Ҷкотуа: Лыхны афымцатә цәаҳәақәа џьара-џьара акы иаԥсамкәа иҟоуп

31
(ирҿыцуп 20:42 22.05.2020)
Лыхны ақыҭа ахада Џьансыхә Ҷкотуа арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы еиҭеиҳәеит ақыҭаҿы иҟоу ауадаҩрақәа ртәы.
Раионк аԥсҭазаараҟнытә: Ҷкотуа Лыхны ақыҭа иазкны

Лыхны 2000 ҭӡы рҟынӡа ыҟоуп, 8000-ҩык ауаа ықәынхоит. Иахьатәи аамҭазы дара зегьы ируалу акоуп – алаҵара, аарыхра ҳәа азгәеиҭеит Ҷкотуа арадиоефир аҿы. Иара иажәакәа рыла, ақыҭаҿы иҟоуп анаплыхқәагьы ҟазҵо, акалаҭқәа, аԥацхақәагьы зыргыло.

Ақыҭа ахада Лыхны ауааԥсыра зыргәамҵуа уадаҩраны иазгәеиҭеит афымцалашареи аӡымҩангагақәеи рызҵаара.

"Ақыҭаҿы афымцалашара аганахьала аиҭашьақәыргыларатә усурақәа ахьымҩаԥыргахьо ыҟоуп, аха еиҳараҩык еиҭа ари азҵаара иаргәаҟуеит. Лыхны ақыҭа дууп, иаҵанакуа абжьарақәа рацәоуп, џьара-џьара афымцатә цәаҳәақәа 40 шықәса ҵуеит иԥсахмыижьҭеи, еиҵыҵны, акгьы иаԥсам иҟоуп, иара алашара амчхарагьы уи иахҟьаны аҩнаҭақәа рҿы имаҷуп. Аӡымҩангагақәа рганахьалагьы ауадаҩрақәа ыҟоуп, џьара иҟауҵар, даҽаџьара иԥжәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Ҷкотуа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

31
Мушни Ласурия

Лашәриа Анатоли Аџьынџьал изы: зхатә ҩышьа, зхатә сахьа башьа змаз иакәын

8
Иахьа 90 шықәса ҵит диижьҭеи апоет-алирик, апрозаик, аиҭагаҩ, Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла алахәыла Анатоли Ҭархәына–иԥа Аџьынџьал. Уи арадио Sputnik аефир аҟны дигәалаиршәеит Аԥсны Жәлар рпоет Мушьни Лашәриа.

Иара дравторуп жәаба инацны апоезиатә шәҟәқәеи апрозатә шәҟәқәа ҩбеи. Иажәеинраалақәа анылеит "Аԥсуа поезиа антологиа". Анатоли Аџьынџьал аԥсшәахь еиҭеигахьан аурыс, аукраин, абаза, ачеркес, ауаԥс шәҟәыҩҩцәа ражәеинраалақәеи ражәабжьқәеи. Иара иажәеинраалақәа реизгакәа  ҩба аурысшәахь еиҭагоуп: "Улья" (Аҟәа, 1967 ш.), "Белая земля" (Москва, 1975 ш.). Анатоли Аџьынџьал иԥсҭазаара далҵит 1977 шықәсазы.

 

 

Лашәриа Анатоли Аџьынџьал изы: аԥсуа поезиаҿы раԥхьаӡа аметафоратә дунеибашьа иазҟазаз рҿиаҩын

 

"Анатоли Ҭархәына-иԥа Кәтол ақыҭан диит. Иара ҳпоезиа аҭоурых аҟны даанхеит зхатә ҩышьа, зхатә сахьа башьа змаз иакәны, амилаҭтә поезиаҟны раԥхьаӡа акәны аметафоратә дунеи адкылашьа, адунеибашьа ирызҟазаз рҿиаҩны. Уи зегьы ираҭәам, ирынасыԥым. Убас иҟан иара илаԥшбашьа. Изааигәаз ауаа саргьы среиуан. Ицәажәара ҳшымгәыӷӡоз ашьха џьара ахы ирхон, лаԥшҵашәарақәак иоуан, апоетцәа адуқәа шыҟаз дыҟан уи аганахьала. Иара зышьҭабжь ахара игоз аестрадатә поетцәа дреиуамызт, ихаан ҳара ҳҟынгьы ус еиԥш иҟан. Иҵегьы ахӡыргара имандаз, иҵегьы активра иландаз уҳәартә еиԥш дыҟан иара, аха урҭқәа гәхьаас имамызт, иҩышьа иҿыцыз цахак еснагь иадиҵон, акы алеигалон, ирҵаулон, убри ԥсҭазаарас иман. Иара заа иԥсҭазаара ҿахҵәеит, ҩынҩажәи быжьба шықәса дшырҭагылаз, гәыблыла ҳауаажәлар днаскьаргеит. Ԥшрала–сахьала анцәахша иакәын, убас деибыҭан, днаӡаааӡан, иалкааз уаҩын", - иҳәеит Лашәриа.

 

Са исҭахуп адгьыл еиԥш ачҳара сымазарц,
Амаҷ азыҳәа сыҵҟьо сҟамларц.
Са исҭахуп адгьыл еиԥш аразра сылазарц,
Сгәы ҟьаҟьаӡа еиҵыхны ауаа рзы инхарц.
Анатоли Аџьынџьал

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

8
Тенгиз Сабуа

Сабуа еиҭеиҳәеит Гәылрыԥшьи Очамчыреи амшынҭаларазы аԥҟарақәа ргәаҭара иаадырԥшыз

10
Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистрра иаҵанакуа Зышәагаа маҷу аӷбақәа рзы аҳәынҭинспекциа аиҳабы Ҭенгиз Сабуа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит амшынҭаларазы ашәарҭадара аԥҟарақәа рынагӡашьа араионқәа рҟны ишгәарҭоз, уи алҵшәақәа ртәы.

 

Сабуа еиҭеиҳәеит Гәылрыԥшьи Очамчыреи амшынҭаларазы аԥҟарақәа ргәаҭара иаадырԥшыз

Рашәара 5 инаркны Аԥсны официалла амшын аҟны аҽыкәабара аамҭа аартуп. Ҳтәыла ақалақьқәеи араионқәеи рхадарақәа амшын аҟны аҽыкәабараан ашәарҭадара алзыршо аусқәа рынагӡара рнапы иануп.

"Иахьа ҳаҟан Гәылрыԥшьи Очамчыреи араионқәа рҟны. Гәылрыԥшь араион аҟны ирҳәеит рбиуџьет иаҵанакуа аԥара амшын аԥшаҳәаҟны изыхәҭоу аԥҟарақәа ишрыхҭнырымҵо, сынтәа акгьы рзеиҿкаауам ҳәа. Ҳара акт ҳҩит сынтәала Гәылрыԥшь араион амшын аԥшаҳәа азыҟаҵам ҳәа, уи ҳминистр иаҳҭоит, ажәахә ҟаиҵоит аҳәынҭқарра ахада иҟны. Очамчыра арион аҟны иҳаҳәеит аамҭа раҳҭарц иаҭаху аԥҟарақәа рынагӡаразы. Еилаҳкаауеит ауадаҩрақәа шыҟоу, ишахәҭоу ԥарала ишеиқәшәам, убри аҟынтә даҽа жәамш раҳҭеит. Ашәахьа инаркны ҳалагоит Афон ҿыц, Гәдоуҭа, Пицунда, Гагра амшын аԥшаҳәа аҭагылазаашьа агәаҭара", - иҳәеит Сабуа.

Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

10

Аҳәынҭқарратә харадҵара Артур Анқәаб жәашықәса аҭакра иқәҵатәуп аҳәеит

2
(ирҿыцуп 14:47 06.06.2020)
2019 шықәсазтәи Аԥсны ахада иалхрақәа раан кандидатс иқәгылаз Артур Анқәаб ауаҩы имҵарсреи уи иоушьҭразы аԥара рацәа риҭарц мчыла идцалареи харас идырҵоит.

АҞӘА, рашәара 6 - Sputnik. Аӡбарҭатә напхгара апрокурор Асида Қәачахьиаԥҳа зхаҿала даарԥшу аҳәынҭқарратә харадҵара Артур Анқәаб хьырхәрас иқәнаҵоит иҟаиҵаз ацәгьоурақәа ааизакны рзы 10 шықәса иџьбароу ҭакрала ихигаразы. Абри атәы аанацҳауеит Аҟәа ақалақьтә ӡбарҭа асаит.

Артур Анқәаб харас идырҵоит Армен Григориан имҵарсра. Ашьаусҭҵаара ишаҳәо ала, уи дырӷьычит абҵара 24, 2019 шықәсазы Аҟәа ақалақь аҿы, шасыс дызгаз иара иоушьҭразы "аԥара рацәаны ириҭарц мчыла дадырцалон". Ирӷьычыз ауаҩы дыԥшаан ԥхынҷкәын 1 азы Гәдоуҭа араион ақыҭақәа руак аҟны.

Аӡбарҭа ыиасит аганқәа реимак-еиҿак ахь, рашәара 5 рзы аилатәаратә уадахь аилацәажәаразы иҩналеит. Зус рыӡбо ихьчаҩцәа уи ихара шьақәзырӷәӷәо зыршаҳаҭуа ыҟам, Анқәаб ихы дақәиҭтәтәуп рҳәоит.

Ари ашьаус ала аӡбара ҟарҵоит рашәара 23 асааҭ 12:00 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбаратә еилатәарақәа руадаҿы.

Артур Анқәаб 2019 шықәсазтәи Аԥсны ахада иалхрақәа раан кандидатс дықәгылан. Абжьыҭара актәи атур алҵшәақәа рыла, Анқәаб иоуит 1,6% алхыҩцәа рбыжьқәа рахьтә, убри ала аҩбатәи атур ахь дзымнеит.

2017 шықәсазы Анқәаб азинхьчаратә усбарҭақәа ишьҭан ауаҩы игәабзиара ааха ӷәӷәа аҭареи абџьар изакәанымкәа аҵәахреи рзы. Уи ахҭыс ҟалеит нанҳәа 9, 2016 шықәсазы Гагра ақалақь аҟны, усҟан Аԥсны атәылауаа Анри Аргәыни Артур Анқәаби, амцабџьар ала ахаҵа ишьапы иеихсны дырхәит, аҭыԥ аҟынтәи ибналеит.

2018 шықәсазы Анқәаб аӡбарҭа ахара иднаҵеит ахәҭаҷ 107 "деицрашәаны ихы инапаҿы изаамгакәа ауаҩы игәабзиара ааха ӷәӷәеи абжьаратә аахеи рыҭара" инақәыршәаны, убри азы иара иқәҵан ҩышықәса анхара аколониаҿы ихигарц. Убри ашықәсазы амнистиа даҵанакын, доурышьҭит.

Иазгәаҭоуп Артур Анқәаб акгьы ихарам ҳәа ишыԥхьаӡоу уи ихара аӡбарҭа ишьақәырӷәӷәаны азакәантә мчра аиуаанӡа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

2