Ҳагба: ҳаешьаратә жәларқәеи ҳареи ҳаибаркны ҳазмоу анҳхашҭ, аӡәаӡәала ҳаиӡӡаауеит

74
Аԥсныи Адыгатәылеи зҽаԥсазтәыз артист Кьасоу Ҳагба арадио Sputnik аҟны иҳәеит аԥсуааи ҳаешьаратә жәларқәеи иахьа ҳаиқәзырхо ҳаӡәыкны ҳаҟазаареи, ҳбызшәа амырӡреи роуп ҳәа.

Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр актиорцәа Кьасоу Ҳагба, Ҭемраз Чамагәуа, Роза Дбар "Адыгатәи ареспублика зҽаԥсазтәыз артист" ҳәа ахьӡқәа ранашьан атеатралтә ҟазара аҿиараҟны рлагалазы, ажьырныҳәа 30 рзы аспектакль "Кавказтәи амелтә гежь" аԥхьарабара Маиҟәаԥ ианымҩаԥыс ашьҭахь. Ақәыргыламҭаҟны х-бызшәакны ицәажәон: аԥсуа, абаза, адыга бызшәақәа рыла.

Адыгатәи Амилаҭҭә театр иҳаҩсыз ашықәс цәыббрамзазы Аԥсуа драматә театр асценаҟны ахәаԥшцәа иднарбахьан атеатр анапхгҩаы, арежиссиор Ҟасеи Хачегогу иқәыргыламҭа "Кавказтәи амелтә гежь". Уи аҟны ихәмаруан  аԥсуа актиорцәагьы.

"Ҳазлацәажәаша ҳамоуп": Ҳагба ақәыргыламҭа "Кавказтәи амелтә гежь" иазкны

"Ҳаешьаратә жәларқәеи ҳареи иахьа бызшәала ҳзеилибакаауам, уи зхы иазырхәо рацәоуп. Ҟасеи ари апроект аныҟаиҵоз аԥсуаа ҳалархәны иҟаиҵеит, аԥхьаҟа  аҟабардацәа, анаҩс ачерқьесцәа, иара убас  ауааԥсаа алархәны иҟаиҵар иҭахуп. Иара хықәкыс иҟаиҵо - Кавказ адыгцәа, аибаркыра агьежь ҳажәларқәа доуҳала ргәы шьҭызхуаз ашәарҭараан, культны, ныҳәараны ирымаз, абри ҳаидызкыло ауп ҳәа. Аспектакль аҟны ус еиԥш ажәақәагьы ыҟоуп ҳаиқәзырхо ҳаӡәыкны ҳаҟазаара ауп ҳәа. Ҳаибаркыра аннымха, абри анапыргьежьраан "уцәгьа-мыцәгьа згааит" ҳәа зҵазкуа, ашыла аазышьҭуаз алу агежьра аума,  зқьышқәсала ҳдоуҳа еиқәзырхаз абарҭ аҷыдарақәа анаҳхашҭ, аӡәаӡәала досу ҳниаӡӡаауеит, ҳбызшәагьы ҟалом. Убри аҟынтә абри апроект иалагӡаны иара аԥсуаа адыга бызшәа дирҵеит, даргьы ирҵеит, х-бызшәакны ҳахәмаруан. Ҳажәларқәа зҭаху иззааигәоу наганы идирбар иҭахуп, ҳықәкыс иамоуп абызшәа аҭагылазаашьа аиӷьтәра. Адыга театр урыс бызшәала ихәмаруа ианалага уи милаҭтә театрӡам, иԥсит, убас ауп аԥсуаа ҳҟынгьы, абызшәа проблема дууп. Мчыла аԥсуа абызшәа зурҵаз имҳәар иаҳа еиӷьуп, ус адоуҳатә бызшәа зеиқәхаӡом", - ҳәа азгәеиҭеит Ҳагба.

Инеиҵыху аицәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

74

Шьониа Гал араса аҽаҩразы: ашәарҭара иҭагылоуп

12
(ирҿыцуп 20:16 06.07.2020)
Гал араион агроном хада Лери Шьониа арадио Sputnik аефир ала арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит араион аҟны араса хәышәтәымзар, аҽаҩра бзиамахар ҟалоит ҳәа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Шьониа Гал араса ахәшәтәра иазкны

"Араса аганахьала апроблема дуқәа ыҟоуп сҳәар имцхоит, избанзар ауаа рхатә џьабаалеи иара убас араион ақыҭанхамҩа иазоужьыз амармалташьтә пты иаҿагыланы ақәԥаразы 500 литра ахәшәи рзаҳшеит. Ахәшә ирызшаз азхаӡом, избанзар араион аҟны 18 қыҭа ыҟоуп, быжь-нызқь гектар инацны арасаҭрақәа ыҟоуп. Ҳәара аҭахума, ацхыраара иҵегьы иҳаур ибзиахон, избанзар акәыкәбаачымазара иаҿагыло ахәшә ҳақәгәыӷуан, иахьа ишҳаҳауа ала, Аԥсны ахадара азҵаара аӡбара иаҿуп. Иҳаҩсыз амчыбжь азы араион ҳалсуан, ачымазара хәыҷык идәықәлахьеит, араса аус даара ашәарҭара иҭагылоуп. Анхацәа хәыҷык ацхыраара ҳазрыҭар, аура ҟалап ҳәа ҳгәы иаанагоит", - иҳәеит Шьониа.

Иара иажәақәа рыла, ҵыԥх араион аҟны 4 нызқь гектар араса вертолиотла ихәшәтәын, сынтәагьы ахәшәтәра арбан.

"Хәыҷык аус ҳарццакыр цәгьаӡам, ианаамҭоу ахәшәқәа ҳаур акәыкәбаачымазара аҟынтә, алҵшәа бзиахон. 2017 шықәсазы араса аҽаҩра 20 % ҳамаӡамызт, 2019 шықәсазы 50-80 процент рҟынӡа аҽаҩра аанашьҭит. Иаҳхысыз ашықәсқәа рзы иҟаҵаз ахәшәтәрақәа рылҵшәақәа ҳцәыӡыр ҟалоит шықәсык бжьаҳажьыр, ажәлар рџьабаа аӡы иагеит ауп. Араион ахадара ирдыруеит, аиҳабырагьы ирарҳәахьеит ацхыраара ҳаур, кәыркәамза ахәшәтәра иара иатәуп, ихымԥадатәуп. Иахьа ачымазарақәа ҳбоит, амармалташьтә птгьы иаҳа иацло иалагеит уажәтәи ашоурақәа раан, акәыкәбаачымазара аԥхьа инаргыланы еиҭазго иара ауп", - иҳәеит Шьониа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

12
Савелий Читанава

Ҷыҭанаа аҟанҷ хьычԥаԥыр азы: уамашәа еизҳаит, ҳаԥхьаҟатәи ахымҩаԥгашьа шәарҭоуп

7
(ирҿыцуп 17:44 06.07.2020)
Аекологиазы Аԥсны ахәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Савели Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Елыр ақыҭан аҟанҷ хьычԥаԥыр аԥсабара аԥхасҭа шанаҭо, уи аҿагыларазы мҩас илхтәу ҳтәылаҟны макьана ишҭҵаам.
Ҷыҭанаа аҟанҷ хьычԥаԥыр азы: уамашәа еизҳаит, ҳаԥхьаҟатәи ахымҩаԥгашьа шәарҭоуп

"Аҟанҷ хьычԥаԥыр иатәу ахәаҷа хкы ҿыцны Аԥсны ицәырҵит ҳҳәар ҟалом, афауна иалан, аха ахы унарбартә еиԥш ирацәаны иҿианы иҟамызт. Быӷьқәак афон, аха уаҩы иԥырхагамызт. Сынтәа, изыхҟьалакгьы, ахыԥхьаӡара уамашәа еизҳаит. Урҭ ахәаҷақәа чысхәыс ирымоу абыӷь ҟьаҟьақәа змоу аҵлақәа: ал, ашә, ахьаца уҳәа зегьы афоит. Урҭ рыдагьы ашәырҵлақәа афоит, аԥхасҭа рнаҭоит. Зынӡа иааидкыланы 300 ҵиаа хкы ирԥырхагоуп. Ашәарҭара еиҭа излацәырнаго агәырбӷьы абнақәа, аԥсаҵлақәа афоит, имыждараха иҟоуп", - иҳәеит Ҷыҭанаа.

Иара иазгәеиҭеит уи ахәаҷа хкы шьҭа абагәа ҟаҵаны аҭра ишҭало, аԥхьаҟа мшаԥымза шыҟоу ишцәырҵуа, убасҟантәи ахымҩаԥгашьа шакәхо ишәарҭахо. Иахьазы аҟанҷ хьычԥаԥыр ахәаҷа аԥсабара аԥхасҭа ахьанаҭаз Елыр ақыҭаҟны ауп, абнақәа рнаҩсгьы абаҳчақәа аԥхасҭа рнаҭеит, хадаратәла араса иҳәеит Ҷыҭанаа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

7