Олег Дамения

Дамениа 1990 шықәсазтәи Адекларациазы: раԥхьатәи шьаҿан аҳәынҭқарра ахьыԥшымразы

12
(ирҿыцуп 15:06 25.08.2020)
30 шықәса раԥхьа, нанҳәа 25 1990 шықәса рзы Аԥсны Иреиҳаӡоу асовет иаднакылеит Аԥсны Асоветтә Асоциалисттә республика Аҳәынҭқарратә суверенитет азы адекларациа. Уи адкылара аҵакы арадио Sputnik аефир аҟны дазааҭгылеит аҳәынҭқарратәи ауаажәларратәи усзуҩ Олег Дамениа.
Хра злоу ахҭысқәа: Дамениа Аҳәынҭқарратә суверенитет азы адекларациа иазкны

"Аҳәынҭқарратә суверенитет азы адекларациа" - акрызҵазкуа аҭоурыхтә шәҟәы ауп, уи ала ирылаҳәан Аԥснытәи Асоветтә Асоциалисттә республика ахьыԥшымра, иара убас аҳәынҭқарра ахьыԥшымра аполитика-зинтә шьаҭақәа рзы алаҳәара ҟаҵан.

"Аԥсны иамаз Асоветтә Асоциалисттә республика ҳәа астатус, Асовет Еидгыла аҟны иаиуз, уи амчра иаанагаз астатус акәын. Уи ҳалҵуеит ҳәа ҳәашьа ҳамаӡамызт. Усҟантәи аамҭазы раԥхьатәи шьаҿан. Ари ашьаҿа ҟамҵакәа аҳәынҭқарратә символика адкыларахьгьы ҳазнеиуамызт, ҳазыгьежьит 1925 шықәсазы Аԥсны иамаз Асовет Асоциалисттә республика ҳәа Аконституциа ашҟа. Ақырҭцәа хынҳәит 1918 шықәсазы ирымаз Аконституциа ахь. Ҳара абри Адекларациа ҳадаҳкылеит, уи ала аамҭала ҳаҟазароуп ҳәа, избанзар 1992 шықәсазы асовет ҳәынҭқарра ыҟаӡамызт шьҭа. Ҳаззыгьежьыз 1925 шықәсазтәи Аконституциа аҟны ахәҭаҷқәа руак аҟны иарбан Аԥсны исуверенттәу республикоуп ҳәа. Убри азы мацароуп уахь ҳзыхынҳәыз", - иҳәеит Дамениа.

Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.

12
Гурам Шоуа

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Шьоууа авирус змоу рзы ахәышәтәырҭақәа рҿы аҭыԥқәа раартразы

6
(ирҿыцуп 19:22 22.09.2020)
Гәылрыԥшьтәи арратә госпиталь аҳақьым хада Гәырам Шьоууа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит акороновирус змоу рзы Агәыӡера ахәышәтәырҭаҿы хазы аҭыԥқәа раартра аус шцо атәы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Шьоуа авирус змоу рзы ахәышәтәырҭақа рҿы аҭыԥқәа раартразы

Аԥсны ахада ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы акоординациатә штаб аӡбара шьаҭас иаҭаны аусԥҟа инапы аҵаиҩит. Уаҟа иазгәаҭоуп жьҭаара 5 инаркны массала аспорттә, агәмырҿыӷьратә, ацәыргақәҵатә уснагӡатәқәа ахыбрақәа рыҩнуҵҟа рымҩаԥгара мап ацәкра уҳәа убас. Иара уи адагьы, агәабзиарахьчара аминистрра жьҭаара 15 рҟынӡа анапы ианҵоуп Аԥсны, Аҟәа ақалақьи араионқәеи иахьрыҵанакуа иҟоу амедицинатә усҳәарҭақәа рҟны авирус змоу ахаҿқәа рнагарҭа ҭыԥқәа разырхиара.

"Ари ачымазара зыхьуа ҳзаанагоит, урҭ ҳрыхәаԥшуеит нас ишахәҭоу аҭыԥ иқәаҳҵоит, шьоукы аҩныҟа, шьоукы – Гәдоуҭаҟа, аха уи анализқәа рҭак анҳаулак ашьҭахь. Ахәышәтәырҭа атерапиа аҟәшаҿы архиара ҳаҿуп 40-ҩык рҭыԥ ари ачымазара зыхьуа рышьҭаҵаразы, аха макьана хаз аҟәша аашәырты ҳәа адҵа ҳмоуӡац. Иахьазы дҵас иҳамоу: ачымазаҩцәа ашоура змоу, Агәыӡера рыдкылара, нас ишахәҭоу аус рыдулароуп. Ахәышәтәырҭаҿы акоронавирус аҟынтә иахьазы анализ аҭак иазыԥшу ҳәа аӡәгьы дыҟам, зегьы аҩны итәоуп. Дара есымша аҭел ҳарзасуеит, рҭагылазаашьа еилаҳкаауеит. Анализ аҭак анааилак нас рыхәшәтәразы даҽа мҩак ылаҳхуеит. Аҩны рҽырхәышәтәуеит 16-ҩык рҟынӡа", - ҳәа еиҭеиҳәеит Шьоууа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

6
Арда Ашуба

Ашәба анаука-практикатә форум азы: ҳашәақәа ҳҟазараҿы акырӡа зҵазкуаны иааԥшит

12
(ирҿыцуп 17:01 22.09.2020)
Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны ихыркәшоуп жәларбжьаратәи анаука-практикатә форум, уи алҵшәақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, Аԥсуаҭҵааратә институт аиҳабы Арда Ашәба.
Ашәба анаука-практикатә форум азы: ҳашәақәа ҳҟазараҿы акырӡа зҵазкуаны иааԥшит

"Иахьа уажәраанӡа аԥсуаҭҵааратә институт аҿы абри иашьашәалоу аҭҵаарадырра-практикатә конференциа мҩаԥымсыцызт. Имҩаԥаҳгоз аҟазара иазку аконференциаҿы иҟан астол гьежьқәа, аилацәажәарақәа, нас аконцерт. Дара иааз аҭҵаарадырра знапы алаку ашәаҳәаҩцәа, аҟазацәа, акомпозиторцәа, ҳаԥсуа шәаҳәаҩцәеи акомпзиторцәеи алархәны урҭ рырҿиара иагәылаланы иҭырҵаауан, иазхьаԥшуан абжьы, аҟазара ашьақәгылашьа, аҭоурых, уҳәа убас еиԥш аинтерес рыман. 75 ҭҵаарадырратә усумҭа иззыӡырҩыз рҟнытә акы ԥсыҽуп ҳәа иҟамызт. Ашьхарыуаа жәлар рҿы афырхаҵареи аибашьреи атема анцәаруга, аҳәатәы акырӡа унаҭоит. Ҳара егьырҭ ажәларқәа реиԥш абзиабара иазку ашәақәа ҳамаӡам, ҳара ҳмилаҭтә хаҿра иаҳнаҭаӡомызт абзиабара зызцәырҵыз уи ашәа ахыиҳәаауа, ара аҭыԥ змоу иаҳа афырхаҵаратә ашәақәа роуп. Аамҭа иԥнашәаз ашәақәа наунагӡа ажәлар ашыртәу иаанхоит. Ҳасасцәа идырбаз ҳашәақәа акырӡа зҵазкуа акәны иааԥшит ҳҟазараҿы", – ҳәа еиҭеиҳәеит Ашәба.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

12