Ачымазареи ахарџьи

149
(ирҿыцуп 08:15 13.09.2021)
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус зыхьуа, аха аҩны зҽызхәышәтәуа рхарџьқәеи, ахәынҭқарратә агәабзиарахьчаратә система аусушьеи ахатәы лабораториақәа разнеишьеи ртәы дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Раԥхьатәи алаҵа ҟасҵеит лаҵара 18 рзы. Аҩбатәи, хымчыбжьа рышьҭахь рашәара 8 рзы. "Спутник V" захьӡу алаҵа уамак самыргәаҟит, ибзианы исхызгеит сҳәар сылшоит. Алаҵа ҟасҵеит ҳәа сгәы каршәны сызтәом, иахьынӡасылшо атранспорт, адәқьанқәа, ма аптекақәа рҿы асабрада ныҟәызгоит. Абар ҩымыз ҵит алаҵа сыласҵеижьҭеи, уажәшьҭа ацәеижьҿагылақәа (антитела) заҟа сымоу еилыскаарц азы, анализқәа асҭарц сыӡбеит.

© Sputnik / Томас Тхайцук

Сара сахьҭаҩу актәи аполиклиникахь аҭел сасит, сынхарҭа ҭыԥ иахылаԥшуа аҳақьым Лариса Ҷкадуа исалҳәеит, уи аиԥш анализ ахатәы лабараториаҿы шакәу иахьрыдыркыло. Сашьҭалеит еилыскаарц хәыда-ԥсада иахьыҟарҵо ыҟазар ҳәа. Аиашазы, ҭаацәаныла ачымазара зхьыз, хәҩык рҟынӡа ахыԥхьаӡара ахьыҟоу, ахатәы клиникаҿы ахә ахшәааны аҭара – ус мариам. Ахатәы клиника анысҳәа аҭел сасит "Лабквест" ашҟа, дара аҭак сырҭеит анализқәа 1540 мааҭ (ахыԥхьаӡаратә), 940 мааҭ (ахаҭабзиаратә) ишаԥсоу.

Уеиҵанарӷәӷәаратәы иҟоуп ахә аҭаацәа ду рзы. Избанзар, аревакцинациа аамҭа анааиуа азы, ацәеижьҿагылақәа рыҩаӡара удырыр бзиоуп, уагымхарц, ма заа иҟаумҵарц азы. Аинформациатә хархәагақәа рҿы иқәгылало аҳақьымцәа ишазгәарҭо ала, алаҵа зегьы еиԥшны ирхыргом, иҟоуп ирласны ианынҵәо урҭ ацәеижьҿагылақәа, иҟоуп шықәсык аҟынӡа инеир аналшо. Убри аҟынтә, ауаҩы заа идырыр бзиоуп ицәеижьҿагылақәа рҭагылазаашьа.

Иахьа ҳҳақьымцәа злеилахоу ала, аинформациа аиурагьы уадаҩуп, аҭелқәа иаразнакгьы рҭак рзыҟаҵом аковид чымазцәа рхыԥхьаӡара ахьырацәоу азы. Усгьы сҽазысшәеит аилкаара иус мариамхазгьы. Акырџьара аҭел сасит, аха аҭак соуаанӡа атерапевт хада Анжела Арҷелиаԥҳа исзылҩит абас: "Ибзыҟарҵар рылшоит ареспубликатә хәшәтәырҭа алабораториаҿы хәыда-ԥсада баҳаҭыраз" (в качестве исключения). Иҭабуп, схазы мацара сашьҭам, хшыҩзышьҭра зысҭоз ҳтәылауаа абри анализ ҟарҵарц азы, ихәыдаԥсадатәиу ыҟазар аилкаара акәын ҳәа лзызҩит.

Дшеилахазгьы аҭел шьҭылхит Аҟәа ақалақь асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева. "Иҟан программак аамҭак азы, хәыда-ԥсада ианыҟарҵоз, уажәы иҳәынҭқарратәу алабараториақәа рҿы иҟарҵом", - саҭалкит. Асанитартә ҳақьым слазҵааит, ихымԥадатәиума ари аҩыза анализ аҟаҵара ҳәа. Лара илҳәеит: "Мап. Аҩбатәи алаҵа ашьҭахь, шықәсыбжак анаҩс, алаҵа ҿыц иҟаҵатәуп", - ҳәа аҭак сылҭеит. Ус анакәха, зыхә ҳараку анализ алаҵа злазҵаз, ма излазҵарц зҭахыу иҟаимҵар ауеит, аха даҽа ганкахьала, ауаҩы идырыр бзиоуп илаҵа амч цахьоу имцахьоу, еиқәырццакны алаҵа ҟаимҵаларц азы. Схатәы сҳәозар, даҽа ԥыҭк ашьҭахь уеизгьы иҟасҵароуп, слаҵа ахьынӡасызхаз еилыскаарц азы.

Ачымазареи ахәԥсеи уанрызхәыцуа уцәа уааҭаӡыӡоит. Иахьа зегь ирҿаку ковид иадҳәалоу азҵаатәоуп. Сыуацәеи сҭынхацәеи ари зыхьхьоу маҷҩым, урҭ рахьтә иҟоуп ахәышәтәырҭақәа рҿы изхызгаз. Абраҟа иазгәаҭатәуп, астационартә чымазцәа хәыда-ԥсада ишырхәышәтәуа, амала иҟалалоит Актемра еиԥш иҟоу зыхә цәгьоу ахәшә аҭынхацәа аахәатәыс ианрымоу. Арина захьӡу, ковид Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы изхызгаз аԥҳәыс илҳәеит, изакәызаалак акы ахә шахылымшәааз. "Даара бзиа иаҳхылаԥшуан аҳақьымцәагьы егьырҭ аперсонал иаҵанакуагьы", - ҳәа еиҭалҳәоит лара акыр дрызгәыдуны.

Ишаҳдыруа еиԥш, аҩны зҽызыхәшәтәуа ковид чмазаҩцәа маҷҩым. Абраҟа ицәырҵуеит акоммерциатә хыԥша.

Аабыкьа ачымазара ихьит акыр исзааигәаз ахаҵа. Иԥшәма ԥҳәысгьы илыхьт, аха иара еиҳа дыӷәӷәан. Азнаказы дара аҳәынҭқарратә клиникақәа рҿы ицаны агәаран иқәгылеит, аха ргәабзиара ирнамҭеит уи аҩыза алшара. Нас, рымҩа дырхеит ахатәы лабараториақәа рахь. "Комплекск анализқәа хә-нызқь мааҭ агоит аӡәы изы", - ҳәа еиҭалҳәоит зыхьӡ зырзар зҭахым сҭынха. Дара рҭаацәара рсоциалтә ҭагылазаашьа цәгьам, ишьҭырхыртә иҟоуп азы, рҽырыхәшәтәуан ахә ахшәааны. "Акапельницақәа, ахәшәқәа, амедиаҳәшьа лыхәԥса уҳәа, сыԥшәма ихәшәтәра 50 нызқь мааҭ рҟынӡа агеит", - лҳәеит сҭынха. Убри аан иазгәаҭатәуп, дара амашьына змоу шракәу, убри аҟынтә, еиҳа ирзымариан анеиааира.

Шәазхәыц, атәанчаҩы абас аҽыхәшәтәра иқәшәар заҟа изымариамхо. Ковид-19 еиҳа имарианы изхызго ирықәҿиеит, аха маҷк иаршәо рзы аԥара маҷымкәа иагоит. Аофициалтә информациа ишаҳәо ала "Аԥсны акоронавирус рыхьхьеит 25 нызқьҩык инареиҳаны ауааԥсыра, 388-ҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит". Астатистика ҳаназхьаԥшуа иазгәаҭатәуп, ҳтәыла анҭыҵ зыԥсҭазаара иалҵыз рхыԥхьаӡара арахь иалам, убри аҟынтә, даҽа абриаҟараҩык рдунеи рыԥсаххьазаргьы ауеит, ашьақәырӷәӷәара шымариамгьы. Аҳәынҭқарра Ковид-19 аҿагылара иақәханарџьуа атәы ҳазааҭгылозар, аԥыза министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистр Вдадимир Делба иажәақәа рыла "Ҳазҭоу ашықәс алагамҭа инаркны, нанҳәамза аҽеҩшамҭазынӡа иныхын 247,9 млн мааҭ" (апандемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны зынӡа инырххьоу – 475 миллион мааҭ инареиҳауп). Ари маҷума ҳара ҳҳәынҭқарразы, аха ачымазара аҿагылара аус хьысҳаны иахьеиҿкаау азы, аҿкы аҽоунажьуеит, уи ахарџь еиԥш аԥсыҭбарагьы ацуп.

Абас шакәугьы, акарантинтә ԥҟарақәа ирықәныҟәо рацәаҩым, дасу рыҩны ачымазара неиаанӡа агәра рымгозар акәхап. Уажәы абылтәы акризис злаҟоу ала, иныҟәо амашруттә таксиқәа рхыԥхьаӡара еиҵахазар ҟалап. Иахьа ашьыжь Аҟәа аҳабла ҿыц аҟынтә иаауаз амаршрутка иҭыҵыз сҩыза лажәақәа рыла, "асабрадақәагьы аӡәгьы ихамызт, атранспртгьы кәапеишәа иҭәын". Амашьынарныҟәцаҩцәа акырынтә ргәы рыҽшанырҵахьоугьы, аԥҟарақәа ирықәныҟәом, ахылаԥшрагьы амам ари аус. Акарантин ззыҟалаз, ишаҳҳәахьоу еиԥш, атеатрқәа роуп. Русдрам 40 шықәса ахыҵит. Ирыдныҳәало, исҳәарц сҭахуп уи адиректор хада Иракли Хынҭәба акырынтә акультура аминистри аиҳабыреи рахь ааԥхьарақәа шыҟаиҵахьоугьы, макьаназы аҭак ыҟам, избан, атеатрқәа рышә аркны, иаҳҳәап, атранспорт, аџьармыкьа, амшын аԥшаҳәа, ақьафурҭақәа апандемиа иадҳәаланы иаԥҵоу аԥҟарақәа ишрықәныҟәо зумбо? Изшәарҭахазеи еиҳа атеатр? Аҭак ыҟаӡам уажәгьы.Ҽаанбзиала ҳәа расҳәоит Русдрамаа, ишыдыдуеиԥш ақәа леиуам, атеатргьы ԥсеивгарак аиуп.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

149
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау (1449)

Амилициа аиубилеи аламҭалазтәи ахҭысқәа…

145
(ирҿыцуп 17:34 17.09.2021)
Абҵарамзазы аԥсуа милициа шәышықәса ахыҵуеит, аха ари аиубилеитә рыцхә аламҭалазы иҟалеит амилициа аусзуҩ ихаҿра зырхәашьуа ахҭысқәа ҳәа агәаанагара лымоуп Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.

Ҳазҭоу ашықәс абҵарамзазы аԥсуа милициа 100 шықәса ахыҵуеит. Аиубилеи аламҭалазы, иҟалеит амилициа аусуҩ ихаҿра зырхәашьуа ахҭыс, уи раԥхьаӡа акәым ианыҟалазгьы ҳтәылаҿы аибашьра ашьҭахьтәи аамҭақәа рыхсаала ҳаныԥшыланы иаҳҳәозар.

Ҳтәылаҿы еиԥш, иахьакәзаалакгьы, амилициа зыҟоу ауаажәларра рзинқәа рыхьчара, иара убас, ацәгьоурақәа раԥырҟәҟәаара аус азы ауп. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анеилга ашьҭахь, рашәара 18, 1996 шықәсазы раԥхьатәи Аԥсны ахада Владислав Арӡынба инапы аҵаиҩит "Амилициа азы азакәан", уаанӡа асовет аамҭазтәи азакәанқәа рыла еибаркын аԥсуа милициа аусура. Зыӡбахә сымоу азакәан, уамакгьы асоветтә аамҭазтәи иацәыхарам, уи аԥҵаразы усҟантәи адепутатцәа зқәыԥшылоз ажәытәтәи аԥҟарақәа ракәын. Азакәан ахаҭа аусушьа атәы ҳҳәозар, асовет аамҭазтәи алеишәа акыр иацәыхароушәа снарбоит, аибашьра ашьҭахьтәи амилициа аҟәшақәа русушьа ахҳәаа азызуазар.

Аибашьра анеилга, ҳара игәаҳҭо ҳалагеит абаандаҩцәа абахҭа иҭыҵны абналара шырзымариахаз, уи адагьы, иҟалалоит иара амилициа аусуҩцәа рганахьгьы анапышьҭыхрақәа аныҟало. Иахьа сызлацәажәарц исҭаху, аабыкьа Гагра араион амилициа аусуҩцәа рхамакәачра иазку ахҭыс ауп. Шамахамзар, амилциа аусуҩцәа рганахьала ашьауӷатә ус хацдыркуам, азинеилагарақәа ртәы ныҵыҩ-ааҵыҩны ишҳаҳауагьы. Уи зыхҟьо ааха зауа рзинқәа рыхьчара ианацәшәо, мамзаргьы аӡбарҭаҿы уи аҵыхәтәа иаша аиуеит ҳәа агәра ахьырымго акәзар ауеит.

Гагратәи ахҭыс ахь ҳгьежьуазар, амилициа аусуҩцәа ишакәым изызныҟәаз Урыстәыла атәылауаҩ ихаҭа иоуз ааха ранаижьырц игәы иахьҭам ауп хымԥада, иара Аԥсны азинхьчаратә усбарҭақәа рахь ашшыԥхьыӡ алеиҵеит. Ҳазҭоу амза 15 рзы иҳауит аофициалтә информациа "Гагра араион апрокуратура ашьаус хацнаркит Гагра араион ААР амазаратә цәгьоурақәа рыԥшаараз аҟәша аиҳабы, амилициа акапитан Багаҭелиа Х.В., Гагра араион ААР аоперативтә зинмчра змоу, амилициа алеитенант еиҵбы Аншба Т.Р., Гагра араион ААР ацуҭа милициа, амилициа алеитенант еиҵбы Џьалаӷониа Д.И. иара убасгьы зхаҭара шьақәыргылам Гагра араион ААР аусзуҩцәақәак рганахьала", - ҳәа. Ари ажәабжь аиҭаҳәара иԥкааны салагом, аха амилициа аусуҩцәа зыхдырҟьо - Санкт-Петербургынтәи ҳтәыла иаҭааз аԥсшьаҩы Артиом Русских иганахь анапышьҭыхра аҭыԥ ахьамаз, насгьы абџьар ахархәарала дыршәаны ирҭахыз идырҳәарц иахьалагаз ауп.

Абраҟа ҳара ҳазыгьежьроуп "Амилициа азы азакәан" 5- тәи аҳәҭаҷ. Уи ишаҳәо ала, "Амилица аусуҩцәа азин рымам ауаҩы иаҳаҭыр лазырҟәуа амчра ахархәара". Абар даҽазныкгьы иахьаҳбо, ақьаад иану ҳзакәанқәа ахархәара шрымам.

Апрокуратура хада иҳанаҭаз аинформациа ишаҳәо ала, Гагратәи амилициа Русских иаанкылара, иҿахәы иҿыхра аԥҟарақәа рҿы ишаарԥшу акәымкәа, рхы ишҭашәо ишымҩаԥыргаз. Зегь реиҳа иџьашьахәуп, абарҭқәа рыдагьы анаҩс Гагратәи амилициа аусуҩцәа атурист иганахь рхы иақәнадыргаз. Апрокуратура хада асит аҿы ҳаԥхьоит: "Русских Гагра араион иахьаҵанакуа уаҩ дахьыҟамыз ҭыԥк ахь дганы дрыпҟеит" ҳәа. Иагьзакәаным, иагьаԥсыуарам. Аӡәы, ҩыџьа хҩы данырыпҟо, насгьы, дара ауаа рҭынчра ахьчара знапы иану анракәу даара игәаӷьыуацәоу усуп.

Макьаназы еилкаам, атурист гәҩарас дызрымаз "анарктоиткатә маҭәашьарқәа ауаа рыларҵәара" азы идырбалаз, аха гәҩарас ирымоу иганахь, ахалахьырхәра азин шрымам рзымдыруазар акәхап, хыхь зыхьӡ арбоу амилициа аусуҩцәа. Иџьашьахәуп, амилициа аоперативтә ҟәша аусуҩцәа абарҭқәа рзы азин шрымам ахьырзымдыруа. Иаалырҟьаны абас ҟарҵарызма, мамзаргьы уи аҩыза аԥшаарақәа дара рыстиль акәу?! Ииашоуп, ари аус азы макьана аӡбарҭа аӡбамҭа аднакылароуп, уажәоуп ашьауӷатә ус анхацыркха, убри аҟынтә, ахара адҵара ҳара азин ҳамам. Ус акәзаргьы, амилициа аусуҩцәа абри аҩыза аус азы гәҩарас ианрымоу иҳанаҳәо рацәоуп.

Ҳазлацәажәо аус хацнаркит Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахатә шәарҭадаратә ҟәша имҩаԥнагаз аилкаарақәа рыла. Аԥсны амилициа азакәан актәи ахәҭаҷ аҿы иарбоуп "Аԥсны амилициа аҳәынҭқарратә усбарҭатә система иаҵанакуа, ауаа рыԥсҭазаара, рзинқәа, ргәабзиара ахьчара" уҳәа ҵҩа змам ауалԥшьақәа шрыду. Закан Нанба асовет аамҭазы, хықәкыла 80-тәи ашықәсқәа рзы аус иуан Гәдоуҭатәи ашьауӷатә-ԥшааратә ҟәша аиҳабыс. Иахьа амилициа аусуҩцәа рхымҩаԥгашьа иадҳәалоу ахҭысқәа рзы иҳәеит, усҟан ари аҩыза ахымҩаԥгашьа ҟалашьа шамамыз. Нанба урҭ аамҭақәа игәаларшәо исеиҳәеит: "Апрокуратура аусуҩцәа ҳашьклаԥшуан, аамҭалатәи аанкыларҭаҿы иҭакыз инеины дгәарҭон, ашәыта инызар, иҭырҵаауан", - ҳәа. Нанба иажәақәа рыла, ауаҩы ӷәӷәала дзыпҟаз, ма иԥсҭазаара далызхыз рганахь, иаразнак ашьауӷатә ус хацдыркуан. Амилициа аветран Нанба сиазҵааит, иахьатәи аамҭазы абас еиԥш иҟоу ахҭысқәа ахьыҟало азы игәаанагара иҳәарц. "Русушьа апрофессионализм ҳәа изышьҭоу иашьашәалам, машәыршәа инанагаз аус руеит", - иҳәеит уаанӡатәи амилициа аусуҩ Нанба.

Асовет аамҭаз еиԥш иахьагьы, амилициа аусуҩцәа русура хылаԥшра арҭоит апрокуратура аусуҩцәа, уи аарԥшуп амилициа азакәан 33-тәи ахәҭаҷ аҿы. Зыӡбахә ҳамоу аус аӡбарҭа аӡбамҭала гәҩарас иҟоу амилициа усуҩцәа рхара шьақәырӷәӷәахар абахҭа аҭатәара рықәшәар ауеит. Аԥсны апрокурор хада ицхырааҩ, аинформациатә хархәагақәеи апрокуратуреи реимадара иахагылоу Рада Сангәлиа лажәақәа рыла, иаҳҳәап, "уажәы ихацырку ашьауӷатә ус 228-тәи ахәҭаҷ, 3-тәи ахәҭа ала, ахара аус аҿы изықәԥҽуа иоур ауеит хәышықәса инаркны 10 рҟынӡа аҭакра".

Иазгәасҭарц сҭахуп, ари аус гәыԥҩык амилициа еиҿыркааз ишахыԥхьаӡалоу, убри аҟынтә, аӡбарҭаҿы уи анаарԥшха аус еиҳагьы аҽарӷәӷәар алшоит. Иџьбароуп аиашазы ахара зыдҵахо ирԥеиԥшу, аха ԥхынгәымза 11, 2019 шықәсазы Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахыбраҿы, ауаҩӷьычра далахәуп ҳәа гәҩарас ирымаз Анзор Ҭарба амилициа аусуҩцәа рхарала аахақәа иоуз ирыхҟьаны зыԥсҭазаара иалҵыз идҳәалоу ашьауӷатә ус шхыркәшахаз ҳаназхәыцуа агәыҩбарақәа ҳазцәырҵуеит уажәтәи аус шыҟалаша азы. Амилициа аусуҩцәа русбарҭа ахадара азызуа аминистрра ахыбраҿы, цәгьаԥсышьа иҭаны дшьын ауаҩы. Аекспертиза ишаҳәоз ала, ицәеижь ааха ӷәӷәа аман. Аус цон акыраамҭа, аха аӡбарҭаҿы Ҭарба дызшьыз рзышьақәмырӷәӷәеит. Ахара здырҵоз амилициа аусуҩцәа рхы иақәиҭыртәит, аус ҿыц аҭҵаарахьы инашьҭуп абҵара 10, 2020 шықәсазы. Шәазхәыц, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахыбраҿы уахынла иҟалаз ауаҩшьра аӡбарҭаҿы акгьы алымҵызар, уажә ҳазлацәажәо аус азы азинтә хьырхәра ҟало иҟамло аҳәара заҟа иуадаҩу.

Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.

145

Лахь иаԥшны акәац ашара