Џьуӷьелиа аҳәса рацәа раагара азҵааразы: ус еиԥш аҿырԥштәы Аԥсынгьы иҟоуп

91
Аԥсны амуфти хада ихаҭыԥуаҩ Абдураҳман Џьуӷьелиа арадио Sputnik аефир аҟны иҳәеит аҳәса рацәа раагара азҵааразы игәаанагара.

Москва амуфти хада Ильдар Алиаутдинов ааигәа аҳәамҭа ҟаиҵеит аҳәса рацәа раагара Урыстәыла азакәантә шьаҭа аиур, асоциалтә уадаҩрақәа жәпакы аӡбон, избанзар аҳәса хыԥхьаӡарала ахацәа раасҭа акыр еиҳауп.

 

Ҳазлацәажәаша ҳамоуп: Џьуӷьелиа аҳәса рацәа раагара азҵаара иазкны

"Аԥҳәыс ахаҵа иаасҭа лыԥсҭазаара ҭаацәарала аиқәыршәара иаҳа илцәыуадаҩуп. Астатистика ҳанаԥхьоз, 10 миллионҩык рыла аҳәса рхыԥхьаӡара иаҳа еиҳауп ахацәа раасҭа Урыстәыла. Хаҵак аҭакԥхықәра идҵаны ҩ-ҭаацәарак ныҟәигартә, еиԥшны ибартә еиԥш ихахьы игозар, уи иақәшаҳаҭу аҳәса иқәшәозар, усҟан Ҳазшаз иҿаԥхьа агәнаҳа ыҟаӡам. Уи аԥсылман мацара иакәӡам изыхәо, ажәлар зегьы ирыхәоит сгәаанагарала.

 

Ус еиԥш иҟоу ауаа Аԥсынра еиқәшәар, иахьатәи ҳҭагылазаашьа маҷ иахәон, аха иаразнак исҳәоит уи иаҿагыло шыҟало. Аха иҟоуп уи аҩыза здызкылогьы ауаа. Сара издыруеит Аԥсны акы-ҩба ҭаацәарақәак ахацәа ҩыџьа аҳәса ахьрымоу, урҭ аԥсыуаауп, имсылманцәоуп. Ҳазшаз иҳадиҵо ԥырхага узҭо акәым, аха аҽақәыршәашьа акраҵанакуеит. Иаҳҳәап, ажәлар ирылоу аҟазшьа ҷыда агәаҭара аҭахуп, иабанӡазыҟаҵоу уи ауаа, аамҭа иақәшәома, хәыцшьала, цәаныррала ишахәаԥшуа. Аӡәгьы иудицалаӡом уи.

Аԥсны ҳхыԥхьаӡара злаҟоу ала, ихәарҭоуп ҳәа исыԥхьаӡоит, аҳәса иаҳа ирацәоуп. Ахаҵа иакәзар, иаҳа ирмарианы иԥсҭазаара еиқәиршәоит. Ииашаны аԥхәыс ҳлазныҟәарц хыԥхьаӡарала ахаҵа дызмауа, аӡәы иеҩшара дақәшаҳаҭзар, ахаҵагьы дигозар, сгәаанагарала, лыжәлар рҟынгьы дахьчоит, рыхшарагьы избо, иныҟәазго аб дрымазаауеит. Ҩыџьа аҳәса ахьыҟоу аԥсуа ҭаацәара ҳәа зыӡбахә сҳәаз, хазы-хаз аҩнқәа, ацәгьеи-абзиеи рҟны аиҳәшьцәа реиԥш еицуп, ахшара рымоуп аҩыџьагьы.

Амала иазгәасҭар сҭахуп араҟа аҟазшьа акыр шаҵанакуа. Ҳара аиҩызцәа лафны еибаҳҳәалоит ҳаҳәса аҩны иҟоу ракәызҭгьы, аӡә дааҳгоит ҳәа раҳаны, абзиабара ду ҳа ҳахь ирымоу аҟынтәи акәымкәа, ихьымӡӷшьаны уаха ҳаныцәалак ҳмааԥшыртә иҟарҵар ауеит. Уигьы уазхәыцуазароуп, аҟазшьа гәоуҭароуп", - иҳәеит дыччо Џьуӷьелиа.

Инеиҵыху анҵамҭа шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

91

Шьониа Гал араса аҽаҩразы: ашәарҭара иҭагылоуп

10
(ирҿыцуп 20:16 06.07.2020)
Гал араион агроном хада Лери Шьониа арадио Sputnik аефир ала арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит араион аҟны араса хәышәтәымзар, аҽаҩра бзиамахар ҟалоит ҳәа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Шьониа Гал араса ахәшәтәра иазкны

"Араса аганахьала апроблема дуқәа ыҟоуп сҳәар имцхоит, избанзар ауаа рхатә џьабаалеи иара убас араион ақыҭанхамҩа иазоужьыз амармалташьтә пты иаҿагыланы ақәԥаразы 500 литра ахәшәи рзаҳшеит. Ахәшә ирызшаз азхаӡом, избанзар араион аҟны 18 қыҭа ыҟоуп, быжь-нызқь гектар инацны арасаҭрақәа ыҟоуп. Ҳәара аҭахума, ацхыраара иҵегьы иҳаур ибзиахон, избанзар акәыкәбаачымазара иаҿагыло ахәшә ҳақәгәыӷуан, иахьа ишҳаҳауа ала, Аԥсны ахадара азҵаара аӡбара иаҿуп. Иҳаҩсыз амчыбжь азы араион ҳалсуан, ачымазара хәыҷык идәықәлахьеит, араса аус даара ашәарҭара иҭагылоуп. Анхацәа хәыҷык ацхыраара ҳазрыҭар, аура ҟалап ҳәа ҳгәы иаанагоит", - иҳәеит Шьониа.

Иара иажәақәа рыла, ҵыԥх араион аҟны 4 нызқь гектар араса вертолиотла ихәшәтәын, сынтәагьы ахәшәтәра арбан.

"Хәыҷык аус ҳарццакыр цәгьаӡам, ианаамҭоу ахәшәқәа ҳаур акәыкәбаачымазара аҟынтә, алҵшәа бзиахон. 2017 шықәсазы араса аҽаҩра 20 % ҳамаӡамызт, 2019 шықәсазы 50-80 процент рҟынӡа аҽаҩра аанашьҭит. Иаҳхысыз ашықәсқәа рзы иҟаҵаз ахәшәтәрақәа рылҵшәақәа ҳцәыӡыр ҟалоит шықәсык бжьаҳажьыр, ажәлар рџьабаа аӡы иагеит ауп. Араион ахадара ирдыруеит, аиҳабырагьы ирарҳәахьеит ацхыраара ҳаур, кәыркәамза ахәшәтәра иара иатәуп, ихымԥадатәуп. Иахьа ачымазарақәа ҳбоит, амармалташьтә птгьы иаҳа иацло иалагеит уажәтәи ашоурақәа раан, акәыкәбаачымазара аԥхьа инаргыланы еиҭазго иара ауп", - иҳәеит Шьониа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

10
Савелий Читанава

Ҷыҭанаа аҟанҷ хьычԥаԥыр азы: уамашәа еизҳаит, ҳаԥхьаҟатәи ахымҩаԥгашьа шәарҭоуп

7
(ирҿыцуп 17:44 06.07.2020)
Аекологиазы Аԥсны ахәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Савели Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Елыр ақыҭан аҟанҷ хьычԥаԥыр аԥсабара аԥхасҭа шанаҭо, уи аҿагыларазы мҩас илхтәу ҳтәылаҟны макьана ишҭҵаам.
Ҷыҭанаа аҟанҷ хьычԥаԥыр азы: уамашәа еизҳаит, ҳаԥхьаҟатәи ахымҩаԥгашьа шәарҭоуп

"Аҟанҷ хьычԥаԥыр иатәу ахәаҷа хкы ҿыцны Аԥсны ицәырҵит ҳҳәар ҟалом, афауна иалан, аха ахы унарбартә еиԥш ирацәаны иҿианы иҟамызт. Быӷьқәак афон, аха уаҩы иԥырхагамызт. Сынтәа, изыхҟьалакгьы, ахыԥхьаӡара уамашәа еизҳаит. Урҭ ахәаҷақәа чысхәыс ирымоу абыӷь ҟьаҟьақәа змоу аҵлақәа: ал, ашә, ахьаца уҳәа зегьы афоит. Урҭ рыдагьы ашәырҵлақәа афоит, аԥхасҭа рнаҭоит. Зынӡа иааидкыланы 300 ҵиаа хкы ирԥырхагоуп. Ашәарҭара еиҭа излацәырнаго агәырбӷьы абнақәа, аԥсаҵлақәа афоит, имыждараха иҟоуп", - иҳәеит Ҷыҭанаа.

Иара иазгәеиҭеит уи ахәаҷа хкы шьҭа абагәа ҟаҵаны аҭра ишҭало, аԥхьаҟа мшаԥымза шыҟоу ишцәырҵуа, убасҟантәи ахымҩаԥгашьа шакәхо ишәарҭахо. Иахьазы аҟанҷ хьычԥаԥыр ахәаҷа аԥсабара аԥхасҭа ахьанаҭаз Елыр ақыҭаҟны ауп, абнақәа рнаҩсгьы абаҳчақәа аԥхасҭа рнаҭеит, хадаратәла араса иҳәеит Ҷыҭанаа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

7