Светлана Корсая

Корсаиаԥҳа: аҿар рхымҩаԥгашьа угәамԥхозар, "шәаангыл, дадраа" ҳәа раҳәашьа уақәшәароуп

23
(ирҿыцуп 17:20 20.01.2021)
Дырмит Гәлиа иҩны-амузеи аиҳабы, Аԥсны аҟазара зҽаԥсазтәыз аусзуҩы, ажурналист Светлана Корсаиаԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы илҳәеит аҿкычымазара аламырҵәаразы аиҳабацәа рҭакԥхықәра шыҟоу.
Корсаиаԥҳа: аҿар рхымҩаԥгашьа угәаԥхозар, "шәаангыл, дадраа!" ҳәа раҳәашьагьы уақәшәароуп

"Аԥкрақәа абыржәы ишаларгалаз еиԥш иалагалатәын ҩымз-хымз раԥхьа. Ус анакәха иҟалон зыԥсҭазаара иалҵыз абжаҩык еиқәҳархазҭгьы. Апандемиагьы еибашьроуп. Аибашьраангьы аԥкрақәа ҳамаӡамкәа иааҳҭаху ҟаҳҵо ҳдәықәызма, шықәсыки ҩымзи аибашьра ҳҭагылан. Убри аҩыза еибашьроуп иахьагьы, ауаа рыԥсҭазаара алҵра иаҿуп. Сара сааҟәымҵӡакәа аоперативтә штар раашьҭымҭа есыуаха сзашьҭоу убри ауп, апроцентқәа рылхра саҿуп, еидыскылоит. Ҳара аиҳабацәа иаҳхароу убри ауп аҽԥныҳәа аӡәгьы иаҳҭаӡом. Ахәыҷқәа имарианы ирхыргоит, аха "аҵла агәаҩа иҭиааз" аӡәгьы дыҟаӡам, аҿарацәа ранацәа ыҟоуп, рандуцәа ыҟоуп, уи иазхәыцӡом, аха уара аҿар рхымҩаԥгашьа акала иугәамԥхозар "шәаангыл, дадраа!" ҳәа раҳәашьагьы уақәшәароуп, аха уи ҳаҟәыҵхьеит. Ҳашьцылахьеит ҳара аҿымҭра. Аиҳабацәа роуп еиҳарак ари аус иазхәыцша, еиҳа аԥышәа рымоуп, еиҳа ашәарҭарагьы иҭагылоуп", - лҳәеит Корсаиаԥҳа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

23
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау (1089)
Владимир Зантария

Занҭариа еиҭеиҳәеит аԥсуа ԥҳәыс дҳаразкуа аҟазшьақәа ртәы

20
(ирҿыцуп 10:34 08.03.2021)
Иахьатәи ауаажәларратә ԥсҭазаараҿы аԥҳәыс иаанылкало аҭыԥ атәы арадио Sputnik аефир аҿы дазааҭгылеит апоет, апублицист Владимир Занҭариа.
Занҭариа: аԥсуа ԥҳәыс дҳаразкуа ҟазшьақәа ируакын лыԥшӡара, лыхшыҩ аҵарра, лҟәыӷара

"Аԥсуа идоуҳатә ԥсҭазарааҿы аԥҳәыс лроль даара иҳаракын, аамсҭашәара аҵан, ауаҩра ацын. Уи ҳлитературагьы, ҳфольклоргьы, ҳҟазарагьы иӷәӷәаны ирныԥшит. Иахьагьы, аԥсуа ԥҳәыс ауаажәларратә ԥсҭазаара дыӷәӷәаны далагылоуп, уи ус машәыршәа иҟамлеит. Аԥсуа ԥҳәыс дҳаразкуа лҟазшьақәа ируакын лыԥшӡара, лыхшыҩ аҵарра, лҟәыӷара. Уи шьақәзырӷәӷәо аҿырԥштәқәа рацәаны иҟоуп ҳҭоурых аҿы", - иҳәеит апоет.

Аԥҳәыси ахаҵеи реизыҟазаашьа атәы далацәажәауа Занҭариа иазгәеиҭеит, уи аҭҵаамҭақәа рзукыр шыҟало.

"Аԥҳәыс лҭеиҭыԥши лыҩныҵҟатәи лбеиареи реинраалара ауп еиҳарак ахаҵа дхызхуа. Зны-зынла дыссирны, дышәҭыкакаҷны дыҟаӡам, аха дыгәнаалоуп, акалашәа ухылхуеит, акалашәа улаԥш дыҵашәоит", - иҳәеит Занҭариа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәызыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

20

Аҩӡба ахысратә клуб азы: аԥсшьаҩцәа рыҩныҵҟагьы акыр азҿлымҳара амоуп

199
Аҟәа араион аҿы иҟоу "Аԥсуа хысратә клуб" ашәарҭадаратә маҵзура аиҳабы Алиас Аҩӡба арадио Sputnik аефир аҿы иҳәеит апандемиа аамҭаз аклуб аусура атәы, насгьы уи азҿлымҳара ахьынӡамоу аҭыԥантәи ауааԥсыра рҟынтә еиԥш аԥсшьаҩцәа рыбжьарагьы.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Аҩӡба ахысратә клуб ахь иҟоу азҿлымҳара иазкны

"Ҳаклуб иамоуп алшарақәа иҟоу аԥкрақәа инарықәыршәаны аусура. Арахь иааиуа рхыԥхьаӡара рацәоуп, Аԥсны инхо реиԥш, иара убас ҳаклуб акыр азҿлымҳара амоуп аԥсшьаҩцәа рыҩныҵҟагьы. Аӡыргара ыҟоуп атәыла анҭыҵгьы. Аимадарақәа ҳамоуп аԥсшьара еиҿызкаауа аекскурсиатә фирмақәеи ҳареи, убри аҟнытә иаҭаауа аԥсшьаҩцәа рхыԥхьаӡарагьы маҷӡам. Аӡынтәи аамҭаз аклуб аҭааҩцәа маҷхеит, аха зынӡа усурада ҳаанхаӡом. Арахь иааиуеит "ахысыҩцәа" еиуеиԥшым акатегориала, иҟоуп абџьар ибзианы зхы иазырхо реиԥш, раԥхьаӡа акәны знапаҟны изкуагьы", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аҩӡба.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәызыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.

199

Хә-ҟазшьак аазырԥшуа: аԥҳәыс лроль аԥсуаа ртрадициатә культураҿы

115
Аԥсуаа ртрадициатә культураҿы аԥҳәыс лхаҿала иаарԥшу анцәахәқәеи, хә-ҟазшьак аазырԥшуа аҳәсеи ртәы дазааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩы Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Уагьынзырхо, уагьыхзырҵәо

Аԥсуаа ртрадициатә культураҿы аԥҳәыс еснагь иҳаракыу аҭыԥ аанылкылон. Хыԥхьаӡара рацәала аԥсуаа зымҵаныҳәо анцәахәқәа рҟынгьы аԥҳәыс лхаҿала иаарԥшу анцәахәқәа шеиҳау убоит. Иара зегь иреиҳау мчны иԥхьаӡо Анцәа ихьӡ акәзаргьы, ажәа "ан" аҟынтәи иаауеит. Аԥҳәыс лроль шҳаракыз аадырԥшуеит аԥсуа жәлар рҿаԥыцтә ҳәамҭақәагьы. Уи Саҭанеи Гәашьеи Гәында-ԥшӡеи рхаҿсахьа уҳәару, аҭоурых-фырхаҵаратә ҳәамҭақәа рҟны иаарԥшу Баалоу-ԥҳа Мадина леиԥш иҟоу афырԥҳәызбацәа инадыркны аԥсуа лакәқәа рҟны иуԥыло аҭаца ҟәыш лхаҿсахьа уҳәа ирацәаны.

Аԥҳәыс илыхҟьаны жәларык еиҿагыланы еибашьыргьы ауан, ус еиԥш Аԥсны аҭоурыхгьы иадыруеит. Убас Шьалуа Инал-иԥа ишиҩуа ала, VI ашәышықәса азбжазы аԥсилаа аԥҳәыс лыпату ахьчаразы усҟантәи аамҭазы Ҵабал иҟаз агарнизон зегь ықәырхит, атәымуаҩ дааны ахьымӡӷ шԥаҳиргоз ҳәа. Аха убри аан аԥҳәыс лҭыԥ лдыруа дыҟан. Иаҳҳәап, аԥҳәыс ахаҵа иаасҭа дыррала деиҳазаргьы, ауаа рҟны уи аалырԥшуамызт, лара лҵаҳәақәа рыла ахаҵа аиааира илыргон. Убри азоуп изырҳәогьы аԥҳәыс илҭаххар, унлырхоит, ианамуӡагь – ухлырҵәоит ҳәа.

Аԥсуаа ишырҳәо ала, иҟоуп хә-ҟазшьак аазырԥшуа аҳәса: амшәԥҳәыс, афырԥҳәызба, абырфынԥҳәыс, агәарабжьараԥҳәыс, агәараԥҳәыс.

  • Амшәԥҳәыс ҳәа иҟаз лгәаҿы ахахәы аауан, уыбрыи азыҳәаны уи лгара зегьы ирзыгәаӷьуамызт. Аха уи илхылҵуаз цәгьа дуаҩы ԥшӡахон, дыӷәӷәахон ҳәа еиҭарҳәоит ажәытәуаа.
  • Афырԥҳәызба – уи ҳаамҭагьы дагым ус еиԥш иҟоу, Аԥснытәи аџьынџьтәылатә еибашьра имаҷымкәа афырԥҳәызбацәа ҳнарбеит.
  • Ахԥатәи, абырфынԥҳәыс ҳәа иҟоу, ишырҳәо ала, "ашьац таата еигӡан зшьапы ылазмыргыло" ҳәа ззырҳәо дреиуоуп.
  • Аԥшьбатәи акатегориахь даҵанакуеит агәарабжьараԥҳәыс. Аӡәы ишиҳәаз иуҳәозар, "урҭ иахьа ҳархырыҩны ҳкаҳауеит. Агәылара иааҟәымҵӡакәан ицот, иаха бхаҵа ибеиҳәеи, уҳәансҳәан, ана акофе ыжәуа, ара акофе ыжәуа".
  • Ахәбатәи, агәараԥҳәыс – аҩназы зегь ҟалҵоит, аха аҩны дындәылҵыр, акгьы лылшом.

Иазгәаҭатәуп, ҵарада аҵара змаз ауаа, аԥсабареи иара аԥсҭазаара ахаҭеи ашьклаԥшрала иҟарҵоз алкаақәа иҵабыргыхаҭаны иубо ишыҟоу.

Народная артистка Абхазии Этери Когония
© Фото : С. Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа драматә театр актрисацәа. Афото: Еҭери Коӷониаԥҳа лҭаацәа рархив аҟнытә.

Иахьатәи ҳаамҭазы имҩаԥысуа аполитактә процессқәа ҳрыхәаԥшуазар, Ахада иадминистрациа аԥхьа арҭ амшқәа рзы еизаз рыбжьы аҟынтәи аҳәса рыбжьы "вперед" ҳәа иаалыҩуаз, аӷа ихыбра иақәлозшәа, ашә ԥышәҽ ҳәа ахацәа зыраапкуаз, хыхь зыӡбахә сҳәоз аҳәса фырԥҳәызбацәа ркатегориахь иузаҵакуама?

Аимак змаз аԥҳәыс данрыбжьагылалак, аибашьрагьы аанылкылозҭгьы, иахьа зегь еиҟарауаахеит, аԥҳәысгьы, ахаҵагьы, аиҳабгьы, аиҵыбгьы. Досу рхатә ганахь ишахо ала, аӡәы иаҳа хшыҩла даҽаӡәы диеиҳауп ҳәагьы узҳәом.

Иарбан ԥеиԥшу аԥсҭазаара иаҳзаанагаша, "ҳанзырхо акәу, ҳахзырҵәо акәу" аҳәара уадаҩуп. Ашәак аҟны ишҳәаз еиԥш, "зегь зыӡбо Анцәа иоуп, даҽа маҷк – ауаа роуп"…

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

115