Лиудмила Адлеиԥҳа

Адлеиԥҳа: ахәыҷы ифатә ахаҭабзиара шаҟа иҳараку аҟара игәабзиара иазеиӷьуп

36
Аҟәа ақалақь Аҵара аусбарҭа аиҳабы Лиудмила Адлеиԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны илҳәеит ахәыҷбаҳчақәа рҟны афатә аганахьала аҿыцрақәа ралагаларазы агәҭакы ацәырҵра зыхҟьаз.
Адлеиԥҳа: ахәыҷы ифатә ахаҭабзиара шаҟа иҳараку аҟара игәабзиара иазеиӷьуп

"Ашәҟәқәа ҳаҩуеит асанитартә-епидемиологиатә станциахь, азин ҳарҭозар ауп ианалаҳгало хәыҷы-хәыҷ. Аҳәыҷбаҳчақәа рҿы аиҳабацәа ирыҿцәажәеит, адиетолог илацәажәеит, излауаз ала азҵаарақәа рҭак ҟаҳҵеит. Арҭқәа ззыҟаҳҵо ахәыҷқәа рыкрыфара аиӷьтәразоуп. Уажәы ачымазарақәа зегьы ҿахеит. Ахәыҷы ифатә шаҟа ахаҭабзиара ҳараку аҟара игәабзиара ԥырхага аиуӡом. Ахәыҷы имгәа арҭәра мацара акәымкәа, изеиӷьу афатә иҿаҵароуп хықәкыс иҳамоу", - лҳәеит Адлеиԥҳа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инарҭбаау анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

36

Гәниаԥҳа еиҭалҳәеит ахәыҷқәа COVID-19 шырхырго атәы

12
(ирҿыцуп 10:41 25.10.2020)
Ахәыҷтәы ҳақьым Есма Гәниаԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит COVID-19 зманы хылаԥшра зылҭо ахәыҷқәа рҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы ахәыҷқәа ачымазара еиҳа имарианы ирхыргоит ҳәа иҟоу агәаанагара ахҳәаа азыҟалҵеит.
Гәниаԥҳа еиҭалҳәеит ахәыҷқәа COVID-19 шырхырго атәы

"Сара хылаԥшра зысҭо ахәыҷқәа еиҳарак 6-7 шықәса зхыҵуа роуп. Аҭаацәа ианаамҭоу аҳақьым идҵаалар, ианаамҭоу ахәшәқәа рыдкылара иалагазар, ахәыҷы ичымазара нап адыркылазар, имарианы имҩасуеит. Ахәыҷқәа имарианы ирхыргоит ҳәа иҟоу агәаанагара аԥышәагьы ишьақәнарӷәӷәоит", - ҳәа еиҭалҳәеит Гәниаԥҳа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

12
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау

Ԥерцхьелиа: ачымазара ҿкы ашәарҭара ҳасаб азуны, ауаа аԥсыжра аҿҳәара иаахо иалагеит

337
Очамчыра араион ахада ихаҭыԥуаҩ Андреи Ԥерцхьелиа арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭеиҳәеит акоронавирус чымазара иахҟьаны администрациа аусзуҩцәа рхы ԥхьакны ишыҟоу.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Ԥерцхелиа акарантин аамҭазы Очамчыра ахадара аусура атәы

"Иахьа араион ахада ихы ԥхьакны дыҟоуп игәамбзиара иахҟьаны, араион ахада актәи ихаҭыԥуаҩ убас. Араион ахада иқәҵара инақәыршәаны 60 шықәса ирҭысхьоу ауаа аҩныҟа ишьҭуп. Араион ахадара аҟәшақәа зегьы алаҳәара рзыҟаҳҵеит, аха аӡәы-ҩыџьа зегьынџьара иҟоуп ауаа рыдкыларазы. Ари ачымазара ашәарҭара иацу рзеилкаауамызт уи аԥхьа, аха шьҭа агәра ргеит, акарантин ахь ицеит", - ҳәа адырра ҟаиҵеит Ԥерцхьелиа.

Иара убасгьы иазгәеиҭеит ачымазара ҿкы азы иҟоу ашәарҭара ҳасаб азуны алԥсаа дзауз мышкы-ҩымш еиҳаны дыкҿарҵом ҳәа.

Шәазыӡырҩы аудио. Шәазҿлымҳаз арадио Sputnik Аԥсны.

337
Ӡыдаҟәара

"Мышцәгьамзар аӡы зҭамло": Ӡыдаҟәара амаӡақәа

6
(ирҿыцуп 12:36 25.10.2020)
Отҳара ақыҭа иагәылсуа Ӡыдаҟәара иадҳәалоу ажәабжьқәа дырзааҭгылоит Sputnik аколумнист, афольклорист Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуа, Sputnik

Аԥсны аԥсабара беиоуп аӡқәа, аӡиасқәа рыла. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ахьы ҭызго аӡқәа, егьырҭ аинерттә материалқәа ахьыҵухыр алшо, иара убас иуникалтәу аӡқәа: иаҳҳәозар, "зышьҭрахь игьежьуа аӡы" – аҵарауаа аԥсуа еставелла ҳәа изышьҭоу амшын иалало аӡы еснагь ҭыԥк аҿы шьҭахьҟа ихынҳәуа. Убри инаҷыдангьы иҟоуп зынӡаск аӡы зҭам аҟәарақәа. Урҭ иреиуоуп Оҭҳара ақыҭа еиҩызшо Ӡыдаҟәара. Иара амш цәгьа аныҟоу заҵәык ауп аӡы анҭало.

Аӡиасқәа
© Sputnik / Томас Тхайцук

"Ӡыдаҟәара ҳәа изышьҭоу – ари жәытә ӡиас ҭыԥуп. Ари аҟәара мышцәгьамзар аӡы зҭамло, аӡы ахьҭам азоуп Ӡыдаҟәара ҳәа изашьҭоу. Амш аныцәгьахо аӡы ҭалоит, амш аныбзиоу иҭабаны иҟоуп. Иара агеи-ашьхеи ашьапаҿынтәи аҩ-бахә рыбжьара иҟәрыԥшны иаауеит, Мҷышь аҭыԥ аҿынӡа иҩеиуеит", – ҳәа еиҭалҳәоит Оҭҳара инхо Ира Қапба–Ажьиба.

Ӡыдаҟәара аӡы ахьҭамло адагьы, ари аҭыԥ ашанақәа адырбалоит. Ишеиҭарҳәо ала, иара ахаҿы ахәаҟны ижуп хҩык аиҳәшьцәа, урҭ ҭынха ҳәа аӡәгьы дахьрымамыз аҟынтәи анышәынҭрагьы ҟаҵам, дара ҟәырҭлаххан, убра ииасуа ауаа ирԥырхагахоит. Урҭ рнеҩсангьы араҟа лассы-лассы Ӡызлан дырбалоит. Ус еиԥш ахҭыс ҟалеит уажә ааигәагьы.

"Абасоуми "N" дзибаз. Абри ацҳаҿ дааиуан, Ӡыдаҟәара абра ацҳа ахьху, абас дџыхӡа даацәырҵит, имҩа кны дылмышьҭуа далагеит, иара дшәан, дыҳәҳәо дыҩуа дшаауаз абра Мирабраа рашҭа дҭалеит. Уи нас ԥсыуаҵас аҭәҳәа ҟарҵеит, аҵыблаа ҟарҵеит. Дшәеит даара, игәы еиҭаԥеит, аха аҵыблаа аныҟарҵа, нас дыбзиахеит. Иара ацҳа ахаҿы, ахәаҿы Папцавақәак убра, хҩык аҳәсақәа аҟан, иԥсит, аӡәгьы дрымамызт, ахәы рмоузт, егьи рмоузт, иҟәырҭлаххеит дара. Убарҭгьы ауаҩԥсы убра данынабжьалалак иҩуа ишьҭалон. Нас абри иублыр бзиоуп рҳәан, аҭәа амца ацраҵаны ирблит, нас уаҳа ирымбо иалагеит", – ҳәа еиҭалҳәоит ақыҭанхаҩ.

Оҭҳара инхо узазҵаалак, ахәыҷы инаиркны иззымдыруа дыҟам Ӡыдаҟәара иамоу ашанақәа. Урҭ уи адырра адагьы агәра ргоит аилашәшәымҭаз уаҟа аиасра шыбзиам.

"Сабхәа дибахьан, лыхьӡ сҳәар сҭахым, Ӡызлан дкацәааит. Абас иааилашәшәуа џьара дыҟан даауан, аҟәара, ани ацҳа ахьыҟоу дҭаланы дзааиуаз аӡәы дџыхӡа иаԥхьа абас днагылеит. Нас иара инапы иҟьо, ишьапы иҟьо, дшәеит, аха анс ҟаиҵацыԥхьаӡа иара, дыҩны иаԥхьаҟа диасны дкәаҩӡа дгылон, ыыт ҳәа саныҳәҳәалак сашьҭахьҟа дгылон иҳәеит. Нас абас ҳзеикәагьежьуаз  мацара, ахәы сҩыхәнеит иҳәеит, ари закәызеи, баасышьҭымҵуеи ҳәа, абрагь сҩыхәнеит, ларгьы дсышьҭыҵит иҳәеит. Ашьҭахь абри ахаҵа дҟәашӡа абра дааит избаз ҳәа. Аҭыԥ бзиаӡам, уахынла акәым, иара ҽынлагьы убра сиасыр сҭахӡам сара, абас сакәшан сцоит, убри ацҳа ақәлара бзиа избаӡом", – ҳәа ҳалҳәеит Ира Қапба-Ажьиба.

Ӡыдаҟәара иху ацҳа
© Фото : Есма Ҭодуа
Ӡыдаҟәара иху ацҳа

Ӡыдаҟәара анашанара ари ала инҵәаӡом. Иара иаҿагылоу абахәраҿы ахаҳәқәа ирыбжьысны аӡы цқьа анлеиуа ыҟоуп, аӡрыжәтә ҳасабала. Аха уи аӡы цқьагьы есымша иаауам. Убри анаауа иақәшәаз ашықәсан дманшәалахоит, акгьы иԥырхагахом ҳәа иԥхьаӡоуп.

Анашанара ҳацәхьаҵуазар, аиашазы Аԥсны иамоу аӡы цқьақәа аӡрыжәтә ҳасабала рхархәара акыр ишхәарҭоу азгәарҭахьеит аҵарауаа, дара Аԥсны иқәынхо рзын мацара моу анҭыҵгьы аҭирҭақәа рахь инауго иҟауҵар ауеит. Аха иахьазы аӡымҩангагақәа рыҟамзаара иахҟьаны ақыҭақәа реиҳарак Ӡыдаҟәара иаҩызоуп – аӡы иаҿықәынхо, аха зыҩнаҭақәа рҟны аӡы змам – инашанаӡами ари?

 

6