Езыгәба Гәылрыԥшь хылаԥшрада арахә рырҳәразы: зыӡбара мариамхаз зҵаароуп

41
(ирҿыцуп 20:43 22.06.2021)
Ареспубликатә мҩаду хылаԥшрады иану арахәи, Гәылрыԥшь аҳаблақәа рҟны рырҳәра иаҿагылоз ақәҵара ианагӡашьоуи ртәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит араионтә еизара адепутат Алиас Езыгәба.
Езыгәба Гәылрыԥшь хылаԥшрада арахә рырҳәразы: зыӡбара мариам зҵаароуп

Гәылрыԥшь араионтә еизара ҵыԥхтәи рықәҵара инақәыршәаны азин ыҟам Агәыӡера, Гәылрыԥшь аҳаблақәа, иара убасгьы ареспубликатә мҩаду аҿықәқәа рҿы арахә рырҳәра. Ақәҵара аилагараан иазгәаҭан арахә ахкаара рҭацалара, аԥшәмацәа ахараԥса рықәҵара.

"Ԥасатәи аизара иаднакылеит ари ақәҵара. 2011 шықәсазы Гәылрыԥшь араион ахадара аизарахь ашәҟәы нарышьҭит ари азҵааразы, насгьы ирыдыркылеит ақәҵара. Уи ишаҳәоз ала Гәылрыԥшь араион аҟны арахә рырҳәра мап ацәкызар акәын Кьалашәыри Кәыдри аӡиасқәа рыбжьара. Ақәҵара раԥхьа еилазгоз 2 500 мааҭ ахараԥса рықәын, аҩынтәраан еилазгоз ҩынтә еиҳаны ирықәырҵон, акырынтә еилазгоз рырахә ҭаркуан. 2020 шықәсазы ари ақәҵара дырҿыцит, избанзар арахә зааӡоз аиҳараҩык тәанчара ицаз роуп, рфинанстә ҭагылазаашьа инақәыршәаны ахараԥса рызшәомызт. Уи инақәыршәаны ахараԥса дырмаҷит, азҵаара ахылаԥшра Гәылрыԥшь аизара акомиссиа ашҟа ирырҭеит, анагӡара администрациеи амилициа аусзуҩцәеи . Еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны ақәҵара аус азымуит иахьа уажәраанӡагьы", - иҳәеит Езыгәба.

Убри аан иазгәеиҭеит азҵаара аӡбара аҭахны ишыҟоу.

Шәазыӡырҩы аудио.

41
Сурам Сакания

Сақаниа Маркәыла иԥшааз ажәытә ҳаԥшьақәа рзы: еиҳагьы сеигәырӷьон урҭ сахьақәак рнызҭгьы

11
(ирҿыцуп 14:32 03.08.2021)
Аԥсни Урыстәылеи рархеологцәа Маркәылатәи анхарҭаҟны еицымҩаԥыргоз сынтәатәи ажрақәа раан анышәаԥшь иалху хә-ҳаԥшьак рыԥшааит. Археологиатә експедициа аԥсуа ган напхгара азызуа, аҵарауаҩ Сурам Сақаниа арадиоефир аҿы еиҭеиҳәеит аԥшаахқәа ртәы.
Сақаниа Маркәыла иԥшааз ажәытә ҳаԥшьақәа рзы: еиҳагьы сеигәырӷьон урҭ сахьақәак рнызҭгьы

"Археологцәа ҳанеицу есымша акы ҳазыԥшуп. Абаҳа аҿы аныҵаҳҵо абри акыр аанарԥшуама ҳәа ҳаԥшуеит. Аҳаԥшьақәа анаҳба, ҳаигәырӷьеит, аха еиҳагьы сеигәырӷьон урҭ сахьақәак рнызар, аԥсышәала жәақәак рнызар, ианамуӡах, ма латын бызшәала, ма бырзен бызшәала, аха уи аҩыза анасыԥ макьана иаҳмоуцт. Ҳазыԥшуп, ҳахьӡар ҟалоит", – ҳәа еиҭеиҳәеит Сақаниа.

Очамчыра араион Маркәыла ақыҭан 2013 шықәсазы иԥшаан антикатә аамҭа иаҵанакуа, абжьарашәышықәсагьы здызкыло ижәытәӡатәиу анхарҭа. Урыстәылеи Аԥсни рархеологцәа ари аҭыԥ аҭҵаара рнапы алакуп. Аҭҵаарақәа аурыс ган напхгара алҭоит Урыстәыла аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа Археологиа аинститут аклассикатә археологиа аҟәша аиҳабы, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа ркандидат Галина Требелева, аԥсуа ган - Сурам Сақаниа.

Маркәылатәи аиланхарҭа жәытә – Аԥсуа ҭӡеибаркыра ду аҩнуҵҟа иҟоу, ажәытәтәи ауааԥсыра рыбзазареи рҭоурыхи зныԥшуа ҭыԥуп.

Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

11

Аҟәысба Ҭырқәтәыла амцакрақәа рзы: ари ашәышықәсазы ас амцашоура ҳаракны иҟамлаҵызт

14
(ирҿыцуп 10:48 03.08.2021)
Ҭырқәытәыла аԥсуахеидкылақәа рфедерациа ахантәаҩы Аҭанур Аҟәысба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит иахьазы амцакрақәа рзы иҟоу аҭагылазаашьеи, урҭ раанкылара ахьынӡалшои, насгьы мзызс ирымоу атәы.

 

Аҟәысба Ҭырқәтәыла амцакрақәа рзы: ари ашәышықәсазы ас амцашоура ҳаракны иҟамлаҵызт

"Амцакрақәа 32 қалақь рҿы иҟоуп. Аҳәынҭқаррақәа дара рхала ацхыраара ҟазҵарц зҭахыз иаарышьҭит ацхырааҩцәа, иара убас Украинантәи Урыстәылантәи иаашьҭуп аҳаирпланқәа. Еиҭа Европа еидгыла аҟнытә иаарышьҭран иҟоуп ацхыраара ҳәа адырра ыҟоуп", - иҳәеит Аҟәысба.

 

Иара иазгәеиҭеит амцакрақәа рымҽхак акыр ишыҭбаау.

"Аҩнқәа, асасаирҭақәа, ақыҭақәа, ауаа рырахә блит. Акурорт ҭыԥқәа рахь инеит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аҟәысба.

Ҭырқәытәыла аԥсуахеидкылақәа рфедерациа ахантәаҩы еиҭеиҳәеит асоциалтә медиақәа рҿы иҟоу аинформациала амцакрақәа мзыс ирымоу атәы. Иазгәеиҭеит, атәыла аҭоурых аҿы асҟаамҭа аӡаӡа млеижьҭеи акыр шааҵуа, иара аԥшасрагьы шыҟоу атәы.

Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

 

14

Аԥсны ААР "ампыҵахалара ахыхраз" Қырҭтәыла арезолиуциа апроект ахҳәаа анаҭеит

2
Ампыҵахалара ахыхрази аурыс-ақырҭуа еимак ҭынчмҩала аҭышәныртәаларази арезолиуциа уаанӡа, нанҳәа 2 рзы иалацәажәеит Қырҭтәыла Апарламент азинтә зҵаарақәа реилак аҿы.

АҞӘА, нанҳәа 3 - Sputnik. Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра "ампыҵахалара ахыхрази" аурыс-ақырҭуа еимак ҭынчмҩала аҭышәныртәаларази арезолиуциа "аԥсҭазаара иаҟәыгоу, аԥсуа-ақырҭуа еиҿагылара амзыз еиҭазкуа" акоуп ҳәа азгәанаҭеит. Абри атәы кьыԥхьуп аусбарҭа асаит аҿы.

Аԥсны ААР адырра ала, Қырҭтәыла иаднакылаз адокумент аҿы Урыстәылатәи Афедерациахь ааԥхьара ҟанаҵоит Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи "ампыҵахалара рхыхраз", иазхаҵоу рхьыԥшымра мап ацәнакырц, иара убасгьы аетникатә ҟазшьала ауаа еилырымхларц, Женеватәи аиҿцәажәарақәа рҟны аконструктивтә ҟазшьала ахы мҩаԥнагаларц азы ҳәа.

Аусбарҭаҿ иазгәарҭеит 1992 шықәсазы Аԥсны аибашьра алагаразы аҭакԥхықәра зду Қырҭтәыла шакәу, иара убас, Аахыҵ Уаԥстәыла 2008 шықәсазы аҭыԥ змаз ахҭысқәа рызгьы ахара дара ишрыду.

"Иазгәаҭатәуп Қырҭтәыла амчрақәа ишырҭаху аԥсуа-ақырҭуа еимак аурыс-ақырҭуа еимак акәушәа ауаа дырбара, аха уи изаҟаразаалак ҵаҵӷәык амам. Иззыҟарҵогьы аҭакԥхықәра рҽацәхьакны ахара ирыду мап ацәыркырц ауп", - ҳәа аҳәоит ареспублика адәныҟаполитикатә усбарҭа ахҳәааҿы.

Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистрра Женеватәи аиҿцәажәарақәа ирлахәылоу жәларбжьаратәи абжьаҟазацәа рахь ааԥхьара ҟанаҵоит 1992–1993 шықәсқәеи 2008 шықәсеи рзы Қырҭтәыла ахымҩаԥгашьа цәгьоуроуп ҳәа иршьарц, Аԥсни Қырҭтәылеи рыбжьара амч ахамырхәаразы аиқәшаҳаҭра анапаҵаҩра иацхраарц.

Аусбарҭа иара убасгьы ааԥхьара ҟанаҵоит Аҟәеи Қарҭи рыбжьара еиҟароу аҳәынҭқаррабжьаратә еиҿцәажәарақәа рышьақәыргылара иацхраарц Аахыҵ Кавказ акраамҭатәи аҭынчреи аҭышәынтәалареи реиҿкаара хықәкыс иҟаҵаны.

Аԥсуа дипломатцәа иазгәарҭоит ақырҭуа ган Женеватәи аиҿцәажәарақәа рҳәаақәа ирҭагӡаны аполитикатә ҭахра аарԥшны рконструктивтә позициа иқәныҟәар шрыхәҭоу. Избанзар аиҿцәажәарақәа рлахәылацәа зегьы ззыԥшу Қырҭтәыла аконструктивтә хымҩаԥгашьа ауп.

2