Аҭрышба Ҭалиаҭ

Ҭалиаҭ Аҭрышба: апатуеиқəҵара иахылҿиаауеит аидгылареи агəыбылреи

49
(ирҿыцуп 14:35 08.06.2019)
Амҳаџьырра Аԥснынтәи иагаз ҳхылҵшьҭрақәа рахьтә зықəрахь инеихьоу абыргцəа есымша рылаԥш хаа ҳхын, иаҳхуп иахьагьы. Убас, згәыбылра есымша иҳаду, зажəа акрыԥхылнадоз иреиуаз Ҭалиаҭ Аҭрышба Аԥсны дааны даныҟаз Сырма Ашәԥҳа илеиҳәаз ажәа ҟәышқәа, ажәа мҩақәҵагақәа, иԥсадгьыл азы имаз агәҭахәыцрақәа шәыдылгалоит лматериал аҟны.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Аԥсуаа жəытəнатə аахыс аиҳабацəа пату рықəырҵоит, ражəа иазыӡырҩуеит. Ишырҳəо еиԥш, аиҳабы дызмам, Анцəагьы димам. Убас еиԥш, Ҭырқәтәыла иеиуоу ҳџьынџьуаа, зықəрахь инеихьоу абыргцəа ражəа акрыԥхылнадоит, рылаԥш ахара инаӡоит. Уи ус шакəу шьақəнарӷəӷəоит дара рхəыцшьақəа, аԥсҭазаарахь ирымоу рхатəы знеишьа. Ҭалиаҭ Аҭрышба  иқəра акры ыҟан Аҧсны дааны даныҟаз, хаҭала сара саниқəшəа, саниҿцəажəоз аамҭазы. Иара аԥсуаразы згəы былуаз, урҭ аԥҟарақəа ирықəныҟəоз иакəын. Ааигəа идунеи шиԥсахызгьы, иара иҳəамҭақəа, ихшыҩзцарақəа ԥсра-ӡра рықəӡам, иҩагыло абиԥарақəа рзы имҩақəҵаганы иаанхоит.

Аԥсадгьыл

- Аԥсны ԥшӡа абара саргəаҟуеижьҭеи акрааҵуан. Ишыссирыз, ишџьанаҭ тəылаз здыруан, аха избаз еиҳагьы сыхнахит. Ҳазхылҵыз ирбаз арыцҳара еиҭаҳəашьа сара исзаҭом. Ауазырра рхыргеит, акыр аџьабаа рбеит. Аԥсабара сахьықəыԥшуа сгəы шьарда иԥшааит. Зегьы рыԥсы ҭоушəа гəаныла срацəажəоит, избаз-исаҳаз даргьы ирныруашəа сзааиуеит.

Аԥсуара

Акыр шықəса аԥсуара акəама-ҵамақəа рыӡбон. Аԥсны сахьаааиз сразҵааит, "аԥсуара злашьақəгылоу азакəан аԥҟарақəа абашьақəдырӷəӷəеи?" ҳəа. Аҭаҳмадацəа изларҳəаз ала, уи закəанла иузныҟəгаӡом, иара угəы-уԥсы иахылҵуа ауаҩра аҟынтəи иаауеит. Изларҳəо ала, агаҵла дук ыҟазаарын, агаҵла ахьыҟаз аҟны есышықəса Кавказ ажəларқəа рхаҭарнакцəа еизозаарын, убраҟа еилацəажəаны, рыхшыҩ еилаҵаны алеишəа рыӡбон. Алеишəа аҵыхəтəанӡа ишьақəдыргылеит, иацырҵо иагдырхо рымамакəа. Ҵарҭаны џьара иқəаҳкып рҳəеит, ҭəахы ахьырҳəоз, аубыхқəа ахьамаз акəын, ҭəахы иргеит. Ахҷыԥсаа, бзыԥаа, ԥсҳəаа, аԥсуаа зыхшыҩ еибагоз зегьы убра ицон, ҳамҭакы инхон. Уантə алеишəа ҵаны ианыхынҳəлак, урҭ ҟазақəоуп ҳəа иалхны пату рықəырҵон, убас еихарҳауан.

Инџьгьиа: Мураҭ Иаган иҩныҵҟатəи адоуҳа еснагь аҧсы ҭан, уи ахақəиҭра изыннажьит>>

Алеишəа

Алеишəа шыҟаз ҳəа шəазҵаауазар, хшьапык аҵан.  Ахшьапык уажəы исыԥхьаӡоит.  Ишəзымдыруа акы сҳəоны акəым, аха сыбжьы нашəсырҳап. Алеишəа атəашьа-агылашьа ала иалагоит. Аҷкəын итəашьа хазуп, аҭаҳмада итəашьа хазуп, арԥыс итəашьа хазуп. Атəашьа-агылашьа даара ибзианы иҟауҵароуп. Шьамхызаҵəла утəоит, ушьапы уҵаршəны утəоит. Аҭаҳмадацəа ршьапы рыҵаршəны итəон. Аҷкəынцəа шьамхызаҵəла итəон, еиҳа иахьыҳараку дагьтəомызт, ашə иазааигəаны дтəон. Аԥсны есқьынагьы аимҭахара ҟалон, аӡə дрықəлон азы, зықəра маҷны иҟоу ирласны дгыларц азы, ихы даиааирц азы ус дтəон. Алеишəа атəашьа-агылашьа ала иалагоит, ханы-ҵыхəаны иамоу уи амоуп.

Ақьабз

Ақьабз ҳəа иҟоу, захəышəала ақьабз ануҳəалак, азахə ибызшəоуп, хабзы уҳəар - уи ашəахоит. Уи азы ақьабз ажəа иԥхылнадо ажəа хаа, ажəа бзиа, ауаа мыцхəы пату зқəырҵо, ахшыҩ рызҭо ажəа аҳəара убригьы қьабза ҳəа иашьҭоуп.

Ақəнага

Ақəнага ҳəа иҟоу, иузааиз усас ашьтəа изушьзар - уи қəнагоуп. Деилауҳəазар қəнагоуп, аҽы акəадыр ақəҵаны дақəуртəазар - уи қəнагоуп. Убригьы ахьӡ қəнаганы иҟарҵеит. Сара ара иаԥсыуои иаԥсыуами еилысхуеит. Иаԥсыуаны иҟоу рҽеилаҳəашьа хазуп, абзаҟьантазра рымам. Уи азы рылақəа срыгəӡуеит саҳəшьцəа хəыҷқəа. Маҷк рыҽхыртуеит, аха егьырҭ реиԥш иҟам, сеигəырӷьоит.

Саами Абаш: сыԥсы ахьынӡаҭоу зегьы ирабжьазгалоит рыԥсадгьыл ахь ихынҳәырц>>

Апатуеиқəҵара

Ҭырқəтəыла абрантə аԥсыуак даннеилак, инапы ркуеит, бзиала уаабеит рҳəоит, аҩны дрыманы ицоит, пату иқəырҵоит. Аԥсынрагьы ус ауп, аԥсуара аԥсы ҭазароуп, ҳаиҳабацəа арантə иргаз ауп иаҳдыруа, иныҟəаҳго. Аԥсуара иамаҭəахəу ыҟоуп, иамаҭəахəым ыҟоуп, аҽеидкылара аҭахуп. Аԥсуаа пату еиқəырҵалароуп, аӡəи-аӡəи шьҭибахлароуп, аӡəи-аӡəи шьҭибамхыр, пату рықəланы изыҟалом, реидгылареи ргəыбылреи ҟьалоит усҟан. Аҵабыргра аҭахуп, аиашара аҭахуп. Аиашара уанықəҟьалак, угəра гамкəа уаныҟалалак, пату уқəлаӡом, иҵабыргым ауаҩы узишьҭаныҟəом, игəра угаӡом. Агəрагара аҟара ибзиоу, ауаҩытəыҩса дзырҿыхо, дзырбзио акгьы ыҟам.

Аныҳəара

Аԥсны иҟоу сашьцəа, сара Анцəа сиҳəоит, шəхы ажəҩан иаҵасааит. Сара арҽхəаԥхьыӡ шəымацыԥхьаӡа сгəы еизҳауеит, шəдырџьар, гəахəас иҟасҵарым, гəыхьс иҟасҵоит. Ҳазшаз ила аҳəара ҟасҵоит, шəыбзианы шəызбеит, иҵегьы шəыбзиаха, иҵегьы шəҽыҳарашəк, шəмазара шəымҭиин, шəмазара пату ақəышəҵа. Ҳəынҭқарны ишəымоу, абри иалкааны ишəасҳəоит, ара шəара аҳəынҭқар далхны дҟашəҵоит, шəҳəаа ахьынӡанеиуа шəалызхыз ауаа ирацəаӡаны шəрызгəаҟ, шəыцəа иагхааит, шəтəа иагхааит, зегь рыла аџьабаа жəбааит, иззыжəбо шəыуаажəлар рзоуп. Уи аџьабаа анубалак, ажəлар уара иуҿхагахоит, пату уқəырҵоит, убригьы ажəлар ирдырааит, ирымоу аҳəынҭқар ирацəаӡаны пату иқəырҵааит. Аимак ҟамлароуп, аимак аныҟала, ауаҩгьы дыԥхасҭаутəуеит, аҳəынҭқаргьы дыԥхасҭаутəуеит, ажəларгьы ԥхасҭаутəуеит. Еимак ҟашəымҵан, аӡəи-аӡəи шəҽеибаркны, шəшыбзиахара шəашьҭала. Абзиара ҟауҵар - абзиа уақəшəоит, ацəгьара ҟауҵар - ацəгьара уақəшəоит, ацəгьара Анцəа шəацəихьчааит!

49

Ҳилиа Маршьанԥҳа: аԥсадгьыл ҳара ҳзы ԥсҭазаароуп

20
Шьамтəылантəи ҭаацəала зҭоурыхтə ԥсадгьылахь нхара ҳəа иааз ҳџьынџьуаҩ Ҳилиа Маршьанҧҳа лҭаацәа рџьынџьдгьыл аҟны рхы шырбо, рыбзазара шымҩасуа атəы дазааҭгылоит ажурналист Сырма Ашəԥҳа.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Арҭ амшқəа рзы сныҟəарақəа ирыцҵан аҳəаанырцəынтəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл аҿы инхақəо ҳџьынџьуаа рахь. Сыҟан Гəылрыԥшь араион Агəыӡера аҳабла. Аҽны даара ишоуран, адəахьы уаҩ дубомызт, аамҭалагьы шьыбжьон иақəшəеит уахь сцара. Иҟан аҭаацəарақəа сызқəымшəацыз, урҭи сареи ҳаибабара шалыршахоз дырны, Багаҭелиа имҩаду иаԥну аҩнеихагыла сныҩналеит.

Аусура иҟақəаз рацəаҩын, иҟоуп сзықəшəақəазгьы. Убарҭ ируаӡəкуп Ҳилиа Маршьанԥҳа лыԥшəмеи лареи. Рыҩны ааигəара иҟаз дəқьанк аҟынтə ихəаахəҭны ишаауаз амҩан ҳаиқəшəеит. Аԥҳəыс ҟəымшəышə лхы-лҿы касышла иҭаҳəҳəаны, лыблақəа иаразнак гəкырак шырхыз убарҭан. Снарыдгылан аԥсшəа нарасҳəеит, сагьразҵааит шəаԥсацəоума ҳəа.

© Foto / предоставлено Сырмой Ашуба
Ҳилиа Маршьанԥҳа, лыԥшәа Наџьмеддин Башьқəыр, Сырма Ашәԥҳа

"Ааи, сара саԥсыуоуп, сыԥшəма дҟабардоуп, ара ҳанхоижьҭеи уажəшьҭа шықəсқəак ҵуеит", - лҳəеит Ҳилиа Маршьанԥҳа. Саргьы снеира хықəкыс иамаз неиҭасҳəеит, аҩныҟагьы снарымгар рымуит.

Ашəхымс саахысны аҩны санааҩнала, сахьынаԥшааԥшра сзымдыруа зегьынџьара жəытə маҭəахəыла ирхиан, аԥсуа цəа рыҟəнын, убас еиԥш ирацəан иқəҵаны иҟаз аҩны зырԥшӡоз анапкымҭақəа.

Аԥшəмаԥҳəыс иаразнак афатəҟаҵарҭахь дныҩналан али-ԥси рыбжьара аишəа лырхиеит, лчыс хаа агьама мбакəа аиҿцəажəара дақəшаҳаҭымхеит, хымԥада уи саргьы пату нақəҵаны лчеиџьыка нап асыркит.

Саԥхьа дтəан аԥҳəыс аамысҭашəа, зхымҩаԥгара акыр ухнахуаз, заԥсшəа ԥшӡаз, зҿабызшəа хааз Ҳилиа Маршьанԥҳа. Излеилкаахаз ала, Ҳилиа Маршьанԥҳа, акыршықəса раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь нхара иааз, ара аҭаацəара аԥызҵаз, зыхшареи змоҭеи ирызҳауа Аҳмаҭ Маршьан иаҳəшьа гəакьа лакəзаап. Аҳмаҭ Маршьан даара ибзианы издыруа, ҳџьынџьуааи ҳареи ҳаимадара аус аҿы акырӡа аџьабаа збахьоу, зыуаажəлари зыԥсадгьыли рҿы пату ду зқəу уаҩуп. Исаҳаз ажəабжь еиҳагьы сеигəырӷьеит, уи иахылҿиааз ҳаицəажəара амҽхак еиҳагьы аҽарҭбааит.

"Ҳара раԥхьа ҭаацəала ҳанхон Кунеитра, аха Шьамтəылеи Израили рыбжьара иҟалаз аидыслара иахҟьаны 1967 шықəса рзы Дамаскҟа ҳалбааит, ақалақь азааигəара иҟаз адыга қыҭа Мерџьсулҭан анхара ҳалагеит, аԥсуааи адыгақəеи зегьы ҳаиланхон, патуеиқəҵарала ҳаизнеиуан. Саб иқыҭа Мумсиа ахьӡын, еиҳарак инхоз аԥсуаа ракəын, қыҭа дуун", - лҳəеит Ҳилиа Маршьанԥҳа.

Ҳилиа Маршьанԥҳа гəыблыла илгəалалыршəон ландуцəа, лабдуцəа рыӡбахə. "Ах, санду илыласҵоз уаҩ дсымамызт", - лҳəон ҳаиҿцəажəараҿы лассы-лассы. Ирацəоуп ланду илҿылҵааз, иахьагьы иныҟəылго аԥсуара. Аха лгəы иаланы илҳəоит лабдуцəа рышьҭра иазку аҭоурых нхарҭəааны иахьылзымдыруа.

"Усҟан урҭқəа ирылацəажəомызт, ирылацəажəозаргьы, ҳара ҳхəыҷқəан, иаҵанакуа ҳзеилкаауам ҳəа еиҭарымҳəозар акəхарын. Сара сан Фақриа Уаџьыхə дедыгь ҭыԥҳан, аха ҭацас Маршьанаа данрыланагала, аԥсышəала аҷҷаҳəа дцəажəо далагеит. Саб Рамазан аԥсшəа идыруан усгьы, избанзар еицəажəагас аҩны ирымаз иара акəын. Санду лаԥсшəа акəзар, акы иалаҩашьахуа иҟазма?!" - дҳацəажəон Ҳилиа Маршьанԥҳа.

Ҳилиа Маршьанԥҳа лаҳəшьеиҳабы Нальчик дынхоит, дҭаацəароуп, лашьеиҵбы, ишазгəаҳҭаз еиԥш, Аԥсны дынхоижьҭеи акрааҵуеит, Шьамтəыла инхоз егьи лашьеиҳабы иԥсҭазаара далҵхьеит, хаҭала дыздыруан иара. Шьамтəыла саныҟаз ҳамҭас исиҭаз агəил ҟаԥшьқəа зныз акасы иахьагьы гəаларшəагас исымоуп. Хҭыск шаҟа хҭыс арҿиар алшозеи, шаҟа гəалашəарахкы рыла еибаркузеи ари аԥсҭазаара?!

"Сара ԥшьҩык аԥацəеи ҩыџьа аԥҳацəеи сыман. Ҩышықəса раԥхьа сыԥҳа лчымазара иахҟьаны лдунеи лыԥсахгəышьеит. Егьи сыԥҳа дҭаацəароуп, Шьамтəыла дыҟоуп. Сԥацəа ҩыџьа Нальчик инхоит, ҩыџьа Аԥсны. Ааигəа Нальчик иҟоу сԥа аҭаацəара далалеит, сҭаца макьана дсымбаӡац, ҭелла ауп ҳшеигəныҩуа. Ара инхо сԥеиҳаб аус иуеит, аиҵбы аррамаҵзура дахысуеит Очамчыра, аԥсшəа даара ибзианы иҳəоит. "Сара дҟабардоуп, аха аԥсышəала сцəажəоит", - иҳəоит аӡə даниазҵаалак аԥсшəа ахьидыруа дазгəыдууны", - абас гəыблыла дҳацəажəон аԥҳəыс-аҳкəажə.

Ҳилиа Маршьанԥҳа излалҳəо ала, Шьамтəыла излаԥшыз аибашьра ус аиҭаҳəара мариам. Аиаша шəасҳəап, лазҵаарагьы сцəыуадаҩын. Аибашьра иалҵны зыԥсадгьыл ахь иааз аԥҳəыс излалҳəо ала, Аԥсны еснагь рхы-ргəы иҭан, ианыцəазгьы рыԥхыӡ иалан. Акызаҵəык, ихьысҳаны иҟаз, аимадара акəын, арантə ираҳауаз ахабарқəа маҷын.

"Сара сыуаажəлар Аԥсны аибашьра шəхыжəымгахьеи, адунеи ахьынӡанаӡааӡо уаҳа хысбыжьк мгааит убри аганахьала. Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра ианалага, ҳара Саудтəи Аравиа ҳаҟан, сыԥшəма уа аус иуан. Радио бзиак аахəан иааигеит, уахи-ҽни убри ҳадтəалан, Аԥсны имҩасуаз ахҭысқəа арадиодырраҭарақəа рыла еилаҳкаауан. Аԥсны Аиааира агеит ҳəа анҳаҳа Дамаск ҳаҟан, ҳгəырӷьара ус ажəала иузеиҭаҳəо иҟоума?!" - дҳацəажəон Ҳилиа Маршьанԥҳа.

Ҳилиа Маршьанԥҳа лҭаацəеи лареи Аԥсныҟа нхара ҳəа иааит 2013 шықəса рзы. Усҟан Шьамтəылантəи еицны иааз ҳџьынџьуаа маҷҩымызт, иҟоуп иахьагьы ҩнык аҟны еицынхақəо, еигəылацəоуп. Ҳилиа Маршьанԥҳа лыҧшəма дҟабардоуп, Наџьмеддин Башьқəыр ихьӡуп, аҩнра ҳəа аҟабарда ҭаацəара данрыланагыла Ҳилиа, рыԥҳак леиԥш дрыдыркылеит. Ланхəеи лабхəеи ҳаҭырла дырзыҟан, мызқəак лабхəа диацəажəомызт, аха нас аишəачара ҟаҵаны, аԥара-шьара лыҭаны дирцəажəеит, рҵас излаҳəоз ала.

Ҳилиа Маршьанԥҳа занааҭла дырҵаҩуп, акыр шықəса инеиԥынкыланы аиҵбыратəи аклаасқəа рҟны рҵаҩыс аус луан Шьамтəыла данынхоз. Илҭахуп ахəыҷқəа ргəы бзиа, рхы бзиа, ҵарадыррала еиқəшəаны, аԥсыуа ҵасла еизҳарц. "Аԥсадгьыл ҳара ҳзы ҧсҭазаароуп, иацҵаны исҳəозеи?" - лҳəеит Ҳилиа Маршьанԥҳа, лџьынџьдгьыл аҵакы дазааҭгылаауа.

Ҳили Маршьанԥҳа ланду (лаб иан) аҟазаратə баҩхатəра лылан. Жəытəаахыс аԥҳəыс лхаҭара ҳаразкуаз еиуеиԥшым анапкымҭақəа ҟалҵон, дхахон, дысуан, дԥон, дӡахуан. Лмаҭа хəыҷы длывагьежьуа дахьлыцыз иллырҵаз рацəоуп.

© Foto / предоставлено Сырмой Ашуба
Ҳилиа Маршьанԥҳа лнапкымҭақәа

Ҳилиа Маршьанԥҳа ицəырганы иаҳлырбеит лнапы иҵылхыз аусумҭақəа, иара убас Шьамтəылантəи иаалгақəазгьы. Уахьынаԥшы-ааԥшуа лыҩнымаҭəа урҭ рыла ирхиоуп, аԥардақəа, аишəа ақəыршəқəа, аҟəардə ақəыршəқəа, иҩычаны иҟаҵоу ашəҭқəа рҭаргыларҭақəа уҳəа. Ашəҭкакаҷқəа рыла иқəҵаз иԥаны иҟаз шəыра ԥшӡакгьы даласгəалашəаларц сцамҭаз ҳамҭас инаслыркит. Хымԥада, уи сара сгəаҵаҿы иҷыдоу аҭыԥ ааннакылоит уажəшьҭарнахыс.

© Foto / предоставлено Сырмой Ашуба
Ҳилиа Маршьанԥҳа лнапкымҭақәа

Анҵамҭак аҳəаақəа ирҭагӡаны исцəыуадаҩуп аԥҳəыс аамсҭашəа илықəнагоу ахҳəаа аҟаҵара. Аԥсҭазаара акыр дкыднаҟьазаргьы, ҩнуҵҟала хьаала деибаркызаргьы, лхаҿсахьа ианлырԥшуамызт, лыблақəа еихаччо дысԥылеит, анык лаҳасабала аԥхарра сыдҵаны слыдылкылеит, убас еиԥш сныҳəаныԥхьангьы снаскьалгеит. "Хаҩнашəқəа еснагь иаартуп, баҳҭаала!" - уажəыгь сгəы иқəыҩуеит зыбзиабарала схызхыз Ҳилиа Маршьанԥҳа лыбжьы хаа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

20

Диаб Чаҭау: Шьамтәылантәи ҳҵәыуо ҳдәықәлазаргьы, Аԥсны ҳахьааиз убриаҟара ҳгәырӷьоит

17
(ирҿыцуп 12:00 27.06.2020)
Шьамтәылантәи иааз Аԥсны инхо ҳџьынџьуаҩ ахаԥыцтә ҳақьым Диаб Чаҭау иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Шьамтәылатәи Арабтә Республикаҿы инхо Кавказ ажәларқәа рхаҭарнакцәа рахьтә иҟоуп зыхьӡ нагоу, иахьиз аҳәынҭқарраҿы зышьҭамҭа нзыжьхьоу ауаа. Урҭ изланхо атәым милаҭ аҟны пату рықәуп, ражәа иазыӡырҩуеит. Шықәсқәак раԥхьа Шьамтәылаҟа сныҟәарақәа раан ирацәаҩуп ус еиԥш сзықәшәаз еиуеиԥшым аусхкқәа знапы рылакыз ауаа. Урҭ рахьтә иҟоуп Аԥсныҟа нхара ҳәа иаақәаз.

Шьамтәыла инхоз, хылҵшьҭрала иедыгьу Диаб Чаҭау (иарабжәла Хадид) ҩыџьа иԥҳацәеи иԥшәмаԥҳәыс Агрԥҳа Ҳанадии шықәсқәак ҵуеит Аԥсныҟа наунагӡа нхара иааижьҭеи. Иара занааҭла ахаԥыц ҳақьым-техникуп. Дамасктәи амедицинатә факультет далгахьеит, акыр шықәса изаанаҭ ала аус иуан Шьамтәыла. Иус ара дахьааизгьы зымҩа инимыжьит, Дранда аҳаблан, ҳџьынџьуаа ахьынхо аҩнеихагыла азааигәара ахаԥыцҟаҵарҭа аартны имоуп.

"Сара Аԥсныҟа раԥхьаӡа акәны санаа, исымбац дгьылк, исзымдыруа ауаа рахь сааит ҳәа смыԥхьаӡаӡеит. Избанзар убас еиԥш ҳрыдыркылеит аҳаиртә баӷәаза ҳанылбаа инаркны иаҳԥылаз ауаа, анаҩсгьы ҳҳәынҭқарра иаҳнаҭаз ахаҵгылара ахә ҳаракны иаҳшьоит. Шьамтәылантәи иааз ҳџьынџьуаа аӡәырҩы реиԥш, сҭаацәеи сареи ҳзы Гәылрыԥшь араион Агәыӡера аҳаблан игылоу аҩнеихагылаҿы ауадақәа ҳарҭеит, ҳанхоит-ҳанҵуеит, ҳауаажәлар ҳрылагылоуп, ҳнапаҟынтә иааиуа ҟаҳҵоит", - иҳәеит Диаб Чаҭау.

Диаб Чаҭау аурысшәа цәгьамкәа иҳәоит, аԥсышәалагьы ажәақәак налаиҵоит. Сҭырџьманҭыԥҳа Хажар Лышәԥҳа илыбзоураны ҳаиҿцәажәара нарҭбааны ихаҳарҭәаауан.

"Сара сҭаацәа Голантәи аҳаракырақәа рҟны Барека ҳәа изышьҭаз ақыҭаҿы инхон. Уаҟа еиҳараҩык инхо адыгақәоуп. Аԥсуаа рацәаҩны иахьынхо қыҭоуп Мумсиа, араб бызшәала иаҳҳәозар, Альгасаниа ҳәа иашьҭоуп. Аԥсуааи адыгақәеи ҭоурыхк, культурак ҳаиднакылоит. Шьамтәыла инхо Кавказаа ҳахьеизоз акультуратә центрқәа ҳаман, ҳбызшәа мыӡразы ашколқәа аус руан, ҳҿар рқьабзқәа ирықәныҟәаларц хықәкыс иҟаҵаны аҭоурыхтә ҵакы змаз аусқәа еиҿаҳкаауан. Аха Шьамтәыла излагаз аибашьра ҩаԥхьа ҳԥыххааса ҳақәнаҵеит", - иҳәеит Диаб Чаҭау.

Абар уажәшьҭа жәшықәса инарзынаԥшуеит Диаб Чаҭау Аԥсны иԥсҭазаара мҩасуеижьҭеи. Иԥҳацәа ракәзар еизҳаит, иреиҳау аҵараиурҭақәа ирылгахьеит. Руаӡәк, Алаа захьӡу, ааигәа аҭаацәара далалеит, лыԥшәма Нарҭ Ҳабашь (иарабжәла Саид) Шьамтәылантәи иааз едыгьуп, рҩыџьагьы араҟа аус руеит. Егьи иԥҳа Афра афилологиатә факультет англыз бызшәа аҟәша далгахьеит, лҵара аизырҳаразы Катартәи аҳәынтқарраҿы амагистратура дҭалеит, ари аус аҟны Аԥсны аҳәынҭқаара адгылара лнаҭеит. Ҩышықәса рнаҩс, лҵара аныхлыркәшалак, Аԥсныҟа деиҭахынҳәуеит. Абас ихшара дрызгәыдууны рыӡбахә ҳзеиҭеиҳәеит раб.

Диаб Чаҭау Аԥсны даара тәыла ԥшӡоуп иҳәоит, аха иҭацәу адгьылқәа рацәоуп, иҭахуп ауаа рыла ихаҭәааны иҟазарц.

"Сара даара сгәы аздууп Аԥсныдгьыл аҿы сахьынхо, Аԥсны атәылауаҩшәҟәы ахьсымоу акыр сеигәырӷьоит, сара сзы уи ҭоурыхтә хҭысны сахәаԥшуеит. Ҳарҭ Кавказ ажәларқәа ҳзықәшәахьоу шьарда ирацәоуп, адунеи еиуеиԥшым атәылақәа рҿы шаҟаџьара ҳалаԥсоу жәдыруеит. Ҳахьыҟазаалакгьы, ҳазланхо атәымжәлар пату ҳақәырҵоит, избанзар, зегь раԥхьа иргыланы, ҳагәра ргоит, ауаҩы дшаҳамҭиуа рдыруеит", - ҳәа азгәеиҭеит Диаб Чаҭау.

Шьамтәыла инхо Кавказаа, еснагь рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь рхы хан, аха ус имариамызт рыгәҭакы анагӡара. Уи ус шакәу азгәарҭоит хаҭала сара сзыҿцәажәахьоу зегьы. Ахҵәара ажәа аҵакы ӷәӷәоуп, убас еиԥш ихьанҭоуп ахырҵәарагьы. Аха ауаҩытәыҩса дзықәшәо зегьы ихы анираалар ауп, уаҳа имч хом ҳазшаз иҿаԥхьа.

"Сара сабду иаб 11 шықәса ракәын ихыҵуаз Нхыҵ-Кавказынтә иԥсадгьыл данахгаз, ари ахҭыс ҟалеит 1860 шықәса рзы. Убри инаркны атәым дгьыл аҿы имҩасуан рыԥсҭазаара, рхылҵ-рԥылҵ Анцәа иџьшьаны ҳдацқәа рыԥсы аҭаҵара ҳҽазаҳшәоит ҳџьынџь дгьылқәа рҿы. Дара гәыҵхас ирымаз ҳара инаҳагӡарц ҳашьҭоуп, аамҭақәагьы есааира рҽырыԥсахуеит. Араб культура зынӡа даҽа культуроуп, ҳара ҳҵасқәа реиԥш иаартым, иаркуп", - дҳацәажәон Диаб Чаҭау.

Диаб Чаҭау игәы иаланы иҳәон абызшәазы ԥынгыла имамзар еиҭеиҳәашаз акыр ишырацәаз. Кавказаа рҭоурых, рлахьынҵа ашәҟәыбӷьыцқәа иагьрынӡалом. Ҳаиҿцәажәара ахыркәшамҭазы Аԥсны дызлатәылауаҩу ала ипаспорт аацәырганы иаҳирбеит, иажәаҳәагьы инациҵеит: "Шьамтәылантәи арахь ҳанаауаз ҳҵәыуо амҩа ҳақәлеит, Аԥсны ҳахьааиз убриаҟараҵәҟьагьы ҳгәырӷьоит, избанзар ԥшәымацәаҵас ҳхы ҳбоит, уи зыбзоуроу шьак-дак еицалҵыз ҳауаажәлар шәоуп", - абас еиԥш ихәыцрақәа ҳацеиҩишеит Диаб Чаҭау.

Диаб Чаҭау иԥҳацәеи сареи ҳшеибадыруаз аниасҳәа, иаразнак Аԥсны иҟаз Афра аҭел дылзасит, илеиҳәеит сышрысасыз. Лара аусура дыҟан, илҭаххеит ҳаибабарц, аха уи даҽа аамҭак азалаҳхит, уи аҽны иҵегьы сызҭаашаз аҭаацәарақәа ыҟан, урҭ рахь сымҩахыҵыр акәын. Анаҩстәи сныҟәарақәа рылҵшәа шәеилсыркаауеит егьырҭ санҵамҭақәа рҟны.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

17
Алхас Аргун

Аҭоурых иагәылаҵәаху: Аргәын Аԥсны аҳра амузеи аекспонат ҿыцқәа ирызкны

0
(ирҿыцуп 18:19 12.07.2020)
Афонҿыцтәи аҭоурых-культуратә ҳәырԥсарра "Анаҟәаԥиа" аиҳабы Алхас Аргәын арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы аҳәырԥсарра иаҵанакуа Аԥсны аҳра амузеи аекспонат ҿыцқәа ртәы еиҭеиҳәеит.
Аҭоурых иагәылаҵәаху: Аргәын Аԥсны аҳра амузеи аекспонат ҿыцқәа ирызкны

Шәазыӡырҩла арубрика "Аҭоурых иагәылаҵәаху" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы есмҽыша.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0