Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа Џьанаҭ

"Џьанаҭ сымҩахыҵит"

328
(ирҿыцуп 12:53 03.03.2019)
Ашьхақәа ирыбжьаку, аиаҵәара иамҽхаку, ашәҭқәеи аҵиаа ссирқәеи ирыгәҭылаку "Џьанаҭ" захьӡу, Ҭырқәтәыла Билеџьик ақалақь иаԥну Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа аӡбахә змаҳац Ҭырқәтәыла инхо ԥсыуак дыҟамзар ҟалап. Ари аԥсыршьага ҭыԥ иаҭаауа ҳџьынџьуаа Аԥсны еиԥшныршьалозаап, уи ауп аԥшәмагьы "Џьанаҭ" ҳәа захиҵазгьы.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Џьиҳан Ашәыҟәбеи иԥшәмаԥҳәыс Џьаанан Абыҭԥҳаи рхатә џьабаала, рқьафурҭа "Џьанаҭ" дыргылеит, ахьӡ иаԥсахартә еиԥш еиҿыркааит. Аԥшәма инапала иҟаиҵаз акҿаҩрамаҭәала еибиҭеит. 

"Џьанаҭ" ашҭа уанааҭало улаԥш иҵашәоит аԥсуа ибзазара иадҳәалоу амаҭәарқәа, игылоуп аца. Аҩнуҵҟа акәзар, ақьафурҭа агәҭа ауаџьаҟ еиқәуп. Зехьынџьара иқәгылоуп ажәытә аԥсуа чыс маҭәа, амузыкатә инструментқәа. Хазы иалкаау акәакь аҟны иҽырбо икнаҳауп аԥсуа бираҟ, улаԥш иҵамшәар ауам Џьиҳан дызхыҽхәаауа ижәла адыргагьы.

Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа Џьанаҭ аҩнуҵҟа
© Foto / Саида Жиба
Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа "Џьанаҭ" аҩнуҵҟа

"Ҳара раԥхьанатәгьы гәҭакыс иҳаман "Џьанаҭ" иаҭаауа Аԥсны иҟоушәа рхы рбаразы аҭагылазаашьа аԥҵара. Аԥсабара уеизгьы ари аҭыԥ арԥшӡеит, егьирахь ҳнапала ҳацхрааит", - иҳәоит Џьиҳан.

Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа Џьанаҭ аиҿкаашьа
© Foto / Саида Жиба
Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа "Џьанаҭ" аиҿкаашьа

"Џьанаҭ" аԥхынра ҭаацәала иаҭаауеит. Араҟа афатә хаа адагьы, адәы ақәлара, ашәшьыраҿы аиара, аԥша ахәхәаҳәа иусуа ауаргьала ақәтәара акы иузалаҵом. Аӡынра акәзар, аԥсуа мца ахьеиқәу ауаџьаҟ адтәалара еиӷьу иҟоузеи.

Џьиҳан Ашәыҟәба
© Фото : Саида Жьиԥҳа
Џьиҳан Ашәыҟәба

Џьиҳан Ашәыҟәба сасра саниҭаа, сыԥсы злахаз, изныкымкәа зыӡбахә сҳәаз ауаџьаҟ ҳадтәаланы акраамҭа ажәабжьқәа ҳрылацәажәеит.

Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа Џьанаҭ
© Foto / Саида Жиба
Џьиҳан Ашәыҟәба иқьафурҭа "Џьанаҭ"

Аԥшәма исзеиҭеиҳәеит амҳаџьырраан Ҭырқәтәылаҟа иахнагаз иабшьҭра рҭоурыхгьы.

"Сабду иабду иоуп ахҵәара иақәшәаз. Иԥа хәыҷы Наур диманы Самсун дыӡхыҵит. Аамҭакы ашьҭахь Билеџьик ақалақь ахь иааит. Араҟа "бзиала шәаабеит" ҳәа аӡәгьы иреимҳәеит, аҭырқәцәа аԥсуаа рыбзазара ашьақәгылара аԥырхага арҭон. Егьа уадаҩра рхыганы атәым дгьыл аҟны ршьапы адаркит", - еиҭеиҳәоит иара.

Џьиҳан дахьԥсыуоу ихы деигәырӷьоит, далаҽарбоит, далаԥагьоит.

"Аԥсуара аасҭа еиҳау аҵара ашколи ауниверситети рҟны иурҭаӡом рҳәон сандуи сабдуи, иагьиашаҵәҟьан. Ҳара ҳлеишәа иабзоураны егьырҭ амилаҭқәа ҳрыламӡит, уимоу, ҳшаԥсыуаау рдыруеит, ҳаҭыргьы ҳақәырҵоит", - ҳәа наҵеишьит аԥшәма.

Џьиҳан Ашәыҟәба угәы иахәаратәы аҷҷаҳәа аԥсышәала дцәажәоит. Иара иеиԥш иҟоу, атәым дгьыл аҟны инхо ҳџьынџьуаа ануԥыло уаҟара уцлоит, агәрагьы угоит ахаан аԥсуара шмыӡуа.

328

Риад Арҩыҭаа: ҳдацқәа ахьыҟоу Аԥсноуп

17
(ирҿыцуп 09:36 15.08.2020)
Леон иорден занашьоу Шьамтәылатәи ҳџьынџьуаҩ Риад Арҩыҭаа дазааҭгылоит аибашьра иадҳәалоу игәалашәарақәа ртәы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Ԥсабарала иуаҩы аамысҭашәоу, зыԥсадгьыл аҿаԥхьа зуалԥшьа назыгӡаз, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аԥхьатәи амшқәа инадыркны аҵыхәтәанӡа фырхаҵарыла ианысыз, Леjн иорден занашьоу Риад Арҩыҭаа аӡәырҩы иҩызцәа реиԥш, аибашьра адәаҿы ихҭигаз ахҭысқәа рзааҭгылара ицәыуадаҩуп.

"Сара ссолдаҭын, исырҭоз адҵа насыгӡон сыуаажәлари сыԥсадгьыли рыхьчаразы", - иҳәеит Риад Арҩыҭаа, ҳаиҿцәажәара алагамҭазы.

© Sputnik / Владимир Федоренко

1992 шықәса рзы, Риад Арҩыҭаа иашьеиҳаб, Леон иорден занашьоу, аибашьраҿы хьыӡла иҭахаз Фарид Арҩыҭааи, ҩыџьа адыгьақәеи, Риади, Шьамтәылантәи Аԥсныҟа иаахьан аргыларатә усқәа рганахь ала. Аибашьра ианалагаз аҽны, Гәдоуҭа араион, Дәрыԥшь ақыҭаҿы аус руан. Нанҳәамза 14, аус ахьыруаз аҩнаҭа аԥшәма иаҳаз ажәабжь хлымӡаах ҳџьынџьуаа рлымҳа аҟынӡа инеигеит, ақырҭқәа ҳаԥсадгьыл ишақәлаз ала.

"Иҳаҳаз акыр ҳгәы ҳнархьит. Ауха ателехәаԥшрала Владислав Арӡынба иқәгылара ҳбеит. Адырҩаҽныҵәҟьа сашьа Фариди сареи Гәдоуҭа аштаб ахь ҳцеит, уаҟа иҳақәшәеит Ибрагим Иаганов напхгара зиҭоз аҟабардақәа ргәыԥ. Дара зхы иақәиҭыз автоматқәа ҩбеи, гранатамиотки рыман. Урҭ абџьарқәа Мамзышьха ирхәқәаз ҩыџьеи,иҭахаз аӡәи ртәқәа ракәын. Фарид агранатомиот игеит, сара автомат ааныскылеит. Ақырҭқәа Гагра иҟан, Иаганов игәыԥ Пицундаҟа идәықәырҵеит, ҳара Бзыԥҭа аӡиас иху ацҳа арыӷьарахьтәи аганахь ала амшын аԥшаҳәа ҳахьчон", - иҳәет Риад Арҩыҭаа.

Абас, аԥсадгьыл ашәарҭара ианҭагыла ԥшрак ҳәа ҟамҵақәа рашьцәа иарӷьажәҩаны ирыдгылеит аишьцәа Фариди Риади Арҩыҭаа. Аԥсуа гәаӷь зызҭаз аибашьцәа шәарак захьӡыз рыздыруамызт, ажәылара ахьыҟаз рҩызцәа ирывагылан.

"Рациала, зениткала Ибрагим Иаганов ҳаҽимаҳдон, иаҳтәымыз ӷбак ҳбар, мамзаргьы ҳаирпланк шхылаз гәаҳҭар, адырра иаҳҭон, аимадара ҳабжьан. Аԥшаҳәа зыхьчоз ҳгәыԥ аилазаара 20-ҩык инарзынаԥшуа ишьақәгылан, уи иалахәын бзыԥҭатәи аԥсуаа, иара убас Шьамтәылатәи арԥарцәа: Дани Агрба, Муҳаммед Раџьаб, Иорданиантәи Ҳалдун Леиба. Аҭыԥантәи аԥсуаа бџьарс ирымаз ашәарыцагатә шәақьқәа ракәын. Гагра ахақәиҭтәразы ажәылара иалагаанӡа уа ҳаҟан", - азгәеиҭеит Риад Арҩыҭаа.

© Foto / Р. Арыҩҭаа ихатә архив аҟынтә
Риад Арҩыҭаа аибашьра аан

Забацәа рџьынџьдгьыл ргәазхара абара раӡаанӡа амца шыра иалагылаз ҳџьынџьуаа аибашьра адәаҿы рхымҩаԥгара ҿырԥшыган, рҩызцәа ирыхӡыӡаауан, ҳаҭырла еизыҟан.

"Гагра ажәылара анымҩаԥысуаз, Иаганов идҵаҟаҵарала иара игәыԥ ахь ҳаигеит, уахынла ҳара ҳдесант "Холодная речка" ҳәа иахьашьҭоу иҟан, Гагра анаҩс, аҟабардақәеи аԥсуааи 60-ҩык рҟынӡа ҳаицын Пицундатәи абаталион аҿы. Шьхала зхы иақәиҭыртәхьаз Гагра азхәҭак ахь ҳалбааит гәыԥк хыхьла, егьи агәыԥ Фарид ицны ҵаҟала ицеит. Раԥхьатәи агәыԥ аҳәааҟынӡа инаӡахьан, амҩа харан, ҳара ҳархьымӡацеит, аҩбатәи амш азоуп ҳанеиқәшәа",- азгәеиҭеит аветеран.

© Foto / Р. Арыҩҭаа ихатә архив аҟынтә
Риад Арҩыҭаа аибашьра аан

Риад Арҩыҭаа излаиҳәо ала, Гагра аӷацәа рҟынтә ахы ианақәиҭыртә ҳаибашьцәа, мышқәак рнаҩс адесант Очамчыраҟа иӡхыҵыр акәын, аха изалмыршамхеит, аӷба ахьыбжьысыз иахырҟьаны.

"Анаҩс, иазгәаҭан Шроматәи ажәылара, аха илҵшәадахеит. Уа хгәыԥкны ҳаҟан: ачеченцәа, аҟабардақәа, аԥсуаа. Ари ажәылараҿы сашьа Фарид ҳаӷацәа дрытҟәеит. Ақырҭқәа адҵа ықәдыргылеит абас: "Аԥсуа ган аҟны итҟәаны ирымоу ҳаибашьцәа зегьы дыргьежьыр, Фарид дышдырхынҳәуа ала". 20-ҩык инарзынаԥшу ақырҭқәа абаандаҩцәа аанханы иҟан ҳара ҳганахь. 20 мшы ааҵуаны еиԥш, Фариди ақырҭқәеи еиҭнырыԥсахлеит, Владислав Арӡынба дақәшаҳаҭхеит",-игәалашәарақәа есааира дыргәылархалон Риад Арҩыҭаа.

Алада, Аҩада Ешыра, Гәымысҭа, Аҟәа ахақәиҭтәра уҳәа, Риад Арҩыҭаа ажәыларақәа зегьы дрылахәын. Иашьа Фарид аӷацәа рҟынтә ихы данақәиҭыртә ашьҭахь Нальчикҟа ддәықәҵан игәабзиара аиҭашьақәыргыларазы. Мызкы аамҵыҵкәа деиҭааит Гәдоуҭаҟа, ара дахьааиз Гена Карданови иареи еиқәшәеит, Мрагыларатәи афронт ахь еиццеит, аха издыруадаз уа иԥеиԥшыз закәыз.

"Шьамтәылантәи еибашьуаз Заур Чычбеи Фариди, Карданов ицны Мрагыларатәи афронт ахь иааит. Март 16 рзы азеиԥш жәылара мҩаԥган, аха ишыжәдруа еиԥш илҵшәадахеит, аибашьцәа рацәаҩны иҳацәҭахеит. Аерманцәа ахьынхоз Аҭара аганахь ала аԥсацәа ахьынхоз илбааит Фарид дызлаз агәыԥ, амҩаду адыркыр акәын Очамчыреи Аҟәеи еимаздоз. Убасҟан ахәра иоуит Фарид, иҭҟьаз ахы ихы иаахеит, амза 19 рзы иԥсҭазаара далҵит",-луанытә дқәыԥсычҳауа иашьеиҳаб дышҭахаз атәы дазааҭгылеит Риад Арҩыҭаа.

Риад Арҩыҭаа иашьа дышҭахаз атәы аниарҳәа акыр деиҵанарӷәӷәеит. Усҟан атәылахьчара аминистрс иҟаз Аԥсны Афырхаҵа Сулҭан Сосналиев, Риад дааиԥхьан хаҵаҵас диацәажәеит, аҳәара шицәыуадаҩызгьы адырра ииҭар акәхеит Фарид Арҩыҭаа иԥсҭазаара дшалҵыз.

"Акыр ихьаауп уҩызцәа анувыршьаауа, уашьа гәакьа иҭахара атәы ажәала иузеиҭаҳәом. Сосналиев акыр деиҵанарӷәӷәеит Фарид иҭахара, иҳәеит ԥшьымш аҳаирплан ҳәа акагь шыҟамло, иԥсыбаҩ арахь ишырзаамго. Заур Чычбеи сареи рациала ҳаицәажәеит, иасҳәеит уаҟа ԥсылманҵасла анышә дамардарц, уахьгьы арахьгьы ԥсыуа дгьылуп. Тҟәарчал амитинг еиҿыркааит, аҵәыуара ҟарҵеит, сыуаажәлар ишихәҭаз еиԥш сашьа анышә дамардеит. Тҟәарчал ақалақь агәаны, ҳаибашьцәа рҳаҭгәынқәа ахьыҟоу иаргьы изқәаҭыԥ ҟалеит", - иҳәеит Риад Арҩыҭаа.

Риад Арҩыҭаа иашьа иҭахара атәы анысзеиҭеиҳәа ашьҭахь, исцәыуадаҩын аибашьра иадҳәалаз азҵаарақәа иҭара. Избон, илаӷырӡқәа мчыла иҵәахуа дышсацәажәоз. Дқәыԥсычҳауа ҩаԥхьа ҳаиҿцәажәара иациҵон, сгәаҵанӡа ишнеиз анибалак ицәажәара нахигон, ишиҟазшьоу еиԥш дааԥышәарччон.

"Аҟәа ахақәиҭтәразы ажәылара анцоз, Ачадара ахахьала Пицундатәи абаталион алахәцәеи Аԥсны Афырхаҵа Муаед Шоров игәыԥи ҳаиқәшәеит. Авокзал ахь ҳанылбаа аибашьра цон, ақырҭқәа ртанк аихамҩала аџьармыкьа аганахь ицон, азна ақырҭқәа ҭан. Заур Чычба адгьыл даласан дахьышьҭаз, ҿиҭуан: "абри атанк ҳара ҳтәакәзар ҟалап"-ҳәа, ус игәы иаанагеит Ашьҭахь, хымԥада ҳаибашьцәа иҭадырхеит, хара инарышьҭуамызт",-ҳәа азгәеиҭеит Риад Арҩыҭаа.

Аҟәа ақалақь Ахақәиҭра ашҭаҿы Риад Арҩыҭаа иҩызцәеи иареи ргәыԥ ацәыӡ аиоуит, аснаипер диеихсны дишьит Нхыҵ-Кавказынтәи хатәгәаԥхарла еибашьуаз Артур Кормоков(Ҟармыҟәа). Имаҷҩымызт Ахақәиҭра зхы ахҭнызҵаз ҳаибашьцәа, иара убас ахәрақәа заузгьы.

"Аҟәа ақалақь ахы ианақәиҭаҳтә ауха ақалақь аҿы саанхеит. Адырҩаҽны Аӡҩыбжьа ҳаиқәшәеит мрагылареи мраҭашәареи аибашьцәа. Аиааира ҳгеит ҳәа сара ианазхасҵа Ахақәиҭра ашҭаҿы саннеи ауп", - иҳәеит Риад Арҩыҭаа.

Нҵамҭак аҳәаақәа ирҭагӡаны иуадаҩуп ҳаибашьцәа ирхыргаз афырхаҵара атәы аҳәара. Риад Арҩыҭаа еиԥш аибашьцәа гәымшәақәа, рхала рыхьӡ наунагӡа ирчаԥеит, иҩагыло абиԥарақәа дара рҿырԥшала еизҳалап, Аԥсадгьыл иаҵеицәа иашақәаны иҟалап.

Леон иорден занашьоу Риад Арҩыҭаа дахьиз аҩнаҭа ҭаацәара дуун. Иаб Абдуль-Уаҳаби, иан Уаџьиҳа Быжьи жәаҩык ахшара рааӡеит фҩык арԥарцәеи, ԥшьҩык аҭыԥҳацәеи. Иахьазы Аԥсны инхоит Риад иашьцәа ҩыџьа Имади, Ҳалиди. Риад Арҩыҭаа иакәзар дҭаацәароуп. Иԥшәмаԥҳәыс Назира Шехови иареи хҩык ахшара рымоуп, ҩыџьа аԥацәа: Анзори Раули, рыԥҳа Асиеи.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Риад Арҩыҭаа

Аибашьра ашьҭахь Риад Арҩыҭаа иани иаби Шьамтәылантәи Аԥсныҟа иааит, аибашьраҿы иҭахаз рԥа Фарид иҳаҭгәын рнапы нықәыршьырц, рыҷкәынцәа ззеибашьуаз рыԥсадгьыл гәакьа абла иҭаԥшырц. Зыхшара аибашьраҿы иҭахаз аҭаацәарақәа рҿаԥхьа ҳхырхәоит, рыҷкәынцәа ргәалашәара ҳацуп.

Риад Арҩыҭаа иҩызцәа аибашьцәеи иареи ирзеиӷьаҳшьоит агәабзиара, акыршықәса рыԥсадгьыл иазааргаз Аиааира амшныҳәа иаԥылалааит! Риад Арҩыҭаа дынхоит Дранда аҳаблан. Инхарҭа иаҿоу аҩнашә унадгыларгьы, иаразнак иубарҭоуп инхоу дызусҭоу, зыԥсадгьыли зыуаажәлари бзи избо аӡә шиакәу.

© Foto / Р. Арыҩҭаа ихатә архив аҟынтә
Риад Арҩыҭаа иҩнашә

Хаҭала, сара саҩымсӡеит Риад Арҩыҭаа ихьӡи ижәлеи зныз аҩыра анызба, аха уи аҽны аҩны аӡәгьы дсықәымшәеит, аусура иҟан. Адырҩаҽны Риади сареи ҳаиқәшәеит ақалақь аҿы, ҳаиҿцәажәара иахылҿиаазгьы, ҳаҭыр зқәу аԥхьаҩцәа шәҟынӡа анагара сҽазысшәеит.

17
Нежьаҭ Аргәын

Нежьаҭ Аргəын: саӡəыкны сыԥсадгьыл аҿы саԥсуара ныҟəызгар сҭахуп

75
Аибашьра агәалашәара амш нанҳәа 14 рзы шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра аветеран, ҳџьынџьуаҩ Нежьаҭ Аргəын иԥсҭазааратə мҩа иазку ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭа.

Ҵабалаа рхылҵшьҭра ахьынхо Енегиоль иаҵанакуа Мезиҭ ақыҭа иалҵыз Нежьаҭ Аргəын даныҩеидас инаркны Аԥсныҟа дызлаара дашьҭан. Аха, убас еиԥш иҟалеит, ҳаԥсадгьыл амца шыра ианалагыла, ҳаӷацəа анақəла,  Ҭырқəтəылантəи  раԥхьаӡа зҽеидкыланы иааз ҳџьынџьуаа ргəыԥ далахəын.  Убри нахыс иԥсадгьыл аҿы дынхеит,  иԥсҭазаара иабдуцəа рыдгьыл аҿы имҩасуеит.  

"Мезиҭ ақыҭаҿы сиит, уа сааӡеит. Аԥсны Ҵабал иҭыҵқəаз роуп сара схылҵшьҭра. Арантə ахҵəара зықəшəаз сабду иабду иоуп.  Саб Ваасыф ихьӡын, сабду Аиваз ихьӡын, уи иаб Ҳасан, Ҳасан иаб Феҭқьери иоуп Аԥснынтə ихҵəаз. Сан Папбҳа Шьенаи, уи лан Қаҩԥҳан, Беҳие лыхьӡын, саб иан Махариаԥҳан Макбулиа лыхьӡын. Сара исгəалашəартə еиԥш сырхаанӡам, аха ибзианы издыруан сабду иаҳəшьцəа ҩыџьа", - иҳəеит Нежьаҭ Аргəын.

Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра аветеран Нежьаҭ Аргəын иазгəеиҭеит, иабду иаҳəшьцəа еснагь Аԥсны аӡбахə ишалацəажəоз. Ахəыҷқəа рыхшыҩ иԥнаҟартə еиԥш, алакə ҟазшьа аҭаны ажəабжьқəа шырзеиҭарҳəоз. Еиҳарак ихаҟны иаанхаз "Гагра амҩа кны итəан..." - ҳəа лассы-лассы Гагра аӡбахə анырҳəалоз ауп.

Нежьаҭ Аргәын
© Фото : Н. Аргәын ихатә архив аҟынтә
Нежьаҭ Аргәын

"Ҳара  аҭаацəараҿы ԥшьҩык аишьцəеи еҳəшьаки иҳазҳауан. Аибашьра анеилга, 1994 шықəса рзы сҭаацəа зегьы сыманы Аԥсныҟа сааит, саб рыцҳа ара идунеи иԥсахит, ара анышə дамадоуп. Сашьцəа ҩыџьа Гиунгори Ведаҭи ара инхоит, сашьеиҳаби саҳəшьеи Ҭырқəтəыла иҟоуп. Аԥсныҟа санаауазгьы аԥсышəала сцəажəон, избанзар схəыҷаахыс исаҳауаз аԥсуа бызшəа акəын", - иҳəеит Нежьаҭ Аргəын.

Баҳадыр Абаӷба
© Фото : Сырма Ашәԥҳа лархив аҟнытә

Нежьаҭ Аргəын ҳаиҿцəажəараҟны дазааҭгылеит, Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра иалагеит ҳəа аниаҳа, раԥхьатəи амшқəа рзы Аԥсныҟа иаауаз арԥарцəа ргəыԥ даланы дшааз.

"Аибашьра иалагаанӡагьы Аԥсныҟа аара ҳгəы иҭан, аха шəымбои, ари ахҭыс ҳаԥсадгьыл ахь ҳаара арццакит. Аԥсны Афырхаҵа Баҳадыр Абаӷба, сара уҳəа гəыԥҩык аԥсуаа апаспортқəа ҟаҳҵахьан Урыстəыла аҭырқəа ифирмак ахь аусура ҳаауазшəа, нас уахьынтə арахь ҳабналаны ҳааразы. Абас гəҭахəыцрақəак шҳамаз ауп Аԥсны аибашьра ишалагазгьы. Аибашьра ианалагаз аҽны Аԥснынтə ашəаҳəаҩцəа ргəыԥ  "ТОМ и Ф" Енегиоль аконцерт мҩаԥыргон: Одик Аџьынџьал, Анатоли Алҭеиба, Мизан Даӷəыз, Фаина Матуаԥҳа . Ҩба-хԥа ашəа аарҳəахьан еиԥш, адырра ҳарҭеит Аԥсны аибашьра ишалагаз", - иҳəеит Нежьаҭ Аргəын.

Абасала,  аԥсуа шəаҳəашьҭыбжьы иаԥсахит ажəабжь хлымӡаах, уи заҳаз зегьы рцəа иҭанарӡыӡааит. ԥшрак ҳəа ҟамҵакəа арԥарцəа Аԥсныҟа излаара амҩа иашьҭалеит.

Нежьаҭ Аргәын
© Фото : Н. Аргәын ихатә архив аҟынтә
Нежьаҭ Аргәын

"Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьраҿы иҭахақəаз Ведаҭ Кəаӡба, Баҳадыр Абаӷба, Зафер Аргəын,  шықəсқəак раԥхьа зыԥсҭазаара иалҵыз Иџьааби Агрба, иахьа зԥсадгьыл аҿы инхо Рыдуан Агрба,  Арда Аргəын уҳəа Енегиоль инхақəоз ҳааизан Адаԥазарҟа  ҳааит. Уаҟа аҷкəынцəеи ҳареи ҳаибадырын, ҳааицəаажəан   ԥшрак ҳəа ҟамҵакəа Аԥсныҟа ҳҿааҳхеит, 40-ҩык рҟынӡа ҳаицын", - иҳəеит аибашьра аветеран.

Добровольцы с Северного Кавказа. 1993 год.
© Фото : группа в Facebook "Памяти павших за Родину"

Аԥсуа гəаӷь зызҭаз, афырхаҵара зшьа-зда иалаз ҳаԥсуа еибашьцəа рыԥсадгьыл ахьчаразы рыԥсҭазаара еигӡомызт. Аԥсра абла иҭаԥшны ицон ԥхьаҟа, ԥхьаҟа ахақəиҭрамҩахь.

"Раԥхьа Гəдоуҭа асасааирҭа  "Черноморец“ аҿы ҳанхон. Аҭыԥантəи аԥсуаа акыр иҳахӡыӡаауан, "шəсасцəоуп" - ҳəа џьаргьы ҳрышьҭуамызт. Автомат макьана ишəаҳҭаӡом ҳəа анырҳəа, "ҳахьааз ҳцоит" - ҳҳəан, иҳамуит. Ашьҭахь аиҳабыра аазхəыцын, ааҩык раҟара автоматқəа ҳарҭеит. Ешыра ахахьы ҳаргеит раԥхьа, ҩымшҟа уа ҳанхеит, аха постқəа рахь ҳармышьҭӡеит. Ашьҭахь, аҳаирпланқəа анхыла, ахысра ианалага, ҳаԥык ҳҭарҵеит, аҳаԥы аҟынтəи Гəдоуҭаҟа ҳаиҭааит", - ҳəа азгəеиҭеит Нежьаҭ Аргəын.

Аибашьра амца шыра иалагылаз аибашьцəа дара дара еихӡыӡаауан. Ҭырқəтəылантəи иааз ҳашьцəа ракəзар, рыбла аҷыц еиԥш иреиҷаҳауан аҭыԥантəи аԥсуаа. Аха, зегь акоуп рыԥсадгьыл аҿаԥхьа руалԥшьа нарыгӡон, акы иааннакыломызт.

Нежьаҭ Аргәын
© Фото : Н. Аргәын ихатә архив аҟынтә
Нежьаҭ Аргәын

"Гəдоуҭа ҳаннеи убас еиԥш ҳаӡбеит, Шьандуан Ажəанба еиҳабыс дныҟаҵаны ҳхатə гəыԥк аԥаҳҵарц. Аиҿкааратə усқəа ҳшырҿыз Шамиль Басаеви ҳареи ҳаибадырит, нас уи игəыԥ ҳалалеит, раԥхьагьы аибашьра Гагрантə ҳалагеит ҳара", - иҳəеит Нежьаҭ Аргəын.

Аибашьра иамоуп ахатə ԥҟарақəа, ирацəоуп угəы ҭызшьаауа ахҭысқəа, аԥсҭбарақəа зцу амшқəа,  ус шаҟа хкы? Зыԥсадгьыл лабҿаба абара иазгəаҟуаз ҳџьынџьуаа ракəзар, зегь реиҳа ианыуадаҩыз аамҭа рықəшəеит, аха гəеицакрак ҟамҵакəа рашьцəа иарӷьажəҩаны ирывагылеит. Аиашьа ижəҩахыр аӷəӷəара рныԥшит аҭыԥантəи аԥсуаагьы.

"Бзыԥҭантəи иаакəыршаны Гагра ҳалалон, ацҳа ашьҭахь амандаринаҭрала ҳашцоз Аҳмеҭ ҳəа иҳацыз аибашьҩы дырхəит, уи дырхəаанӡа ҟабарда ҷкəынак дыҟан Ҭуран ихьӡын уигь дырхəит, даҽа ҷкəынакгьы Бурҳан Кьылба ҳəа , уигьы ахəра иоуит. Ахəцəа алганы идəықəаҳҵеит.  Ҭемыр Жанаа  (Шамиль инаҩс командаҟаҵаҩыс  иара дҟарҵеит)  уҳəа аҷкəынцəа ҳаицын. Аҳмеҭ Чачан ишьапқəа рыҩбагьы пулемиотла еихсны ирӷӷа икажьын, дзымныҟəо ашьа ицəцон. Рыдуан Агрбеи, сареи, Шамба ҷкəынаки дҳаманы  ҳшаауаз, амҩагы ҳаздыруамызт, џьара ҳҭашəеит,  Аҳмеҭ аԥсра даҿуп, „аӡы, аӡы“-иҳəозаап, ҳара иаҳзеилкаауам ииҳəо, ашабара даҿын... Асааҭ ҩба шыҟаз Гагра уахьналало убра ҳара ҳтəқəа ҳақəшəан, амашьынала Гəдоуҭаҟа ддəықəаҳҵеит, нас ҳара ҳаибашьратə мҩа иацаҳҵеит", - ихəыцрақəа ҳацеиҩишеит Нежьаҭ Аргəын.

Агәҭа игылоу Нежьаҭ Аргәын, арыӷьарахьала - Сергеи Ҳамыҭ
© Фото : Н. Аргәын ихатә архив аҟынтә
Агәҭа игылоу Нежьаҭ Аргәын, арыӷьарахьала - Сергеи Ҳамыҭ

Аибашьҩы дызлахəыз ахҭысқəа рацəоуп, урҭ зегьы реиҭаҳəара иара изы ԥсҭазаарак иаҩсуеит. Акыр ихьааигоит ивыршьааз иҩызцəа, Аԥсныҟа амҩа ианықəлоз ргəалаҟазаара зеиԥшраз ахааназгьы ихашҭуам, рхаҿсахьа лашақəа наунагӡа ибла ихгылоуп.

"Ҳаибашьцəа зегьы фырхацəоуп. Иҭахақəаз зегьы,  иара убас  зыԥсы ҭаны иҟоу  рыбзоурала ҳаԥсадгьыл Аиааира агеит, ҳажəлар цəгьара уаҳа иақəумыршəан, иухамшҭуа ахҭысқəа ирықəшəахьеит ҳауаажəлар.  Досу инапы злаку аусқəа иқəманшəалахааит, рыхшара рыла абзиара рбааит, амшын нырцə иҟоу аԥсуаа рыҩнгəакьахь  Аԥсныҟа раара алыршахааит.  Аԥсуа иитəу адгьыл Аԥсынроуп. Сара саӡəыкны сыԥсадгьыл аҿы саԥсуара ныҟəызгар  сҭахуп. Ҳажəлар зегьы агəабзиареи агəамчи рзеиӷьасшьоит, ҳ-Аԥсынра ҳагымзааит!", - иҳəеит Нежьаҭ Аргəын.

Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра аветеран, хҩык ахшара раб Нежьаҭ Аргəыни ҳаибашьцəеи рҿаԥхьа ҳхырхəоит, рџьабаазы ҭабуп ҳəа раҳҳəоит!

 

 

 

 

 

75

Кәыҵниа ашәарыцаратә сезон ахацыркразы: ашәарыцаҩцәа рыламыс ҳақәгәыӷуеит

0
(ирҿыцуп 19:24 15.08.2020)
Нанҳәа 15 рзы Аԥсны иаатуеит ашәарыцаратә сезон. Уи злалаго, насгьы ашәарыцара аԥҟарақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ашәарыцаҩцәеи аԥсыӡкыҩцәеи реидгыла ахантәаҩы Ҳаџьараҭ Кәыҵниа.
Кәыҵниа ашәарыцаратә сезон ахацыркразы: ашәарыцаҩцәа рыламыс ҳақәгәыӷуеит

"Асезон аатуеит ачала, уи адагьы акгьы уазышәарыцар ҟалаӡом. Ашәарах жьҭаара 1 инаркны иалагоит. Зныктәи ашәарыцараан ача ҩажәа еиҳаны иушьыр ҟалаӡом. Раԥхьа ача цәырцуеит Цандрыԥшь, Маҳадыр ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ аҿы, уаҟа ирацәаны иубар улшоит, нас цәыббрамзазы Очамчыра араион ахь иаауеит. Ашәарыцаҩ данҭыҵуа имазароуп хышәҟәык: ашәарыцаратә билеҭ, ашәақь аныҟәгаразы аршаҳаҭга, иара убас алицензиа. Ашәарыцара аԥҟарақәа рықәныҟәаразы ахылаԥшра зду аекологиа аусзуҩцәа роуп. Аха еиҳарак ҳара ҳақәгәыӷуеит ашәарыцаҩцәа рыламыс. Ашәарацыҩ аԥсабара даԥырхагахар иҭахызар уи азы еснагь имоуп алшара, аха ҳара ҳзықәгәыӷуа еиҳарак иламысоуп, мамзар, акы икәа иҭаиҵап егьы - иӡап, еснагь уи узишьҭалом. Иҟоуп есышықәса аԥҟарақәа еилазго, урҭ иаҳа-иаҳа шьҭахьҟа ицоит, аха сынтәа ҳақәгәыӷуеит, аекологцәа рус иаҳа идырџьбарап ҳәа избанзар, хаала измаҳауа ыҟоуп", - еиҭеиҳәеит Кәыҵниа.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0