Хра злоу ахҭысқәа: Гәарамиаԥҳаи Шьалашьааи ақыҭанхамҩа аҿиара апроектқәа рзы

16
(ирҿыцуп 17:41 17.07.2021)
Аекономикатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор Заур Шьалашьааи Ҭхьына арахәааӡара знапы алаку Ҭина Гәарамиаԥҳаи арадио Sputnik аефир аҿы еиҭарҳәеит ақыҭанхамҩа аминистрра адгылара знаҭо апроектқәа феидас ирылоу, насгьы аԥхьаҟа урҭ рхала рхы ныҟәыргартә еиԥш иҟаҵатәу.
Хра злоу ахҭысқәа: Гәарамиаԥҳаи Шьалашьааи ақыҭанхамҩа аҿиара апроектқәа рзы

"12 шықәса анаҳхыҵуаз аахыс ҳаб ашьха ҳаигон. Арахә ааӡара ҳнапы алакын. Ҳаб иԥсҭазаара зегьы афермаҿы аус иуан. Ҳаргьы агәыбылра ҳиркит. Ҳаб аколхоз аҟынтә арахә арендала иганы ицҳааӡон. Уи ҳақәманшәалахеит. Аибашьра аныҟала ҳарахә иҳааӡоз амашьына инақәыргыланы аибашьцәа акрырҿаҵаразы ираҳҭеит. Саҳәшьа арахә аахәан ианылҵар лҭахын, убри аус ҳгәы ишҭаз апроектқәа рыӡбахә ҳаҳаит. Иаҭахыз ашәҟәқәа ҟаҵаны иалаҳҵеит. Акомиссиа анааи, иҳамаз анхара рбеит. Иаахәан атрактор, амашьына ду. Ҳаргәаԥхеит, аха ҳақәшәоит ҳәа ҳаҟамызт. Анаҩс адырра ҳауит арахә ҳаԥшаарц. Ҳаалаган, арахә зҭиуаз уалла ирымхны, арахә ашьха икалцеит саҳәшьа. Аԥара иаҳзоурыжьыз ҳауп ҳәа ҳгәыӷуеит", - ҳәа еиҭалҳәеит Гәарамиаԥҳа.

Ажәлар ирҭахуп рхатә џьабаала, рҭынхацәа рыдыргыланы ак аадрыхырц, убри азы аҳәынҭқарра излалшо ала адгылара ахьрырҭо, уи ииашоу усуп ҳәа азгәеиҭеит Шьалашьаа.

"2010 шықәса рзы ҳара Аԥсны аҩнуҵҟа иааҳрыхуа 13% аалыҵ ыҟазҭгьы, уажәы 3% рҟынӡа иласкьеит ақыҭанхамҩа иалҵуа. Ацхыраара аҳәынҭқарраҟынтә имаҷхо ианалага, ажәларгьы ақыҭа аус иаԥырҵуа иалагеит. Аха уажәы излагаз аус уаҳа зҭахым усуп", - ҳәа азгәеиҭеит Шьалашьаа.

Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

16

Ҳагба: Лада Кавказ имҩаԥысуа ахҭысқәа зегьы Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп хықәкыс ирымоу

9
(ирҿыцуп 17:05 03.08.2021)
Ермантәылеи Азербаиџьани аҵыхәтәантәи реиҿагыларақәа, ақырҭуа парламент ампыҵахалара ахыхраз арезолиуциа апроект, арҭқәа зегьы хықәкы хадас ирымоу Урыстәыла Лада Кавказ ақәыӷәӷәароуп хәа азгәеиҭеит арадио Sputnik аефир аҟны аполитолог Беслан Ҳагба.
Ҳагба: Лада Кавказ имҩаԥысуа ахҭысқәа зегьы Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп хықәкыс ирымоу

Ладатәи Кавказ хҭысқәак аныҟалалак, ахҭысқәа зегьы имҩаԥысуа рҟны еимадарак уԥшаар ҟалоит. Қырҭтәылеи, Аԥсни, Ермантәылеи, Азербаиџьани хәыҷык еицәыхаразаргьы, ҵыԥх иҟалаз ахҭысқәа рышьҭахь, Азербаиџьан аибашьраҟны аиааира анырга ашьҭахь Ладатәи Кавказ аҭышәныртәалара аганахь зынӡа аҽаԥсахит. Аҭынчратә политика ҳәа Урыстәылатәи Афедерациа имҩаԥырго Ашьха Ҟарабах аганахьала аҭышәынтәалара згәамԥхо аҳәынҭқаррақәа рацәоуп. Адеоккупациа ҳәа ахьыӡҵаны Қырҭтәыла ишьҭырхыз ақәҵара иаҿурԥшыр ҟалоит Украина Донбасси Крыми рганахьала ишьҭнахыз ақәҵарақәа. Иара убас, ааигәа Зеленски(Украина ахада - азгәаҭа) Аԥсны аҳәааҟны дааны иҟаиҵоз аҳәамҭақәа, арҭқәа зегьы еидҳәалоуп, Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп еиҳарак аԥхьа иргыланы хықәкыс ирымоу", - ҳәа азгәеиҭеит Ҳагба.

Шәазыӡырҩы аудио.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

9
Сурам Сакания

Сақаниа Маркәыла иԥшааз ажәытә ҳаԥшьақәа рзы: еиҳагьы сеигәырӷьон урҭ сахьақәак рнызҭгьы

12
(ирҿыцуп 14:32 03.08.2021)
Аԥсни Урыстәылеи рархеологцәа Маркәылатәи анхарҭаҟны еицымҩаԥыргоз сынтәатәи ажрақәа раан анышәаԥшь иалху хә-ҳаԥшьак рыԥшааит. Археологиатә експедициа аԥсуа ган напхгара азызуа, аҵарауаҩ Сурам Сақаниа арадиоефир аҿы еиҭеиҳәеит аԥшаахқәа ртәы.
Сақаниа Маркәыла иԥшааз ажәытә ҳаԥшьақәа рзы: еиҳагьы сеигәырӷьон урҭ сахьақәак рнызҭгьы

"Археологцәа ҳанеицу есымша акы ҳазыԥшуп. Абаҳа аҿы аныҵаҳҵо абри акыр аанарԥшуама ҳәа ҳаԥшуеит. Аҳаԥшьақәа анаҳба, ҳаигәырӷьеит, аха еиҳагьы сеигәырӷьон урҭ сахьақәак рнызар, аԥсышәала жәақәак рнызар, ианамуӡах, ма латын бызшәала, ма бырзен бызшәала, аха уи аҩыза анасыԥ макьана иаҳмоуцт. Ҳазыԥшуп, ҳахьӡар ҟалоит", – ҳәа еиҭеиҳәеит Сақаниа.

Очамчыра араион Маркәыла ақыҭан 2013 шықәсазы иԥшаан антикатә аамҭа иаҵанакуа, абжьарашәышықәсагьы здызкыло ижәытәӡатәиу анхарҭа. Урыстәылеи Аԥсни рархеологцәа ари аҭыԥ аҭҵаара рнапы алакуп. Аҭҵаарақәа аурыс ган напхгара алҭоит Урыстәыла аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа Археологиа аинститут аклассикатә археологиа аҟәша аиҳабы, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа ркандидат Галина Требелева, аԥсуа ган - Сурам Сақаниа.

Маркәылатәи аиланхарҭа жәытә – Аԥсуа ҭӡеибаркыра ду аҩнуҵҟа иҟоу, ажәытәтәи ауааԥсыра рыбзазареи рҭоурыхи зныԥшуа ҭыԥуп.

Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.

12