Аԥсуа ԥацха, ауардын, акалаҭ: Аслан Кәыркәынаа инапкымҭақәа

152
(ирҿыцуп 11:15 03.02.2019)
Аурыс драматә театр асахьаҭыхыҩ Аслан Кәыркәнаа иусура хада иҽахаршәаланы амҿлых макетқәа ҟаиҵоит.

Аслан Кәыркәнаа инапкымҭақәа иреиуоуп аԥсуа ԥацха, акалаҭ, амҵәышә, ауардын уҳәа. Иара иусумҭақәа, хадаратәла, аԥсуа бзазара аҟнытә ауп ишаагоу.

Аслан Кәыркәнаа инапкымҭақәа рыҟаҵашьа иазку аматериал шәаԥхьар ҟалоит абра>>>

Атеатр азы адекорациақәа ахьдырхио ауадаҿы зеиуахкы уҭаху амыругақәа улаԥш иҵашәоит: ажьаҳәа, ахәархь, ашьалашьын уҳәа. Иаразнак уԥынҵа иааҭасуеит ҿыц ихдырффааз аӷәаӡа афҩы лаҳалаҳауа. "Ара заҟа декорациа ҩнаҳгалахьо, иҩнаҳгахьо - ԥхьаӡашьагьы амам", - абас даалафит ашә ҳзаазыртыз аԥшәмагьы.

152
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аслан Кәыркәынаа инапкымҭақәа иреиуоуп аԥсуа ԥацха, акалаҭ, амҵәышә, ауардын.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Абыца акәзар, асахьаҭыхыҩ ихаҭа абнахь дцаны иааигоит. Анаҩс, абыца аӡыршы иӡааҵаны иӡлаирчуеит. Амаҭәахә ишахәҭоу ианирхиалак ауп аргыларатә усқәа рахь даниасуа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥацхашышра аԥышәа ахьимамыз аҟнытә, иабду инапкымҭа даҿыԥшны ихатәы макет аҟаҵара кыр иус армарион.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ауада уахьыныҩнало, агәҭахьшәа, еивагылоуп напыла ишышу аԥсуа ԥацха амакетқәа хԥа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Кәыркәнаа излеиҳәаз ала, амакетқәа рыҟаҵара – кыр ачҳареи амаашьареи зҭаху, зегьы рҟазшьа изақәымшәо усуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҟаза иусумҭақәа аԥсуа бзазара аҟнытә ауп ишаагоу.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Асахьаҭыхыҩ қәыԥш иқыцә иҭнахызгьы ижьаҳәа иачаԥаз кыр иазааигәан.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аслан аԥацхашышра инапы аиаркаанӡа аҭоурыхҭҵааҩцәа дрыдҵаалоит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Инапкымҭақәа ҷыдала дырзыҟоуп аҟаза Аслан Кәыркәынаа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥацхашышра даналгалак ашәыга ахьишьуеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсуа ԥацха хәыҷы аҟны икнаҳауп ашә, акәац.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Асеиԥш аԥацха хәыҷы аҟаҵара аамҭа рацәа аҭахуп.

Атемақәа:
Sputnik апроект ҷыда "Аҟазацәа ртәыла" (20)

Ацәашьқәеи ашәҭқәеи: амҳаџьырцәа ргәаларшәара амш шымҩаԥысыз

38
(ирҿыцуп 14:53 22.05.2020)
Лаҵара 21, 1864 шықәса – Кавказтәи аибашьра аҵыхәтәантәи амш ҳәа иԥхьаӡоуп. Ари амш аҽны ҳџьынџьуаа ахьыҟазаалак агәаларшәаратә хәылԥазқәа мҩаԥыргоит.

Лаҵара 21, 1864 шықәса – Кавказтәи аибашьра аҵыхәтәантәи амш ауп. Уи ашьҭахь хыԥхьаӡара рацәала Кавказ жәларқәа реиҳараҩык рыԥсадгьыл иқәҵны имцар ада ԥсыхәа рымамкәа аҭагылазаашьа иақәдыршәеит.

Есышықәса ари амш аҽны Аԥсны иргәаладыршәоит ари аибашьра иалаӡызи мчыла зыԥсадгьыл иахцази Кавказ ашьхарыуа жәларқәа. Аҟәа урҭ ргәаладыршәеит Амҳаџьырқәа рбаҟа амҵан. Арахь иааит жәаҩыла Аԥсны атәылауаа.

Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс аԥшьгарала абаҟа аҿаԥхьа ашьамаҟа захьӡу зоура ҳараку агәалашәара ацәымза адыркит.

Аԥсуа шәаҳәаҩы Мадина Кәарцхьиаԥҳа иналыгӡеит Баграт Шьынқәба иажәеинраала иалху ашәа "Шьышь нани".

Анаҩс еизаз ашәҭшьыҵәрақәа амшын ихырҵеит.

Лаҵара 21, 1864 шықәса – Кавказтәи аибашьра аҵыхәтәантәи амш ауп. Уи ашьҭахь хыԥхьаӡара рацәала Кавказ жәларқәа реиҳараҩык рыԥсадгьыл иқәҵны Ҭырқәтәылаҟа, Шьамтәылаҟа, Иорданиа, егьырҭ Ааигәа Мрагылара атәылақәа рахь имцар ада ԥсыхәа рымамкәа аҭагылазаашьа иақәдыршәеит.

Есышықәса ари агәалашәаратә мшы азгәарҭоит адунеи зегьы иалаԥсоу аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа. Иҟоу адыррақәа рыла, аԥсуаа нхоит адунеи 50 тәыла рҟны. Зегьы иреиҳау аԥсуа диаспора Ҭырқәтәыла иҟоуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

38
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Лаҵара 21 Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәалашәара иамшуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны ауаажәлар Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаладыршәеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны аҳәынҭқарра ԥхьаҟатәи аусӡбатә хадақәа ируакуп – аԥсуаа ҳашьцәа рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь рырхынҳәра.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ахәылԥаз иалахәыз рзы Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс еиқәнаршәеит абарҭ рҩызцәа агәаларшәаратә цахақәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаларшәаратә хәылԥазы хыркәшан ашьамаҟа абылрала.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ашәаҳәаҩ Мадина Кәарцхьиаԥҳа иналыгӡеит ашәа "Шьышь нани".

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәалашәаратә хәылԥазы хыркәшо, есышықәса еиԥш уажәгьы, Кавказ ажәларқәа рхаҭарнакцәа амҳаџьырцәа ргәалашәара иазкны амца еиқәырҵеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Кавказтәи аибашьра анеилга Аҩада-Мраҭашәаратәи Кавказ ажәларқәа рхырҵәара иалагеит. Ртәыла аанырмыжьыр ада ԥсыхәа рымамызт ачерқьесцәа, аубыхцәа, аԥсуаа, абазақәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Кавказтәи аибашьра иахҟьаны 1,5 миллионҩык ауаа рҟынӡа, урҭ рҟынтә аԥсуаа 400 нызқьҩык инаркны 500 нызқьҩык рҟынӡа мчыла рыԥсадгьыл иахыганы Ҭырқәтәылаҟа иахцан.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь ихынҳәыз ҳашьцәеи ҳаҳәшьцәеи ари амш аҽны рабдуцәа рлахьынҵа цәгьа азы ахәыцрақәа рацәаны ирызцәырҵуеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Агәаларшәаратә хәылԥазы анҵәамҭаз изҭахыз зегьы ацәашьқәеи ашәҭқәеи амшын ихырҵон.

Акарантин азтәи Аҟәа "ацәаҩа": лаҵарамза Аԥсны аҳҭнықалақь аҟны

51
(ирҿыцуп 18:29 19.05.2020)
Лаҵара 15 инаркны азин ыҟоуп аԥҟарақәа ирықәныҟәаны акаҳуажәырҭақәа русура, убасгьы ихацыркхоит ақалақьбжьаратә транспорт аныҟәара.

Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусдҵа инапы аҵаиҩит Аԥсны ауааԥсыра акоронавирустә инфекциа COVID-19 рацәыхьчаразы ԥкырақәак шыҟоу иааныжьзарц.

Адокумент инақәыршәаны рашәара 1, 2020 шықәсанӡа Аԥсны абарҭ акарантинтә уснагӡатәқәа шыҟоу иааныжьхоит:

  • Афатәаалыҵтә, ақыҭанхамҩаалыҵтә, амаҭәаҭирҭатә џьармыкьақәа Аҟәа ақалақьи араионқәеи рҟны аус рулоит аграфик инақәыршәаны, асанитар-епидемиологиатә маҵзура аҭиҩцәа (аусуцәа) рзы ихымԥадатәуп ҳәа ирыланаҳәаз аԥҟарақәа ирықәныҟәаны (амедицинатә сабрадақәа, амедицинатә напҭарԥақәа). Асанитар-епидемиологиатә маҵзурақәа аамҭа-аамҭала аџьармыкьақәа иахьрыҵаркуа апрофилактикатә рзҩыдара мҩаԥыргалоит.
  • Амассатә, акультуратә, аспорттә, арлахҿыхратә, аӡыргаратә уснагӡатәқәа рымҩаԥгара азин ыҟам.
    Аԥсны Аҳәынҭқарраҟны иарбоу аамҭа аҩнуҵҟа ачаратә, аныҳәатә залқәа иара убасгьы аресторанқәеи егьырҭ акрыфарачаратә обиектқәеи русура рзин ыҟам.
  • Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыраҟны атуристтәи аекскурсиатәи усура азин ыҟам. Атуристцәеи аекскурсантцәеи зҭаауа аобиектқәа русура аанкылоуп.
  • Асасааирҭақәа, агәабзиарачаԥарҭақәа, асасааирҭа ҩнқәа, иара убас даҽа ҭыԥқәак рыҟны аҭыԥ аанкылареи ауааԥсыра рыдкылареи рыҩнаҵареи азин ыҟам.
  • Аԥсны Аҳәынҭқаррахь аԥсуа-аурыс ҳәаа аушьҭырҭатә ҭыԥқәа ирхысны аҭалара азин рымам аҳәаанырцә тәылауааи атәылауаҩра змам ахаҿқәеи Аԥсны Аҳәынҭқарраҟны аккредитациа змоу адипломатиатә усҳәарҭақәа русуҩцәа, Аԥсны Аҳәынҭқарраҟны ААМ Аҳәаахьчаратә усбарҭа аррамаҵзуҩцәа, Еиду урыстәылатәи арратә база аррамаҵзурауаа, жәларбжьаратәи аидарақәа мҩанызго атранспортқәа рныҟәцаҩцәа, аидаратә дәыӷбақәа рныҟәцаҩцәа алхны.
  • Ҳазада ахәаахәҭра ахьымҩаԥысуа адәқьанқәа (диути-фри) русура аԥсуа-аурыс аҳәынҭқарратә ҳәааҟны аусура азин рымам.
    Аспорттә залқәа, СПА-салонқәа, асаунақәа, амассажтә салонқәа аусура азин рымам.
  • Астоматологиатә маҵзурақәа рынагӡара иазку аусура иаарласны, хырԥашьа змам аформақәа рыҟны астоматологиатә цхыраара ахьаҭаху ачымазарақәеи аҭагылазаашьаақәеи аламҵакәа азин ыҟам.
  • Акультура аусҳәарҭақәа (атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, акультуратә центрқәа, акультура аханқәа, аконцерттә залқәеи аҭоурых-культуратә ҳәырԥсаррақәа) русура 2020 шықәса рашәара 1 аҟынӡа русура азин ыҟам.
  • Ахәыҷтәы школқәраҟынӡатәи аусҳәарҭақәа русура азин ыҟам.
    Ашколқәа рҟны арҵаратә процесс амҩаԥгара азин ыҟам 11 аклассқәа рҟны иахәҭоу асанитар-епидемиологиатә ҭахарқәа ирықәыршәаны аԥышәарақәа рымҩаԥгара ада.
  • Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университети Аҟәатәи иаарту аинститути рҟны, иара убас Аԥсны Аҳәынҭқарра абжьара-занааҭтә ҵараиуратә усҳәарҭақәа рҟны сынтәатәи аҵарашықәс аанкылазааит, иахәҭоу асанитар-епидемиологиатә ҭахарқәа ирықәыршәаны иарбоу аусҳәарҭақәа ишьақәдыргыло аграфик ала аԥышәарақәеи адипломқәа рыхьчареи аалхны.
  • Аҵараиуратә кружокқәа, аспорттә, акәашаратә, аҽазыҟаҵартә залқәа русура азин ыҟам 2020 шықәса рашәара 1 аҟынӡа.
  • Аҳәынҭқарратә напхгараҭаразы ихадоуи аҭыԥантәии аусбарҭақәа, аҳәынҭқарратә усҳәарҭақәеи, анаплакқәеи, аиҿкаарақәеи рнапхгаҩцәа азин рымам иазгәаҭоу аусбарҭақәа, аусҳәарҭақәа, аиҿкаарақәа русзуҩцәа аҳәаанырцәтәи амаҵураныҟәарақәа рышҟа рдәықәҵара 2020 шықәса рашәара 1 аҟынӡа.

Лаҵара 15 инаркны ахада иусдҵа инақәыршәаны анаҩстәи акарантинтә уснагӡатәқәа рыхәҭак аанкылоуп:

  • Ихацыркхоит ауаажәларратә крыфарачара аобиектқәа русура аишәақәа асоциалтә дистанциа рыбжьаҵаны иргыланы (1,5 метра), амаҵуратә персонал хымԥада ахыхьчара иқәныҟәаны (амедицинатә сабрадақәа, амедицинатә напҭарԥақәа), ачаратәи, аныҳәатәи егьырҭ ауснагӡатәқәеи рымҩаԥгара аалхны.
  • Рашәара 15, 2020 шықәса инаркны ихацыркхоит ақалақьбжьаратә мҩангарақәа.
  • Аҳәынҭқарратә напхгараҭаразы ихадоуи аҭыԥантәии аусбарҭақәа, аҳәынҭқарратә усҳәарҭақәеи аиҿкаарақәеи 60 шықәса иреиҳаны изхыҵуа аусуҩцәеи ашколқәранӡа иаҵанакуа ахәыҷқәа змоуи рџьатә (рмаҵуратә) напынҵақәа рынагӡараҟнытә рхы иақәиҭыртәырц рабжьгазааит аусура ԥырхага амҭакәа, руалафахәы еиқәырханы.
  • Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрреи, Агәабзиарахьчара аминистрреи, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрреи рнапы ианҵазааит 2020 шықәса рашәара 1 аҟынӡа аԥсуа-аурыс ҳәаа аушьҭырҭатә ҭыԥқәа рҿы амедицинатә бригадақәа уахи-ҽни рыҷаԥшьара амҩаԥгара еиҿыркаарц. Абарҭ аусбарҭақәа рнапы ианызааит акоронавирустә инфекциа COVID-19 ахьыҟоу атәылақәа рҟынтәи Аԥсны Аҳәынҭқаррахь иаауа ауаа 14 мшы ҿҳәарас иаҭаны рыԥхьакра аиқәыршәара. Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адҵа аҭоуп ахынҳәразы аршаҳаҭга зауз ауаа рганахьала Аԥсны ААР.

Акоронавирус иадҳәалоу егьырҭ ажәабжьқәа шәрыԥхьа ҟалоит абра>>

 

51
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Акарантин аамҭазы ауаажәларратә транспорт аангыларҭа. Аҟәатәи аџьармыкьа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Асахьаҿы ижәбоит ари аҭыԥ иахьа ишыҟоу. Лаҵарамза акы инаркны Аԥсны аиҳабыра рықәҵарала ауаажәларратә транспорт аныҟәара иалагеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ашьыжь асааҭ 5: 38 инаркны аҟәатәи атроллеибусқәа аусура иалагоит

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҟәатәи аџьармыкьа есҽны аусура хацнаркит. Араҟа акрызҭиуа зегьы ршоура ршәоит, аус ахьынӡаруа анапҭырԥақәеи асабрадақәеи рхазароуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Мышқәак раԥхьа амшын аԥшаҳәаҿы ҭынчран.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Иахьа амаланыҟәа иақәтәоу рацәаҩуп арирахь.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҳҭнықалақь апаркқәа рҟны ааԥынтәи амра хаа рҽаҭаны рыԥсы ршьоит ауааԥсыра.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Акарантин иахҟьаны ԥыҭраамҭак амшын аԥшаҳәа ҭацәын.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ачымазара ҿкы - акоронавирус здырбалаз рхыԥхьаӡара иацлоит, аха амшын ихыԥшыло аԥсшьара бзиа избо аҿар уеизгьы апшаҳәаҿы инеиааиуеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Акыраамҭа ақьафурҭақәеи, акаҳуажәырҭақәеи, акрыфарҭақәеи аркын.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Акаҳуажәырҭа "Пингвин" еснагь еиԥш ауаа рацәоуп. Лаҵарамза акы инаркны ақьафурҭақәеи, акаҳуажәырҭақәеи, акрыфарҭақәеи русура хацдыркит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ашколхәыҷқәеи астудентцәеи рыԥсы ршьоит, инызкылода уажәшьҭа - аҵарашықәс хыркәшоуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Акаҳуажәырҭа "Брехаловка" ас иҭацәны иҟамлацызт.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Иахьазы, акарантин ҟалаанӡа ишыҟаз еиԥш ауаа рацәоуп, бзиа ишырбало еиԥш акаҳуа ржәуеит, адомино ихәмаруеит, ажәабжьқәа еибырҳәоит.

Солнечное затмение

Аԥсҭазаара иасимволқәоу: амреи амзеи ирыдҳәалоу амифқәа

103
(ирҿыцуп 19:09 06.06.2020)
Жәлар зыхӡыӡаауа, наџьнатә аахыс изымҵаныҳәо, абла ҷыц еиԥш изхәаԥшуа жәҩантә цәырҵрақәоуп амреи амзеи. Ҳәарада, уи зыхҟьоз амра – ԥсҭаҵаган, ауаа аԥхарра рнаҭон, адгьылқәаарыхра зыҟаломызт иарада. Амза акәзар, уахынла адгьыл иқәыҷҷон, аныҟәаҩцәа амҩа днарбон.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Арҭ ажәҩантә цәырҵрақәа досу дара рфункциақәа нарыгӡон, рыдагь ауаатәыҩса ԥсыхәа рымамызт, убриазы акәхап, еиуеиԥшым аконтинентқәа ирықәынхо ажәларқәа рҿы амреи амзеи ирыдҳәалоу амифқәа ирыхӡыӡаауа изеиқәдырхаз.

Афольклорист Сергеи Зыхәба иҩуан:

Пейзаж в высокогорном селе Псху
© Sputnik Асида Квициния

"Шамахамзар иуԥыло амифқәа зегьы рҿы амреи амзеи ԥсы зхоу роуп, ауаҩытәыҩса ҟазшьақәа рымоуп. Зны еиҭынхацәоу (аиашьеи аиаҳәшьеи) роуп, даҽа зныхгьы хаҵеи ԥҳәыси, мамзаргьы иеиҿынҵәаауа, аха зынасыԥ ззеидымҵаз арԥызбеи аԥҳәызбеи роуп. Бжеиҳан амра ԥҳәызбоуп, амза арԥысуп. Аԥсуаа ҳҿгьы убасҵәҟьоуп".

Иҳаҩсыз ашәышықәса аҽеиҩшамҭанӡа аԥсуаа шықәсык ахь знык амза ныҳәеи амра ныҳәеи мҩаԥыргон.

Аетнолог Н. С. Џьанашьиа излазгәеиҭоз ала, амреи амзеи ирызку аныҳәара мҩаԥыргон аҭаацәарақәа. Амза ныҳәа амҩаԥгараан амза асахьа змаз акәакәар аанкылан иныҳәоз аҭаацәа реиҳабы иакәын. Амза ныҳәараан аҳәса алахәӡамызт, маҷк инаскьаны игылан, ахацәа рхала ракәын иҟаз избан акәзар, амза анцәахәы дхаҵоуп ҳәа дыԥхьаӡан. Аха амза ныҳәа ашьҭахь амра ныҳәа мҩаԥыргон. Уи азы аныҳәаҩ амра асахьа змаз (игьежьыз) акәакәар ааникылон, аҭаацәара иалахәыз аҳәса зегьы ааиваргыланы иныҳәон.

Ирацәаӡоуп аԥсуаа ҳҟны амреи амзеи ирыдҳәалоу амифқәа, алегендақәа, алакәқәа урҭ зегь авариантқәа рымоуп.

Иуԥыло авариантқәа ируакуп "Амза ашәыта шаиуз" захьӡу алакә. Уи схәыҷра ашықәсқәа раан сабду исзеиҭеиҳәахьаз алакәқәа ируакуп, иахьа уажәраанӡагьы сгәалашәараҿы иаанхеит:

"Ԥҳәысеибак ҩыџьа ахшара дранын. Ԥаки ԥҳаки лыман. Мшызҳа ирызҳауан. Аха иаазқәылаз урҭ ашьыжь иныҵыҵыз хәылбыҽханӡа имаауа иалагеит. Ан ахәыҷқәа ахьцо еилылкаарц дышьҭрақәло дышнеиуаз абар аџьашьахә. Амреи амзеи ахәыҷқәеи шеицыхәмаруаз лбеит. Ари ан даарызгәаан лаԥхьа ишьҭаз ауац аашьҭыхны амреи амзеи иргәыдылҵеит. Амза дыӡӷабын, деилҟьан, иаразнак дҩаҵҟьан лҿы лыӡәӡәеит. Амза дарԥысын, аха азныказы иҟаиҵара дақәымшәеит азы ус исахьаҿ ишәытаны иаанхеит. Убас иахьа уажәраанӡагьы уи ашәыта инхаланы дыҟоуп".

Аха иуԥылоит даҽа гәаанагаракгьы.

А. Н. Грен иҩуан: "Аԥсуаа рҿы амра дыԥҳәысуп ҳәа дыԥхьаӡоуп, насгьы лара леишәацәгьак лоуп, амза лхаҵа иоуп. Ҽнак хаҵеи ԥҳәыси (амреи амзеи) акы ааимаркын, амра напык аазна аҳәынҵәа лыршәын амза иҿалыртатеит. Убриоуп уажәгьы амза иадаабало ашәытарақәа зыхҟьаз". Иахьагьы амреи амзеи рхаҿсахьа ҳаԥсҭазаара иузаҟәымҭхо ишадҳәало агәра удыргоит ачарақәеи акомпаниақәеи рҟны ҿыц еиднагалаз рныҳәаразы рхы иадырхәо ажәақәа: "Амреи амзеи реиԥш шәеигымзааит", "Амреи амзеи реиԥш шәеидажәлааит", "Амреи амзеи реиԥш шәгәыкызааит"…

Амреи амзеи рхаҿсахьа афольклор аҿы адагьы ацқьара, аԥшӡара, абзиабара ирсимволны иалаҵәеит ҳмилаҭтә литературагьы. Апоетцәа ражәеинраалақәа рҿы еиҳарак аҭыԥҳа лсахьа амреи амзеи иадыркылоит. Сажәақәа шьақәдырӷәӷәоит ҵаҟа ажәеинраалақәа рҟнытә цәаҳәақәак:

Лыбла аҭышамшамра

Иаҳагьы иҭыԥхо,

Уи дрыцҳашьан амра

Ицоит илхаԥхо!

(Б. Шьынқәба)

Уа амра игыло бадыскылоит,

Амраҿ – адунеи лашоит,

Сшьаҿа еихызгар – ба бысԥылоит,

Изури, бзиа бызбоит.

(Платон Бебиа)

Амза иахызбалт ба бхаҿсахьа,

Нас саангылеит сымҵысуа,

Ба бшеи–шеиуа бгылоуп саԥхьа,

Быхцәы еиқәара ду шьқьыруа.

(А. Аџьынџьал)

Аԥсуаа ҳҟны амреи амзеи ирхаршаланы ицәырҵыз ахьӡқәагьы маҷым, иаагозар аӡӷабцәа рыхьӡқәа: Амра, Амза, Мрамза, Мрана, Мзана, Мзиана, Мралаша. Ҷкәына хьӡуп – Мран.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

103