Занҭариа Дыжын Чуреи лдоктортә усумҭазы: пату рзақәуп аҵарауаа

18
(ирҿыцуп 16:54 13.02.2021)
Афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, академик Владимир Занҭариа арадио Sputnik аефир аҟны дахцәажәеит адоктортә диссертациа зыхьчаз аҵарауаҩ Дыжын Чуреи лусумҭа.
Занҭариа Дыжын Чуреи лдоктортә усумҭазы: пату рзақәуп аҵарауаа

"Ҭырқәтәыла инхо аԥсуа –адыга диаспора рышәаҳәара- инструменталтәи рқьабзтәи традициа" ҳәа хьӡыс измоу адоктортә диссертациа хьчан ауниверситте аҟны жәабран 10 рзы. Адиссертациа лыхьчеит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аԥсуа литература акафедра адоцент Дыжын Али Чуреи.

Аҧсуа-адыга музыкатә фольклор атемала уаанӡа инарҭбаау аҭҵаарақәа мҩаҧырмгацызт, уи ахырхарҭала ари раҧхьатәи доктортә усумҭаны иҟалеит. Шьҭрала иҟабарда ҭыҧҳау, амҳаџьыр хылҵшьҭрақәа иреиуоу Дыжын Чуреи аҧсуа-адыга музыкатә фольклор дазҿлымҳауижьҭеи акрааҵуеит, шықәсырацәала адәынтәи аматериал еизылгон. Лара илылшеит афольклортәи аетнологиатәи нҵамҭақәа шьаҭас иҟаҵаны Ҭырқәтәылатәи аҧсуа-адыга диаспора рашәаҳәара-инструменталтә культура аҭагылазаашьа аарҧшра.

"Ари аҭҵаамҭа сгәаанагарла азҿлымҳара аиуит аԥсуааи- адыгааи рмузыкатә хореографиатә ҭоурых реинырра, реигәныҩра иахьазкыз, насгьы ҳдиаспора ахьеиланхо аҭыԥқәа рҟны ианҵаны иҭылҵааит. Ус иҟазҵахьоу ыҟоуп, аха ас асистематә ҟазшьа аҭаны, адоктортә тема ахьчаразы раԥхьа зшьаҿа еихызгаз ла лоуп. Абри ажәытәтәи ашәақәа, акәашарақәа, аетнографиатә процессқәа ирызку аусумҭақәа рыхә ҳаракхо иалагеит. Аглобализациа ицо ажәытә традициатә культура арӡуеит, атехнократиатә цивилизациа иахылҿиаауа ацәқәырԥа зегь реиҳа изныԥшуа адоуҳатә дунеи ауп. Аԥсуааи адыгааи шьала-дала еимадоуп, зқьышықәсала еицаԥаҳҵаз адоуҳатә культура, амузыкатә традициа еиқәырхашьас иамоу аклассификациа азуны, ҭҵаарадыррала дазнеины иахьыҟалҵаз пату ақәаҳҵоит, пату ақәырҵоит аҵарауаа", - иҳәеит Занҭариа.

Шәазыӡырҩы аудио.

18

Барганџьиа: атәылаҿы иҟоу атехника зегьы ацәаӷәара аамҭазы еиқәыршәахоит

2
(ирҿыцуп 09:56 05.03.2021)
Ацәаӷәаразы араионқәа рҿы амашьынатә-трактортә станциақәа ахьынӡазыхиоу атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит, ақыҭанхамҩа аминистрра агрономиа аҟәша аиҳабы Едуард Барганџьиа.
Хра злоу ахҭысқәа: Барганџьиа араионқәа ацәаӷәара разырхиара иазкны

"Ацәаӷәара аамҭа макьана имааицт, аха уи азы иҳамоу атехника архиаразы аусура мҩаԥысуеит. Ақыҭанхамҩа аминистрраҿы иаԥҵан акомиссиа, араионқәа рахь иныҟәон, игәарҭон атехниказы аҭагылазашьаа зеиԥшроу атәы. Уажәнатә иуҳәар ҟалоит атәылаҿы иҟоу атехника зегьы еиқәыршәахоит ҳәа, иагыз ҟаҵахоит. Ацәаӷәара зҭаху иҟаиҵоит аҳәара, анаҩс инеины ирцәаӷәоит. Ҳара иҳамоу атехникала ҵыԥх аасҭа сынтәа аиҳа ҩынтә еиҳаны иаҳцәаӷәарҭә алшара ҳамоуп, аха ацәаӷәара аамҭа анааилак, иаразанак зегьы рҿы иузыцәаӷәаӡом, амшцәгьагьы уи аус еиԥнарҟьоит. Астанциа ақалақь аҿоуп иахьыҟоу, атехника ақыҭақәа рахь ицароуп, уигьы аамҭа агоит. Знык дахьцо даҽа ҩынтә-хынтә ацара иқәшәоит, избанзар, зегьы аԥара еицрымам", - ҳәа еиҭеиҳәеит Барганџьиа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

2

Гыцба аҭыԥантәи алхрақәа рзы: асиақәа рганахьала ауадаҩрақәа цәырҵлоит

16
Гагра араион алхратә комиссиа алахәыла Гарри Гыцба арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭеиҳәеит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа рахь аҽазыҟаҵарақәа шцо, уадаҩрас ирԥыло.

Аԥсны аҭыԥантәи ахаланапхгараҭаратә усбарҭақәа рахь алхрақәа мҩаԥысраны иҟоуп мшаԥы 11 рзы. Хәажәкыра ҩба рзы акандидатцәа рҭаҩра иалагеит.

 

Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Гыцба алхрақәа рыҽшырзыҟарҵо атәы

"Аиаша уҳәозар, хәыҷык ауадаҩрақәа ыҟоуп уи аганахьала (алхыҩцәа рсиазы - аред.), избанзар ауаа ԥсуеит, иҟоуп 18 шықәса зхыҵыз, шьҭа қәрала абжьыҭарахь инеир зылшо. Абри аиҿкаара уадаҩуп (асиазы - аред.), избанзар акомиссиаҿы зегьы ирҭахым аусура, ҳаҭыргьы амам уи ҳәа сгәы иаанагоит. Аиашазы, адепутатцәа иалырхуагьы, ианнеиуа аҭыԥаҟны, рнапы ианырҵо ишахәҭоу ирзынагӡом. Уи даҽа зҵаароуп, аха алхрақәа анааиуа ауп зегьы ҳаҩуа ҳанрышьҭало. Еиқәҳаршәоит асиақәа, аха агхақәа рацәаны ианрымоу ыҟоуп. Исҭахын изахәҭоу зегьы алхрақәа рҟны инеиларц… Есымша ауадаҩрақәа цәырҵлоит ақыҭақәа рҟны алхратә комиссиақәа реиқәыршәаразы. Уи аамҭа агоит… Алхрақәа раан асиақәа рызҵаара есымша ицәырҵоит", - ҳәа азгәеиҭеит Гыцба.

 

Иара игәаанагарала алхратә комиссиақәа рхантәаҩцәа ҿҳәарак рыҭаны иарҭозҭгьы, аҭагылазаашьа иаҳа еиӷьхон.

Шәазыӡырҩы аудио.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

16