Аси ашәҭқәеи, амреи амшыни: аԥснытәи аӡын асахьақәа

17
Аԥсны аӡынра усҟак аҽарӷьеҩӡом. Убас сынтәагьы агаҿа иахьаҵанакуа асы маҷк ауп иахьықәнарҳәҳәаз, ашьхарақәа иахьрыԥну еиҳа иауит. Шәахәаԥш Sputnik ишәзеизнагаз сынтәатәи аӡын афотосахьақәа.

Шықәсқәак ҵуеит Аҟәа асы амуижьҭеи, аха сынтәа жәабранмзазы ара маҷк иқәнаршәшәеит. Амшын иахьаԥну, абжьааԥнеиԥш, уи шьҭамгылаӡеит. Ашьхара иахьаԥну џьара-џьара ақыҭақәа рҿы шьамхаҟынӡа иахьышьҭалаз ыҟоуп.

Асы рацәаны ишымлеизгьы, аҳҭнықалақь ауааԥсыра, еиҳарак ахәыҷқәа, уи даара иеигәырӷьеит. Илеиз ахәыҷы рҽалагӡаны, асеигәыдҵа ихәмарыз, асыуаҩ дҟазҵаз, баша ҳауафара индәылҵыз дубап.

Иагьа ус иҟазаргьы, сынтәатәи аӡын еиҳарак иԥхарран, уи аҟнытә заа ишәҭит амимоза, амагнолиа, иара убас абҳәаса. Уажәшьҭа ааԥын шааигәахаз умҩашьо иунардыруеит. Ари аҩыза аӡын рхыргарц Аԥсныҟа ԥсшьара иаауа асасцәа рхыԥхьаӡара еиҳа-еиҳа иацлоит.

17
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Шықәсқәак ҵуеит Аҟәа асы амуижьҭеи, аха сынтәа жәабранмзазы ара маҷк иқәнаршәшәеит. Афото аҿы - Аҟәатәи ашьха.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Асы рацәаны ишымлеизгьы, аҳҭнықалақь ауааԥсыра уи даара иеигәырӷьеит. Ауаа рыдагьы, иара аҩнатә ԥстәқәагьы оумашәа ирбеит. Афото аҿы ала асы агьамагьы гәанаҭар цәгьа иабом.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Илеиз ахәыҷы рҽалагӡаны, асеигәыдҵа ихәмарыз, асыуаҩ дҟазҵаз, баша ҳауафара индәылҵыз дубарын.

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    Ари афото иарҵабыргуеит аԥсуа аӡын анашанара шаҵоу.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аха иауз асы агаҿа рацәак ишьҭамхеит, мышқәак рышьҭахь аԥхарра еиҭахынҳәит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Иагьа умҳәан, амра хаа аныԥхо згәамԥхо ҳәа аӡәгьы дыҟамзар ҟалап.

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    Аӡынра Аԥсны ишәҭит Суланж имагнолиа. Уи ҳпаркқәа жәпакы зырԥшӡо ҵиаауп. Абжьааԥны иара хәажәкыра-мшаԥы ирыбжьаркуа аамҭазоуп ианышәҭуа.

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    Уи адагьы, аҵыхәтәантәи ашықәсқәа раан еиԥш, сынтәагьы заа ишәҭит амимоза.

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    Уи, хымԥада, ааԥын шааигәахаз зыршаҳаҭуа хҭысуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҟәа Амҳаџьырқәа рыԥшаҳәа зегьы бзиа еицырбо ԥсшьарҭа, неиааирҭа ҭыԥуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥшәмацәа ҳадагьы, Аԥсны асасцәа амра, аԥхарра, амшын, агәҭынчра зҭаху уи иашьҭаланы иаауеит арахь.

Аҭыԥантәи амчрахь: Аԥсны ахаланапхгараҭарахь алхрақәа шымҩаԥысыз

20
(ирҿыцуп 22:16 11.04.2021)
Аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарахь алхрақәа мҩаԥысуан амҽыша мшаԥы 11 рзы. Зынӡа абжьыҭара азин рыман 125 нызқьҩык алхыҩцәа, абжьыҭара мҩаԥысуан 161 алхратә ҭыԥ хадақәа рҟны алхырҭатә ҭыԥқәа 198 рҿы.

Иахьатәи алхрақәа реиԥш зеиԥшу бжьынтәуп имҩаԥысуеижьҭеи Аԥсны аҭоурых ҿыц аҿы. Раԥхьаӡа акәны Аҭыԥантәи аизарақәа рахь алхрақәа мҩаԥысит хәажәкыра 14 1998 шықәсазы. Уи ашьҭахь алхрақәа мҩаԥган 2001, 2004, 2007 шықәсқәа рзы, анаҩс адепутатцәа рнапынҵақәа рыҿҳәара иацҵан, ԥшьышықәса ҳәа иҟаҵан, убри аԥҟара инақәыршәаны 2011, 2016 шықәсқәа рзы алхрақәа мҩаԥысит.

2016 шықәсазы Гал араион аламырхәӡакәа лхрақәа мҩаԥысит, избанзар 2014 шықәсазы Гал иқәныхоз реиҳараҩык аԥсуа тәылауаҩра рымхын. Иахьазы уа абжьыҭара азин рымоуп 900-ҩык иреиҵаны алхыҩцәа. Аха уеизгьы ара аҭыԥантәи алхрақәа мҩаԥгатәуп ҳәа рыӡбеит. Убри аан алхыҩцәа ахьмаҷу азы адепутатцәа рхыԥхьаӡарагьы 11-ҩык рҟынӡа иагдырхеит, Аконституциа ишаҳәо ала. Иаԥҵан аҭыԥ хадақәа фба ақыҭақәа рҿы, ақалақь аҿы - хәба.

Зынӡа абжьыҭара азин рыман 125 нызқьҩык алхыҩцәа, абжьыҭара мҩаԥысуан 161 алхратә ҭыԥ хадақәа рҟны алхырҭатә ҭыԥқәа 198 рҿы. Зегь реиҳа алхыҩцәа рацәоуп Аҟәа - 40 нызқьҩык рҟынӡа. 2020 шықәса нанҳәамзазы аҭыԥантәи адепутатцәа ирыӡбеит алхыҩцәа рхыԥхьаӡареи адепутатцәа рхыԥхьаӡара еиҿурԥшуазар, ишеишьашәалам, убри аҟнытә алхырҭатә ҭыԥ хадақәа рхыԥхьаӡара 26 рҟынтәи 19 рҟынӡа иагдырхеит. Иара убас адепутатцәа рхыԥхьаӡара ҩынтә ишозар ауп ҳәагьы ӡбан.

20
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аԥсны имҩаԥысит аҭыԥантәи амчрақәа рахь алхрақәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Зынӡа атәылаҿы абжьыҭара азин рымоуп 125 нызқьҩык алхыҩцәа.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Алхыҩцәа шьоукы рхәыҷқәа рыманы абжьыҭара инеиуан.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ари ала акәзар, алхырҭахь изнеиз аҽарԥхарц азы акәзар ҟалап.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аҳҭнықалақь аҿы алхырҭатә ҭыԥқәа рҿы авидеокамерақәа шьақәыргылан.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аамҭала аԥыза-министр инапынҵақәа назыгӡо Владимир Делба ибжьы аиҭеит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Ауаа рыбжьы арҭар рылшон 198 алхырҭатә ҭыԥқәа рҿы.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Зегь реиҳа алхыҩцәа рацәан аҳҭықалақь Аҟәа – 40 нызқьҩык рҟынӡа, иара убри аан аброуп ауаа зегь реиҳа имаҷны рыбжьы ахьарҭаз.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Алхратә комиссиа алахәылацәа аҽыхьчаратә ԥҟарақәа ирықәныҟәоит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Иарбанзаалак алхратә ҭыԥ хада аҟны аӡәгьы дырзалымхыр, ма уа алхрақәа шьақәымгылеит ҳәа ирыԥхьаӡар, аиҭалхрақәа рыларҳәоит.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Аиҭалхрақәа ҩымз ирхымгакәа имҩаԥысроуп.

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Асааҭ 20:00 рзы алхратә ҭыԥқәа зегьы адыркит, абжьқәа рыԥхьаӡара иалагеит.

"Аамҭақәа рыбжьара": Адгәыр Амԥар исахьақәа

76
(ирҿыцуп 15:38 10.04.2021)
Аԥсуа сахьаҭыхҩы Адгәыр Амԥар ирҿиамҭақәа рцәыргақәҵа аатит Аԥсны Ацәыргақәҵатә зал хадаҿы хәажәкыра 30 рзы. Уи исахьақәа рыхәҭак шәахәаԥш Sputnik еизнагаз афотолентаҿы.

Ацәыргақәҵа "Аамҭақәа рыбжьара" ҳәа уи автор хьӡыс иеиҭеит, избанзар аамҭақәа рыбжьароуп џьарак ак аҵыхәтәа ахьыҟоу, анаҩс иҿыцу ак анцәырҵуа. Адгәыр Амԥар ихаҭа ишиҳәо ала, араҟа аԥыжәара ргоит абасеиԥш иҟоу ахырхарҭақәа: сиурреализм, асимволизм. Аиашазы, асимволизм еснагь асиурреализм иахәҭоуп, аха ара хазы ицәырызгоит, иҳәоит иара.

Асахьаҭыхыҩ уаанӡа аныхачаԥақәа ҭихуан, уи, иара ишиҳәо ала, асиурреализм иатәу аҭыхымҭақәа раԥҵараан ицхраауеит.

Ацәыргақәҵаҿы иӡыргоу аусумҭақәа аҵыхәтәантәи шықәсык, шықәсыки бжаки рыҩныҵҟа иҭыху роуп. Уахь инагоуп 25 усумҭа.

76
  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    "Ахьычԥаԥырҩежь агага"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Ахьычԥаԥырҩежь агага"

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Адгәыр Амԥар исахьақәа рцәыргақәҵа "Аамҭақәа рыбжьара"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Уахынлатәи аԥхыӡқәа"

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    "Зыблақәа арку аԥҳәызба"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Зыблақәа арку аԥҳәызба"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    Зыблақәа арку аԥҳәызба лнапқәа

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    "Аҿымҭра"

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Адгәыр Амԥар исахьақәа рцәыргақәҵа "Аамҭақәа рыбжьара"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Аҳәааҿы"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Аҳәааҿы"

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    "Аҽыкәаҳа зхалашо аҭыԥҳаи ахылԥа зхоу ҩыџьеи"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Аҽыкәаҳа зхалашо аҭыԥҳаи ахылԥа зхоу ҩыџьеи"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Асҭа"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Аԥҳәызбеи адирижабльқәеи"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Аԥҳәызбеи адирижабльқәеи"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Амедальон гәаларшәагас"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Ԥшьҩык злахәу акомпозициа"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Агьежь алахәмарра"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Агәил зну акомпозициа"

  • © Sputnik / Марианна Кубрава

    "Аҭагәаҭасрақәа ириааины аблахтырахь инеиз"

  • © Sputnik / Томас Тхайцук

    Адгәыр Амԥар

Наӡаӡа ахәышҭаара нрыжьит: Осман Гәынбеи иԥацәеи рҭоурых

0
(ирҿыцуп 11:31 18.04.2021)
1937-тәи ашықәсқәа раан Сталини Бериеи рполитика иалаӡыз Аҷандара ақыҭан унеишь-уааишь ҳәа ззырҳәоз Осман Гәынба иҭаацәа рҭоурых дазааҭгылоит Саида Жьиԥҳа.

Сталини Бериеи жәашықәсала имҩаԥыргоз аполитика хәашь ахьаа ду рзаанагеит ажәларқәа жәпакы. Аха амилаҭ маҷқәа уи акалашәа ирнырит. Ҭаацәарак аҟнытә хҩы-ԥшьы иара зегьы дәылгангьы, ҿааҳәыра рмоукәа иандырӡоз ыҟан.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Иахьа ишәзеиҭасҳәо ажәабжь аахыс 80 шықәса инеиҳаны ишҵхьоугьы, рӷьашьа змам хәраны рыгәқәа ирнуп урҭ аамҭақәа ирхәаҽыз, Аҷандара ақыҭан унеишь-уааишь ҳәа ззырҳәоз Осман Гәынбеи хҩык иԥацәеи ирхылҵшьҭроу. Ари аҭаацәаратә ҭоурых дазааҭгылеит амаҭа Хана Гәынԥҳа.

Осман Уадамыр-иԥа Гәынбеи инасыԥхаз Мадина Арындԥҳаи быжьҩык ахшара рааӡеит, ԥшьҩык аԥацәеи хҩык аԥҳацәеи. Ахәыҷқәа ианрызҳа еиҟарауааны аб иааивагылеит. Иҷкәынцәеи иареи Аҷандара ақыҭа ианалсуаз, рҽышьҭыбжь заҳауаз "Осман иԥацәеи иареи аауеит" рҳәон. Зыжәҩахыр еибыҭаз аҭаацәа насыԥ рыман. Рынхара рынҵыра уаҩ деилаҳаратәы иҟан.

30-тәи ашықәс хьанҭақәа ранҵәамҭазы ари агәараҭа "аԥҭа еиқәаҵәа" ахаԥеит. Османи иҷкәынцәа Қшьышьи, Џьаҭмеи, Амтони ырбаандаҩны наӡаӡа рхәышҭаарамца иахыганы иргоит.

© Foto / предоставила Хана Гунба
Осман Уадамыр-ип,а Гәынба

"Осман, сара сабду иаб иакәын. Сабду Амтон ихьӡын. Арепрессиатә шықәсқәа раан аби аԥацәеи зыхдырҟьаз Осман ианшьа иԥа Камыгә Ахьиба иоуп. Иара аҵара иман, арра маҵура ныҟәигон. Камыгә ахара идҵаны ишьҭашәарацо ианалага, абна дылалеит, дыбрагьхеит. Уахынла иаҳәшьаԥа Осман Гәынба иҟны дыԥхьоит ҳәа заҳаз ацәгьаҳәаҩцәа НКВД ахь адырра ҟарҵеит. Уи нахыс Гәынаа ргәараҭа илашьцеит", - ажәабжь еиҭалҳәоит Хана Гәынԥҳа.

Раԥхьа аҭакра зқәырҵаз Осман ихшара Қшьышьи, Џьаҭмеи, Амтони роуп. Дара уи аамҭазы иҭаацәаран. Қшьышь хҩык аҷкәынцәеи аԥҳаи драбын, Џьаҭма ӡӷаб хәыҷык диман, Амтон иԥшәмаԥҳәыс лцәалтәымкәа дыҟан.

© Foto / предоставила Хана Гунба
Џьаҭмеи Амтони Гәынаа

"Сабду аԥа даниоу, хымз рышьҭахь азин ирҭеит ахәыҷы ибаразы. Адуцәа изларҳәо ала, Амтон агара днахагылан "уаҳа усымбрагьы уара убзиахааит" иҳәеит", - лажәа иацылҵоит амаҭа.

Осман Гәынбеи Мадина Арындԥҳаи рыҷкәынцәа хынҳәуеит ҳәа агәыӷра рыман, абыргцәа рхахьы ирзаагомызт урҭ наӡаӡа ари агәараҭа нрыжьит ҳәа.

НКВД анапхгара Гәынаа рҭаацәара аҟнытә ахара здырҵаз рзымхакәа, аб Осман ирбаандаҩразы иаауоит. Абырг аигәышә иманы абаҳча дышҭаз, "ҳуацәажәароуп" ҳәа дрыманы ицоит имаҭәа аиҭакра имҭақәа. Ус ажәцәеимаа шишьаз, ибӷа ауапа нақәиршәит ауп. Сааиуеит ҳәа иикыз аигәышә ахьаирсаз ус инхеит…

Аамҭак ашьҭахь, аҭаацәа адырра роуит Осман иԥацәеи иареи Баҭым иҭакуп ҳәа. Машәыршәа арепрессиақәа ирцәынхаз аҷкәынцәа иреиҵбаз Ҭагәаџь усҟан 16 шықәса ракәын иихыҵуаз. Арԥыс Аҟәа атеатралтә ҵараиураҭа дҭан. Аҩнаҭа хаҵаҵас иахагылаз уажәшьҭа иара иакәхеит. Лассы-лассы абахҭа иҭакыз иаби иашьцәеи рхәы иманы Қарҭҟа дцон, аха изырбодаз.

Ҭагәаџь иани иаҳәшьцәеи рнаҩс иашьцәа рыхшара рзгьы аҭакԥхықәра идын.

"Ишысҳәахьаз еиԥш саб хымз ракәын ихыҵуаз сабду аҵыхәтәаны аҩнынтә данырга. Ҭагәаџь иашьцәа рхәыҷқәа убриаҟара инапы рыдкыланы ргәы иамыргакәа иааӡеит, ихатәы хшара аныҟалагьы еилых ҟаиҵомызт. Анаҩс урҭ ирхылҵыз, саргьы сналаҵаны ҳабду ҳәа иаҳдыруаз иара иакәын. Знызаҵәыкгьы иаҳнырратә иҟамлеит имаҭацәа гәакьацәа еиҳа бзиа ибоит ҳәа", - азгәалҭоит Хана Гәынԥҳа.

Ҭагәаџь Гәынба иԥсҭазаара далҵаанӡа ныҳәацԥхьаӡа игәараҭаҟны еизоз ихшареи, имаҭацәеи, иашьцәа рхылҵшьҭреи аишәа ду иадыртәаланы рҭаацәаратә ҭоурых анырзеиҭаимҳәоз ыҟамызт. Иахьа абиԥара ҿыц ирымоу агәыбылреи аҭаацәаратә ҭоурых аиҷаҳареи иара иоуп ирылазааӡаз.

"Ҳабду Ҭагәаџь абриаҟара агәаҟрақәа шихигазгьы аԥсҭазаара бзиа ибон, длафҳәаҩын, аха аҟазшьа џьбарагьы иман. Хаҭала сара сзы аиацәажәара насыԥын. Аҷандараҟа санцалоз, зны-зынла данысымбалак, дахьысԥшааша аҭыԥ здыруан. Абаҳча инацәыхарамкәа иҟаз ажәытә ҳаҭгәынқәа рзааигәара аҟәардә дықәтәаны амҩахь дыԥшуан. Снеины саниватәалак "санқәыԥшыз, сашьцәа аауазар збоит ҳәа абра стәалон, ус уи ашьцылара сзынхеит" иҳәон. Ахаан сгәы иҭыҵуам ҿымҭӡакәа ахәшҭаара данҿҳәатәаз "еҳ" ҳәа ихылҵуаз агәынқьбжьы. Уи убриаҟара игәыҭшьааган, иҩнуҵҟатәи ахьаақәа зегьы дыргамуан "зегь бзиоуп" ҳәа шиҳәозгьы", - аҭоурых еиҭалҳәоит Хана Гәынԥҳа.

Османи, Қшьышьи, Џьаҭмеи, Амтони ҭахеит ҳәа аӡәгьы ихахьы иааигомызт азы рыхьӡала ацәашьы былӡамызт. Убри аҟнытә Ҭагәаџь имаҭацәа ианрызҳа, есқьынагьы иажәа иалеиҵон мышкызны идунеи аниԥсахлак иаби иашьцәеи рыхьӡалагьы аԥсаҭатә ҟарҵарц, ирзеиԥшны еинырхарц. Ус иагьыҟарҵеит.

Хынтрыгу Ажиба
© Foto / Предоставлено семьей Хинтруга Ажиба

Еиҵагылаз Гәынаа рабиԥара ҿа ирымоу адыррала, Осман иԥацәеи иареи еибадмырбаӡеит. Аб ахәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит. Аишьцәа Аџьынџьтәылатәи аибашьра Ду аналага афронт ахь иршьҭызар ауеит аҩныҟа рымаашьа ала.

"Аамҭак ашьҭахь, аҭакра зқәыз, аха еибганы ихынҳәыз Ҭагәаџь иабхәандахаз Бас Ҭраԥшь ила Осман изы ажәақәак еилкаахеит. Абырг акамера дахьҭакыз иуапа шкәакәа каршәны "Ажәеиԥшьаа рашәа" наигӡон. Уи ала агәхьаагара иҟажон. Бас аҩныҟа данаауаз, ҟәырҷахак еиԥш Амтон ихылԥа ааигазаап. Иахьынӡаҳдыруа урҭ Баҭым еиқәшәеит", - аҭоурых иацылҵоит амаҭа.

© Foto / из архива семьи Гунба
Ҭагәаџь Гәынба

Ҭагәаџь Гәынба иԥсы ахьынӡаҭаз иаби иашьцәеи ирхыргаз атәы лассы-лассы еиҭеиҳәозтгьы, 81 шықәса ирҭагылоу Хана лаб Владимир Гәынба, ихәыҷра зырхәашьыз аҭоурых алацәажәара бзиа ибаӡом, аха иҵаулаӡаны игәы иҭаҵәахуп. Анцәа иџьшьаны аиҳабацәа рҿахәы зҳәо аҿар ыҟоуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0