Вячеслав Цугба

Цыгәба 1999 шықәсазтәи ареферендум азы: аус ду хшыҩла имҩаԥган

58
Аԥсны Алхратә комиссиа хада ԥаса напхгара азҭоз Виачеслав Цыгәба арадио Sputnik аефир аҟны игәалаиршәеит 20 шықәса раԥхьа ҳтәылаҟны имҩаԥгаз жәлары зегьы злахәыз абжьыҭара амҩаԥгара шеиҿкааз.
Хра злоу ахҭысқәа: Цыгәба 20 шықәса раԥхьа Аԥсны имҩаԥгаз ареферендум иазкны

Жьҭаара 3, 1999 шықәсазы жәлары зегьы рабжьаҭарала Аԥсны Аконституциа шьақәырӷәӷәан иара убас имҩаԥган Аԥсны аҳәынҭқарра ахада раԥхьатәи иалхрақәеи Аԥсны аҳәынҭқарра ахьԥшымразы ареферендуми.

"Иахьатәи амш аԥсуа ҭоурых аҟны иналукааша рыцхәуп. Раԥхьаӡа акәны жәлар рыбжьаҭарала ишьақәырӷәӷәан Аконституциа, уи инамаданы Аԥсны ахада раԥхьатәи иалхрақәа мҩаԥган. Ари иналукааша хҭысуп. Ус еиԥш аусқәа рымҩаԥгаразгьы аԥышәа ҳамамызт. Аԥсны раԥхьатәи ахада апарламент аҟны далырхит, аха алигитимра цқьа имааԥшуазшәа рбон аполитикцәа уамак ҳазҭахымыз, убри аҟынтә ареферендум аҟны иқәдыргылеит ари азҵаарагьы Аконституциа ашьақәырӷәара атәгьы. Ари иус дууны иаҳԥхьаӡон, еиҿкааралагьы имҩаԥган. Аԥсны ахада иалхреи Аконстиуциа адкылареи рзы ареферендум анрылаҳҳәа, иаҳҿагылоз амчқәа ҟалеит. Қыртҭәыла усгьы иаҳҿагылан, Еиду Амилаҭқәа реиҿкаара, Европа ашәарҭадаразы аилак инаркны зегьы ақәымчит азакәантә ҵаҵӷәы амаӡам ҳәа. Иахьа иаҳҩыза дуу  ахәынҭқарра  Урыстәылагьы уи иаҿагылан. Усҟан Қырҭҭәылеи ҳареи ҳабжьара наҟ-ааҟ аиҿцәажәарақәа цон, аурысцәа бжьаҟазара руан, далахәын Еиду Амилаҭқәа реиҿкаара ахаҭарнакгьы. Ус ргәы иаанагон Қырҭтәылеи Аԥсныи реизыҟазаашьа инагӡаны иӡбаӡам ҳәа. Ареферендум аҟны Аконституциа анҳадаҳкыла уи азҵаарахь хынҳәышьа ыҟамызт", - иҳәеит Цыгәба.

Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Aԥсны аефир.

58

Шьониа Гал араса аҽаҩразы: ашәарҭара иҭагылоуп

10
(ирҿыцуп 20:16 06.07.2020)
Гал араион агроном хада Лери Шьониа арадио Sputnik аефир ала арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит араион аҟны араса хәышәтәымзар, аҽаҩра бзиамахар ҟалоит ҳәа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Шьониа Гал араса ахәшәтәра иазкны

"Араса аганахьала апроблема дуқәа ыҟоуп сҳәар имцхоит, избанзар ауаа рхатә џьабаалеи иара убас араион ақыҭанхамҩа иазоужьыз амармалташьтә пты иаҿагыланы ақәԥаразы 500 литра ахәшәи рзаҳшеит. Ахәшә ирызшаз азхаӡом, избанзар араион аҟны 18 қыҭа ыҟоуп, быжь-нызқь гектар инацны арасаҭрақәа ыҟоуп. Ҳәара аҭахума, ацхыраара иҵегьы иҳаур ибзиахон, избанзар акәыкәбаачымазара иаҿагыло ахәшә ҳақәгәыӷуан, иахьа ишҳаҳауа ала, Аԥсны ахадара азҵаара аӡбара иаҿуп. Иҳаҩсыз амчыбжь азы араион ҳалсуан, ачымазара хәыҷык идәықәлахьеит, араса аус даара ашәарҭара иҭагылоуп. Анхацәа хәыҷык ацхыраара ҳазрыҭар, аура ҟалап ҳәа ҳгәы иаанагоит", - иҳәеит Шьониа.

Иара иажәақәа рыла, ҵыԥх араион аҟны 4 нызқь гектар араса вертолиотла ихәшәтәын, сынтәагьы ахәшәтәра арбан.

"Хәыҷык аус ҳарццакыр цәгьаӡам, ианаамҭоу ахәшәқәа ҳаур акәыкәбаачымазара аҟынтә, алҵшәа бзиахон. 2017 шықәсазы араса аҽаҩра 20 % ҳамаӡамызт, 2019 шықәсазы 50-80 процент рҟынӡа аҽаҩра аанашьҭит. Иаҳхысыз ашықәсқәа рзы иҟаҵаз ахәшәтәрақәа рылҵшәақәа ҳцәыӡыр ҟалоит шықәсык бжьаҳажьыр, ажәлар рџьабаа аӡы иагеит ауп. Араион ахадара ирдыруеит, аиҳабырагьы ирарҳәахьеит ацхыраара ҳаур, кәыркәамза ахәшәтәра иара иатәуп, ихымԥадатәуп. Иахьа ачымазарақәа ҳбоит, амармалташьтә птгьы иаҳа иацло иалагеит уажәтәи ашоурақәа раан, акәыкәбаачымазара аԥхьа инаргыланы еиҭазго иара ауп", - иҳәеит Шьониа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

10
Савелий Читанава

Ҷыҭанаа аҟанҷ хьычԥаԥыр азы: уамашәа еизҳаит, ҳаԥхьаҟатәи ахымҩаԥгашьа шәарҭоуп

7
(ирҿыцуп 17:44 06.07.2020)
Аекологиазы Аԥсны ахәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Савели Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Елыр ақыҭан аҟанҷ хьычԥаԥыр аԥсабара аԥхасҭа шанаҭо, уи аҿагыларазы мҩас илхтәу ҳтәылаҟны макьана ишҭҵаам.
Ҷыҭанаа аҟанҷ хьычԥаԥыр азы: уамашәа еизҳаит, ҳаԥхьаҟатәи ахымҩаԥгашьа шәарҭоуп

"Аҟанҷ хьычԥаԥыр иатәу ахәаҷа хкы ҿыцны Аԥсны ицәырҵит ҳҳәар ҟалом, афауна иалан, аха ахы унарбартә еиԥш ирацәаны иҿианы иҟамызт. Быӷьқәак афон, аха уаҩы иԥырхагамызт. Сынтәа, изыхҟьалакгьы, ахыԥхьаӡара уамашәа еизҳаит. Урҭ ахәаҷақәа чысхәыс ирымоу абыӷь ҟьаҟьақәа змоу аҵлақәа: ал, ашә, ахьаца уҳәа зегьы афоит. Урҭ рыдагьы ашәырҵлақәа афоит, аԥхасҭа рнаҭоит. Зынӡа иааидкыланы 300 ҵиаа хкы ирԥырхагоуп. Ашәарҭара еиҭа излацәырнаго агәырбӷьы абнақәа, аԥсаҵлақәа афоит, имыждараха иҟоуп", - иҳәеит Ҷыҭанаа.

Иара иазгәеиҭеит уи ахәаҷа хкы шьҭа абагәа ҟаҵаны аҭра ишҭало, аԥхьаҟа мшаԥымза шыҟоу ишцәырҵуа, убасҟантәи ахымҩаԥгашьа шакәхо ишәарҭахо. Иахьазы аҟанҷ хьычԥаԥыр ахәаҷа аԥсабара аԥхасҭа ахьанаҭаз Елыр ақыҭаҟны ауп, абнақәа рнаҩсгьы абаҳчақәа аԥхасҭа рнаҭеит, хадаратәла араса иҳәеит Ҷыҭанаа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

7