразы. Ари аныҳәазы ишыхьҭоугьы, изылшо, згәы иаҭаху аӡы иҭалоит ҩнуҵҟалагьы, цәеижьлагьы аҽрыцқьаразы.

Қьырса ныҳәа инаркны Аӡаахра аҟынӡа (ажьырныҳәа 7 инаркны 19-нӡа) иԥшьоу, ицқьоу амшқәа ҳәа ирышьҭоуп. Аныҳәа мышкы шыбжьоу чгара мшуп.

Аҽӡаахра амшныҳәаз Анцәа дхазҵо иргәаладыршәоит 30 шықәса ирҭагылаз Иаса Қьырса Галилеинтәи аӡиас Иордан ашҟа дышнеиз иҽӡааихырц азы. Иара аӡы данҭыҵуаз адунеи зегьы ирбарҭахеит Анцәа-Аб, Анцәа-Аԥа, аҳәыҳә асахьа зманы Иаса Қьырса ижәҩахыр иқәтәаз Анцәа-Иԥшьоу идоуҳа.

Аӡаахра амшныҳәа ақьырсианцәа иазгәарҭо иалагеит апостолтә аамҭақәа рзы. Ажәытәан Қьырсеи Анцәаибареи мышкны иҟан, аха аамҭақәак рыла ауахәама урҭ аныҳәақәа еиднагеит. Есышықәса Аӡаахра амш аҽни аухеи аиашахаҵаратә уахәамақәа рҟны аҵак дуӡӡа змоу аӡыԥшьара мҩаԥыргоит.

2