Белла Кецба

Аҭоурых иагәылаҵәаху: Қьецԥҳа аԥсуа ҭыԥҳа анапҟазара шлыларааӡоз атәы

23
Аԥсуа ҳәынҭқарратә музеи аетнологиа аҟәша аиҳабы Белла Қьецԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит аԥсуа ҭыԥҳацәа рааӡараан зҿлымҳара шарҭоз аҭаацәара даналало азы ахаҷа-маҷа аизгара. Лара еиҭалҳәеит анапҟазара ҭыԥс иааннакылоз, уи злаз аҭыԥҳацәа иаҳа пату шрықәырҵоз.
Аҭоурых иагәылаҵәаху: Қьецԥҳа аԥсуа ҭыԥҳа анапҟазара шлыларааӡоз атәы

Шәазыӡырҩла арубрика "Аҭоурых иагәылаҵәаху" есмҽыша арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

23

Камкьиа: Миха Лакрба иҩымҭақәа, иновеллақәа сыԥсҭазаараҿы мҩақәҵагак исзаҩызоуп

1
(ирҿыцуп 14:26 19.01.2021)
120 шықәса раԥхьа диит ашәҟәыҩҩы Миха Лакрба. Аҿартә театр актиор Саид Камкьиа арадио Sputnik аефир аҿы иҳәеит аламыс азышәаҳәаҩ, Миха Лакрба иԥсҭазаараҿы иааникыло аҭыԥ.
Аԥсны еицырдыруа ахьыӡқәа: Камкьиа Миха Лакрба иаԥҵамҭақәа ирызкны

"Миха Лакрба иҩымҭақәа, иновеллақәа сыԥсҭазаараҿы мҩақәҵагак исзаҩызоуп. Иара нагарҭа амаӡамкәа ҳҵас, ҳқьабзқәа ааирԥшуеит. Саргьы сыԥсҭазаараҿгьы абас сыҟандаз, абри еиԥш схы мҩаԥызгандаз ҳәа сгәы ианаанаго ыҟоуп. Миха Лакрба ихьӡ аҿар ираҳахьеит, аха шамахамзар, урҭ ашәҟәыԥхьара рҭахым, иҟалаз асоциалтә ҳақәа ирхырҟьаны. Иара иновеллақәа ашколтә программаҿы иҟоуп, убасҟан ауп ухы-угәаҿы ианаанхо, анаҩс уаныҩеидаслак, еиҭа саԥхьандаз ҳәа агәазыҳәара узцәырыргоит. Атеатр аҿгьы зны-зынла ҳанааидтәалалак, иаҳгәалашәоит урҭ ановеллақәа. Убасҟантәи аамҭаз иара ифырхаҵа абас иҟаиҵеит, аха иахьазы уи ус ауама ҳәа еилҳаргоит. Ановеллақәа рыла иҭыху афильм кьаҿқәагьы акырӡа ибзиоуп, урҭ зегьы аинтернет аҿы иузыԥшаауам, аха иҟоу иахәаԥшхьоу рҟынтә исаҳахьеит ишыргәаԥхаз ала", - ҳәа еиҭеиҳәеит Камкиа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

1

Река ақыҭа афельдшер: ажәлар рзы даара иуадаҩу аҭагылазаашьа шьақәгылеит

7
(ирҿыцуп 09:22 19.01.2021)
Река ақыҭа афельдшер Ламара Ҳашԥҳа-Қәычбериа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит аҿкычымазара змоу ауаа рҭагылазаашьа атәы, насгьы илҳәеит ақыҭақәа рҿы амбулатортә ҭыԥқәа раартра азҵаара ишазхәыцтәу.
Река ақыҭа афельдшер: ажәлар рзы даара иуадаҩу аҭагылазаашьа шьақәгылеит

"Ақыҭаҿы уажәазы 14-ҩык инарзынаԥшуа ачымазцәа ыҟоуп. Зегьы аҿкы рыхьны иҟоуп ҳәа ишьақәыргыланы иҟам, аха асимптоматикала иароуп уҳәар алшоит. Ахәшәқәагьы аиура цәгьахеит. Рыхәқәагьы еиҳахеит. Абри ачымазара ҟалеижьҭеи ахәшә 10 мааҭк иаԥсазҭгьы, 30 рҟынӡа инеит. Ажәлар рзы даара иуадаҩу аҭагылазаашьа шьақәгылеит. Ачымазаҩцәа рҟны мнеишьа сымаӡам, аҩны аҟара бжьазаргьы снеироуп, иага ихаразаргьы ус. Мышкы иалагӡаны 9-ҩык ауаа акапельница рзықәсыргылоит. Урҭ шьҭа мчыбжьык ҵуеит ирзыҟасҵоижьҭеи, дара алгар, нас еиҭа иззыҟаҵатәу ҟалоит. Река ақыҭа адагьы, Бедиа, Патрахәыҵа, уҳәа еиҭа ақыҭа ссақәа рҿгьы ачымазаҩцәа сымоуп. Ачымазара шысхызгахьоугьы, сҽацәысахьчоит, ҳәарада. Иаҭаху зегьы ҟасҵоит, сықәра злаҟоу ала еиҭа исыхьыргьы ауеит, еиҭа ачымазара ӷәӷәақәа схызгахьеит, абарҭ зегьы снарҿыԥшны зынӡа сзашьҭоузеи ҳәа схы сзыҟаҵом. Иара иааиуа зегьы ишахәҭоу иааиуеит. Ҳара ҳашшәо еиԥш даргьы шәоит", - ҳәа еиҭалҳәеит афельдшер.

Ламара Ҳашԥҳа-Қәычбериа илҳәеит ажьырныҳәамза мацара иалагӡаны 226-ҩык ауааԥсыра шлыдылкылахьо, урҭ рыбжаҩык атәым қыҭақәа рҟнытә иаауеит.

"Иҟоуп аҭагылазаашьақәа схала иаҭаху анрасҳәо, избанзар зегьы ақалақь аҟынӡа изцаӡом", - ҳәа азгәалҭеит афельдшер.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

7

Заанаҵы рҽазыҟарҵеит: Аҟәатәи аботаникатә баҳчеи амаамынқәа рпитомники аслеира иазыхиан

0
(ирҿыцуп 15:10 19.01.2021)
Аԥсны иахьаҵанакуа асоура иалагеит ажьырныҳәа ауха. Ари акаршәратә ҭыԥқәа рзы раԥхьатәи соуроуп.

АҞӘА, ажьырныҳәа  19– Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аӡынтәи ахьҭақәа амаамынқәа рпитомник аҿы рҽазырхианы иҟан ҳәа лҳәеит Sputnik Аԥсны аинтервиу азҭаз апитомник аҭҵаарадырра-приматологиатә музеи аиҳабы Альдона Салаҟаиаԥҳа.

"Амаамынқәа ахьыҩнаку аҩнқәа аӡынразы иԥхоуп. Аӡынраамҭазы иара убасгьы рыфатә ԥханы ираҳҭоит. Рыҭрақәа еснагь ицқьоуп. Ахылаԥшра бзиа рымоуп", - лҳәеит лара.

Амузеи аиҳабы илҳәеит амаамынқәа реиҳарак ахьҭа ахгара шырцәыцәгьоу.

"Ахәыҷқәа реиԥш ахьҭа иакуеит, ахьҭа рылалоит. Алашара андырцәалак аҩнхәыҷқәа рҿы иаразнакы ихьҭахоит", - лҳәоит Салаҟаиаԥҳа.

Апитомник аҿы 600 инарзынаԥшуа маамын нхоит. Иҟоуп хәызмоу ахкқәагьы– акапуцин, лапундер, иапониатәи амакакақәа уҳәа егьырҭгьы. Ахьҭа аҽанарӷәӷәо дара еиҳа иахьыԥхо аҩбатәии ахԥатәии аихагылақәа рахь ииаргоит.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аҟәатәи аботаникатә баҳчеи амаамынқәа рпитомники аслеира иазыхиан

Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу Аботаникатә баҳча адиректор Едуард Гәбаз еиҭеиҳәеит есышықәса аԥхарра бзиа избо аҵиаақәа иҷыдоу аш ала ишҭарыҳәҳәо.

"Еиҳа аԥхарра зҭаху, аӡҭачы аҟынтәи аҵиаақәа арԥхарҭахь ииаагеит. Урҭ ԥшь-градуск аԥхарра еиҵахар, иԥсуеит. Убри азы аӡын аамҭа зегьы ҳәа иҳәоит адиректор.

"Асы аҵламахәқәа хнамыжәжәарц  азы иуашәшәыроу ҿаҳҳәоит, аҵыргәақәа раҳҭоит", - иҳәоит Гәбаз.

© Sputnik / Томас Тхайцук
Аҟәатәи аботаникатә баҳчеи амаамынқәа рпитомники аслеира иазыхиан

Есышықәса Аботаникатә баҳчаҿы иҭарыҳәҳәоит 50 ҵиаа. Уи адагьы  ачықьқәа хдырҟәыдаауеит, агәаӷь илҵуа арԥхарҭахь инаргоит.

Амаамынқәа рпитомник 1927 шықәса рзы иаартын Николаи Семашко зхадараҿы дыҟаз аҵарауаа раԥшьгарала. Аԥхьатәи аԥышәатә усурақәа мҩаԥган 1920-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы.

Аҟәатәи аботаникатә баҳча — адунеи аҿы реиҳа зықәра дуу аботаникатә баҳчақәа иреиуоуп. Ахы ыҵнахуеит XIX ашәышықәсазы.

Ара иуԥылоит еснагь ииаҵәоу, зыбӷьы камԥсо аекзотикатә ҵлақәа, ачықьқәа, аҵиаақәа, ашәҭқәа. Абаҳча абазала 1994 шықәса раахыс аус ауеит Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу аботаника Аинститут. Аботаникатә баҳча аҵакыра хә-гектарк инаӡоит, ара иуԥылоит хнызқь рҟынӡа ҵиаахкы.

0