Аҳақьыми ачымазаҩи

Ашәахьанӡа ҳазнаӡанда, мамзаргьы ахәышәтәырҭаҿы аԥсшьарамшқәа рзы зҵаарақәак

50
(ирҿыцуп 18:41 02.06.2019)
Sputnik аколумнист Есма Ҭодуаԥҳа дазааҭгылоит аԥсшьарамшқәа рзы ахәышәтәырҭақәа рыҟны иуҭаху аҳақьым иԥшаара иацу ауадаҩрақәа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Иҟоума игәазымҭац асабшеи амҽышеи аԥсҭазаара аанкылазшәа ишымҩаԥысуа Аԥсны? Аԥсҭазаара еиҳа еилашыҩкны иахьыҟоу ҳаҳҭнықалақь Аҟәа аҟынгьы убасҵәҟьа зегь ҭынчрахоит. Аԥсшьара бзиа избо изы уи, ҳәарада, қьафуроуп, аха иара аԥсшьарамшгьы доуҳатә гәырҭәрала иухугар ҟамларыз, аха ҳкультуратә

"гәашәқәагьы" асабшеи амҽышеи иаркуп. Уи иара ахатә мзызқәа амоуп, ҳәарада, аха аусурантәи аҩнынӡа снаӡанда ҳәа иццакуа ауаҩы изы (ус еиԥш иҟоу маҷым ҳәоуп сшыҟоу) иаҳа иманшәалахон аԥсшьара мшқәа рзы акультуратә хәышҭаарақәа рҭаара.

Иџьоушьаша, иара ахәыҷқәа рырхәмарырҭатә центрқәагьы асабшеи амҽышеи аус змуқәо ыҟоуп. Ажәакала, хәмаррак аҿын ишәҳәоу еиԥш "ақалақь ацәа инҭанагалоит…".

Еиҳа иуадаҩу даҽа зҵаарак ыҟоуп аԥсшьарамшқәа рзы: ашәахьанӡа смычмазаҩханда. Ачымазара ианакәызаалакгьы ибзиам, изҭахыда, аха асабшеи амҽышеи, ма егьырҭ аныҳәатә ԥсшьарамшқәеи рзы уи ҳамԥан иқәымлонда ҳәа Анцәа уиҳәалароуп. Ахшароура иазыԥшу ракәзар, абарҭ аԥсшьарамшқәа рзы ак ҳмыхьуандаз ҳәа игәаҟуеит.

Хымԥада, уаҩытәыҩсак иаҳасабала еилукаауеит зегь рыԥсы аныршьо егьырҭгьы аԥсшьара шырҭаху, аха иҟоуп аԥсшьара аамҭа ззымдыруа азанааҭқәа. Мап, дара аҳақьымцәа аԥсшьарақәа неимда-ааимдо аус руеит, аха иҟоуп зышә ыҵарбаҟа иарку ауадақәа, ашәахьанӡа уззыԥшыр акәу. Усҟан знапы уанхалаз ахәышәтәҩы "ибла нтгензароуп" ашәахьанӡа иузиуша иӡбарц азы.

Реиҳа џьашьахәыс иҟоу, аҳақьыми ачымазаҩи еизааигәазар анакәу, ҳара ҳҟны урҭ рҟынӡа анаӡара уадаҩуп: аусурамш азы усгьы еилахоуп, аԥсшьарамш азы ҳаԥсы ҳшьароуп ргәахәуазар акәхап. Хымԥада, зегь ҵәаӷәак рхьушьыртә иҟам, аха аҭагылазаашьа еиӷьындаз ҳәа уазхәыцыртә иҟоуп.

Адуцәа рҿы еиҭа ак ыҟазаргьы, еиҳа иманшәалам ҭагылазаашьоуп ахәыҷтәы хәышәтәырҭақәа рҿы. Ахәыҷтәы поликлиника аҟны акәзар, 9:00 инаркны 11:00, зны 12:00 рҟынӡа мацароуп аус аныруа, арахь ҭыԥла зҿын уқәгылоу ахәышәтәҩы уизасырц уалагар, иҭел "ашәахьанӡа уааԥшы" аҳәоит, мамзаргьы, зеижәымзар ҩажәа  ҳәа, аҩажәантә раан ишьҭырхыр ҟалоит (дырҩегь зегь еиласҵом, аха иҳаҩсыз аԥсшьарамшқәа рзы ус еиԥш ианиаз среиуоуп сара, среиуоуп зысҳәо ашьҭахь ахәыҷтәы хәышәтәырҭаҿ саннеи ус еиԥш зыхьыз рхыԥхьаӡара шырацәаз збеит).

Ахәыҷтәы хәышәтәырҭаҟны аԥсшьарамшгьы аусурамш иаҩызоуп, уи аԥсшьарамш азы аусура зықәшәо аџьшьара рыҭалатәуп, избанзар адкыларҭаҿы иҟоу ҳақьымки ицхырааҩки роуп, убри аан ацхыраара зҭахны инеиуа рхыԥхьаӡара акыр ирацәоуп. Избанзар, шамахамзар егьырҭ араионқәа рҟынтәигьы аҳҭнықалақь ахәышәтәырҭахь иаауа рацәоуп, иара ақалақь аҿы иҟоу усгьы акоуп. Аха араҟагьы "ашәахьанӡа ҳазнеиндаз" ҳәоуп аҭагылазаашьа шыҟоу. Иуоуа азеиԥш цхыраароуп, аха уи анаҩс иҷыдоу цхыраарак уҭахызар, ашәахьанӡа ушьҭаҵаны урымоуп. (Ушьҭоуп иаанагаӡом урхәышәтәуеит!).

Аԥсшьарамшқәа рзы аҭагылазаашьа ас еиԥш иахьыҟоу Аԥсны мацарагь акәымхап, аха изныкымкәа Аԥсны анҭыҵ ицахьоу лаҳасаб ала, исгәаԥхо дара рҭел "ашәахьанӡа уԥшы" аҳәаӡом, еснагь, иарбан аамҭазаалакгьы, аҭак унаҭоит, ацхыраара иазыхиоуп зегь рыла  - раԥхьа иргыланы ажәала.

Абри рзеиӷьасшьар сҭахуп аԥсуаа – ажәа рҿазарц. Уахьнеилак, иара аџьармыкьа аҟны унеиргьы, аҳ патын уаԥхьа дгылоу џьушьап, убри аҩыза лаԥшык уаадырхоит, усҟан ахәаахәҭҩы ажәала дхырхыр анаҭаху… Аҵарауаа дуқәа ракәзаргьы, рышәҟәқәа рҿы наукатә терминла иҭәуп, зны-зынла зеилыргарагь уадаҩу, аха рлекциақәа уанырзыӡырҩуа, уҩызак дгыланы ажәабжьк узеиҭаиҳәа иаҩызоуп, убасҟак иузааигәахоит, еилукаартә рхы ҟарҵоит…

Ажәакала, "ашәахьанӡа ԥшӡала ҳнашьҭы!.."

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

50

Америкаа Урыстәыла Аҩбатәи адунеизегьтә еибашьраан Америка иаҿагылан ҳәа ирыԥхьаӡоит

8
(ирҿыцуп 18:50 22.06.2020)
Азҵаараҭҵаара мҩаԥган ЕАА Sputnik News азы. Имҩаԥнагеит асоциологиатә еилахәыра IFop, 2020 шықәса, лаҵара 22 - 25 рзы. Иара иалахәын 1004-ҩык ареспондентцәа, 18 шықәса еиҳаны изхыҵуаз.

АҞӘА, рашәара 22 - Sputnik. Америка ауааԥсыра 11% Урыстәыла Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьраан Америка иаҿагылан ҳәа ирыԥхьаӡоит. Абри азы шаҳаҭра ауеит Sputnik.Агәаанагара имҩаԥнагаз азҵаараҭҵаара.

1941-45 шықәсқәа рзы ЕАА иаҿагылаз Германиеи Иапониеи шракәыз иашан ирҳәеит 77%; 67% респондент. 5% Америка Китаи иабашьуан ҳәа ирдыруеит.

69% изазҵааз рҟынтәи 42% лаҵара 8 рзы ЕАА иазгәарҭо Европа Аиааира амш (V-E Day).

Убри аан 63% ииашаны ирҳәеит Холокост Аҩбатәи адунеизегьтә еибашьраан аурымқәа ргеноцид ауп ҳәа. 12% ари ажәа аҵакы рыздырӡом.

Азҵаараҭҵаара мҩаԥган ЕАА Sputnik News азы. Имҩаԥнагеит асоциологиатә еилахәыра IFop 2020 шықәса, лаҵара 22-25 рзы. Иара иалахәын 1004-ҩык ареспондентцәа, 18 шықәса еиҳаны изхыҵуаз.

Sputnik.Агәаанагара

Sputnik – иналукааша жәларбжьаратәи амассатә-информациатә хархәага, 32 бызшәа рыла иҟоу аинтернет-саитқәа еидызкыло, амультимедиитә информациатә хабқәа зманы, 90 тәылақәа рыҟны 33 бызшәа рыла иҟоу жәабжьтә маҵзуроуп, арадио ефиргьы амоуп. Sputnik ахь иаҵанакуеит 30 рҟынӡа асаитқәа, аналогтәи, ацифратәи радиодырраҭарақәа, амобилтә хархәагақәеи асоциалтә ҳақәа рыҟны адаҟьақәеи. Ажәабжьқәа уахи-ҽни иҭыҵуеит англыз, араб, аиспан, акитаи бызшәақәа рыла. Sputnik аудиториа 80 миллионҩык рҟынӡа инаӡоит, Sputnik China аккаунт анапаҵаҩцәа 20 миллионҩык рҟынӡа ыҟоуп. Бишкек инаркны Кишиниовнӡа, Пекин инаркны Монтевидео аҟынӡа аредакциақәа рҿы аус руеит зықьҩыла еиуеиԥшым амилаҭ ирыҵаркуа ауаа. Sputnik амедиогәыԥ "Россия сегодня" иаҵанакуеит. Sputnik аофис хада Москва аус ауеит.

8
Музей Сделано в СССР

"Арадио ала ирҳәаз бдыруоу?": аҩны изымтәо иҿыҵгақәа

224
(ирҿыцуп 17:31 05.04.2020)
Аҿкы чымазара COVID-19 алармырҵәаразы Аԥсны иалагалоу аԥҟарақәа аиҳабацәа рабиԥара ишрыдыркыло дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Саида Жьиԥҳа.

Аԥсны аҿкы чымазара бааԥсы COVID-19 алармырҵәара алыршаразы аҳәынҭқарраҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ауаажәлар аӡәырҩы гәахәарыла ирыдыркылеит, рыгәгьы маҷк иадамхаргьы иарҭынчит. Аха абри аҩны атәара, абаандаҩра иззаҩызахазгьы ыҟазаап, изааӡари урҭ реиҳараҩык абыргцәа ракәхеит саб раԥхьа днаргыланы.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Аиаша ҳҳәозар COVID-19 агәыҭҟьара ҳазцәырнагеит. Иахьа доусы ҳнапы иануп ҳхатә гәабзиареи аԥсҭазаареи адагьы ҳҭаацәеи, иаҳзааигәоуи ртәгьы. Аспециалистцәа разгәаҭарақәа рыла, еиҳарак аҿкы шәарҭоуп абыргцәа рзы. Убри аҟнытә, "аҩны шәтәа" ҳәа адҵа аныҟала, хымԥада сани саби срызхәыцны сҽааныскылеит. Аха абар аилибамкаара! Ҽнак хәлаанӡа аҩны имтәацыз 80 шықәса зхыҵуа саб акарантин адгылара шаиҭогьы, ашҭа дакӡом, уажәы-уажәы аҿыҵгақәа ҟаҵаны дҭыҵуеит. Зны аҭаҭын аасхәоит иҳәап, даҽазных ачаагара сцоит иҳәап. Уажәы, ҽнак хынтә агәамсамгьы дәылиго далагеит. Ари "апроблема" ҳара ҳҭаацәараҿы мацара акәымзаап иахьцәырҵыз. Адиуан агәылҵра зцәыуадаҩыз ҳгәылацәа раб хымш рыла иааиуа аӡынразы амҿы ылиххьазаап.

Иацы, "иҟалозар уҽаанкыл, излазбо ала акы уаршуеит" ҳәа сан лыбжьы ырцәгьаны ашьыжь саб дшиҿагылаз анызба еилыскааит ҳкаҳуа шынҵәаз…

Аҵыхәтәантәи амшқәа рзы ҳшынҭаацәоу аҩны ҳаҩнахеит, аха макьана ҳгәы ҿыӷьартә еиԥш иҟам. Саб заҵәык иоуп уажәы-уажәы игәаҭеиуа агәашә ахь иԥшуа. "Ҳара ачымазара уацәаҳахьчоит ҳәа ҳаҿуп, уара уӡырҩӡом, ҳажәа акагьы иаҵанамкуазар иуҭаху ҟаҵа ҳәа" ҳаҽҳаргәаауа ҳаналага, ҽназаҵәык илиршеит ашҭа аҭымҵра.

Есыҽны ажәабжьқәа рыла, адунеи атәылақәа рҿы COVID-19 зыхьны зыԥсҭазаара иалҵыз, мамзаргьы ачымазара злаҽыз рхыԥхьаӡара иацлоит аҟнытә, аиаша ҳҳәозар, ҳгәалаҟазаара даара ибжьысны иҟоуп.

"Саида, арадио ала ирҳәаз бдыруоу, акоронавирус умыхьырц азы аҳауа цқьа уфалароуп, амшын аԥшаҳәаҿынӡа снеины сааиуеит", - ҳәа сылахь еиқәҵаны сыштәаз, саб иҽыргызмалны ашҭа аҭыҵра иақәикит. Иҟасҵарызеи, дрыцҳасшьан: "Аиеи нас, амала акагьы уаламкьысын, аӡәгьы инапы имхны аԥсшәа иаумҳәан" ҳәа адҵақәа ҟаҵаны, 30 минуҭ наиҭаны дсышьҭит.

© Foto / предоставлено Саидой Жиба
Владимир Жьиба

COVID-19 аҽацәыхьчаразы раԥхьа иргыланы агигиена аҭахуп аҟнытә, иахаҳарҟьозаргьы, ҽнак хынтә ахлорка ала адашьма ҳаӡәӡәо ҳалагеит. Адәқьан аҿы ҳнеины ҳанааиуа, иаразнак ҳаимаақәа адәаны иныжьны, ҳнапқәа аӡы ахьаршаны ауаҭка ахьаҳшьуеит.

"Саида, арадио ала ирҳәаз бдыруоу, ауаҭка ужәлар акоронавирус ухьӡом", - ҳәа ҩаԥхьа саб ибжьы нсықәиргеит COVID-19 иазкны аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа сыбжьы ҭыганы санрыԥхьоз аамҭазы.

Ишәеилсыркаар сҭахуп, арадио ҳшынҭаацәоу ҳшазыӡырҩуа, аха саб иуадаҿы иқәгылоу иара иинаало ажәабжьқәа зҳәо, иҷыдоу ацәқәырԥа акуазаап.

Анцәа иџьшьаратәы сгәылара дынхоит апсихолог Седа Матосиан. Лара исабжьылгеит абыргцәа акарантин аамҭазы аҩны иуртәарц шулшо, иаҳҳәап Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа иазку афильмқәа дырбарала. "Берлин анаҳгалак иҟаҳҵои" анысҳәа, "егьырҭ асовет аамҭазы иҭыху акиноқәа изаҿакы, амаца, ашашка, анард уҳәа шәрыс. Ажәытә альбом цәырганы афотоқәа шәеиҭарыхәаԥш, ихәыҷра иадҳәалоу ахҭысқәа шәырзааҭгыл" лҳәеит. Иахьа Гагра ауаа маҷны изланыҟәо ала, амшын аԥшаҳәахьы сааҭк иадымхаргьы, хымԥада агигиенатә ԥҟарақәа азгәаҭаны дныҟәаргьы шыҟало наҵылшьит.

Акарантин иалагӡаны, аусура иарааԥсахьоу алшара рымоуп рызхара ацәара, еиқәылаз аҩнытә усқәа рыҟаҵара, ашәҟәқәа рыԥхьара уҳәа. Сара макьана адиуан аҿы сианы COVID-19 аҟазшьа ҷыдарақәа ҭысҵаауеит, сҭаца илӡуа ачаџьқәа снарыцҳауа.

224
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
Аптечка

Россотрудничество Ливан арыцҳара иақәшәаз рзы ахәшәқәа реизгара хацнаркит

3
(ирҿыцуп 18:03 05.08.2020)
Ливан аҭыԥ змаз аԥжәара иахҟьаны, аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, шәҩык ауааԥсыра ҭахеит, ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа аахақәа роуит. Иҟоуп иара убас хабарда ибжьаӡыз. Аџьар Ҟаԥшь ливантәи аилазаара адырра ҟанаҵеит 60-ҩык рҭагылазаашьа акыр ихьанҭоуп ҳәа.

АҞӘА, нанҳәа 5 -  Sputnik. Россотрудничество алаҳәара ҟанаҵеит аҿаҳәага материалқәеи зыда ԥсыхәа ыҟам ахәшәқәеи еизгазарц Беирут арыцҳара иақәшәаз рзы ҳәа аанацҳауеит Ливантәи ареспубликаҿ иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакра.

Ахәшәқәа рнагара ҟалоит Беирут иҟоу Урыстәылатәи акультуратә центр ахь.

"Еизгахо ахәшәқәа зегьы Ливантәи ареспублика Агәабзиарахьчара аминистррахь инашьҭхоит", - ҳәа ҳәоуп адырраҭараҿы.

Уи адагьы изҭаху зегьы ирымоуп алшара ааха зауз рзы ашьа арҭарц.

Уаанӡа, Ливантәи ареспублика Агәабзиарахьчара аминистр Хамад Хасан аҳәамҭа ҟаиҵахьан аԥжәараан ахәышәтәырҭақәа ԥшьба шьаҭанкыла ишырхәашоу азы. Уа ишьҭаз ачымазцәа егьырҭ ахәышәтәырҭақәа рахь ииагахеит. Уи еиҳагьы иаруадаҩит аҭагылазаашьа ҳәа иҳәеит иара.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3