Ҳаибашьцəа аиаҳəшьара, анра рзызуаз афырԥҳәызба Биргиуль Чуазԥҳа лҭоурых

197
(ирҿыцуп 17:07 29.09.2019)
Ҳџьынџьуаҩ, Леон иорден занашьоу Биргиуль Чуа (Чуазԥҳа) Шьааҳин лҭоурых ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Биргиуль Чуазԥҳа диит Ҭырқəтəыла, Сақариа ақалақь аҿы. Лара лабшьҭра хылҵшьҭрала иаамсҭацəан, Мцазҭоу (уажәы Мацеста ҳәа иахьашьҭоу - аред.) ҵаҟатəи аӡиас лбаарҭа ақыҭа рымпыҵакын. Аԥснынтə Ҭырқəтəылаҟа ахҵəара зықəшəаз лабду иаб Шьааҳин ихьӡын. Анаҩс абду ихьӡ жəлас ирхырҵеит Ҭырқəтəылаҟа иахьнанагаз, ус рыҩуан адокументқəа рҿы. Биргиуль аҭоурых дазҿлымҳан, уи аҭҵаара лусқəа раԥхьа илыргылон. Аԥсны аибашьра ианалага, уи акəхап лгəы рҭынчны Ҭырқəтəыла даанызмыжьыз.

Биргиуль Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра анцоз аамҭазы Ҭырқəтəылантəи Аԥсныҟа журналистк лаҳасаб ала иааз, анаҩс аибашьратə мҩа фырхаҵарыла ианысыз Биргиуль Чуа (Чуаз) лгəалашəара ҳажəлар ргəаҵаҿы наунагӡа иаанхоит. Хаҭала дызыруаз, лыуаҩра ахə ҳаракны изшьо Оқтаи Ҷкотуа иазгəеиҭоит Биргиуль Чуазԥҳа лҟазшьа аҷыдарақəа.

"1992 шықəса рзы Аԥсуа-абаза жəлар рконгресс Лыхны ианеиза, Ҭырқəтəылантəи иааз аделегациа дрылан Биргиуль Чуазԥҳа. Усҟан, Ҭырқəтəыла иҭыҵуаз "Нарҭаа рыбжьы" захьӡыз ажурнал аҿы аибашьцəа ирызкны анҵамҭақəа анылҵарц, Аԥсны имҩаԥысуаз ахҭысқəа алырбарц хықəкыс илыман. Араҟа аҭагылазаашьа анылба дымцаӡеит, Аԥсны даангылеит", - ҳəа азгəеиҭоит Оқтаи Ҷкотуа.

© Foto / Предоставлено Октаем Чкотуа
Биргиуль Чуазԥҳа Ҭырқәтәылантәи еибашьра иааз ҳашьцәа рыгәҭа

Биргиуль Чуазԥҳа лхы-лгəаҟынӡа иналгон Аԥсны зҭагылаз аибашьра хлымӡаах, илбон ҳаибашьцəа ирхыргоз аџьамыӷəа цəгьа. Уи акəхап агəаӷьреи ахдырреи аарԥшны лашьцəа дызрывагылаз.

"Ҭырқəтəылантəи еибашьуаз аҷкəынцəа еиҳараҩык Шамиль Басаев игəыԥ иаламзи, ларгьы уи агəыԥ ашҟа дцеит. Убри нахыс иахьцоз дрыццон, дрыцаауан, медиаҳəшьас дрыцын, анра рзылуан. Жьҭараамза нахыс ҳара ҳаибашьцəа злахəыз ажəыларақəа зегьы рҿы дыҟан. Шроматəи ажəылара далахəын, анаҩс Мрагыларатəи афронт ахь Кəачара ахы ианақəиҭыртəуаз уахь дрыццеит, Ҷлоу ианыҟаз уахьгьы дыҟан. Аҵыхəтəаны Аҟəа ахы ианақəиҭыртəуаз "Гроза" агəыԥ дацноуп ажəылара дшалахəыз", - иҳəеит Ҷкотуа.

Аибашьра анцоз аамҭазы Биргиуль Чуазԥҳа лыԥҳацəа хҩык Ҭырқəтəыла лаҳəшьеи лани ирызныжьны ауп Аԥсныҟа дшааз. "Аԥсны Ахақəиҭра азаагароуп уалс иҳаду" ҳəа ԥхьаӡаны, гəыҩбарак ҟамҵакəа амцара шыра дналагылеит.

"Дхаҵамԥҳəысын, ииашаҵəҟьаны иаҳҳəозар. Ҭырқəтəыла даныҟазгьы, асоциалисттə гəаанагара лыман азы, уи аҩыза апартиақəа рҿы, ахеидкылақəа рҿы хацəнамырха дықəԥон, аҟазшьа ҷыда змаз ԥҳəысын, "сус иалам, сара исылшарызеи" ҳəа днасҭханы дгыломызт. Аибашьра аамҭазы Ҭырқəтəылантəи напык азна иҟаз аҳəсахəыҷқəа дырхыԥхьаӡалан. Ижəдыруеит ацара-аарақəа шыуадаҩыз усҟантəи аамҭазы", - ҳəа азгəеиҭоит Оқтаи Ҷкотуа.

© Foto / Предоставлено Октаем Чкотуа
Биргиуль Чуазԥҳа жьҭаарамза инаркны имҩаԥысуаз ажәыларақәа зегьы дрылахәын

Биргиуль Чуазԥҳа аибашьра анеилга лхəыҷқəа рыхҩыкгьы Аԥсныҟа иаалгеит. Аҟəа ақалақь уадак аҿы инхон аамҭаказы, нас Лӡаа аҩны анлырҭа, уахь диасит, уа анхара лҽазылкит. Уажəы лара лыԥҳацəа руаӡəк уа дахылаԥшуеит.

"Биргиуль лыԥсҭазаара далҵит 1999 шықəса рзы. Ара аблокада аамҭазы, ишыжəдыруа еиԥш, ахныҟəгара уадаҩхеит. Лара лаагарҭа ҳəа акгьы ыҟамызт, хҩык лхəыҷкəа дрыдхалеит, иҟалҵагəышьоз, Москва усурҭак анылзырыԥшаа, Мумҭаз Ашамбеи, Сезаи Папбеи уахь иҟан, уахь дцеит", - иҳəеит Ҷкотуа.

Оқтаи Ҷкотуа игəалаиршəоит Биргиуль Москва даныҟаз иаалышьҭуаз ашəҟəқəа, цхыраараак анылҭаххалак, адырра илҭон.

"Ашəҟəы лыҩуан, лыгəҭыхақəа анылҵон... Даара агəаҟрақəа лхылгеит, амамзаара лхылгеит, ауадаҩрақəа дырҭагылан, аха лҭагылазаашьақəа зегьы рҿы илҳəаӡомызт. Саргьы џьара документк аиқəыршəара егьи уҳəа слывагылан, аматериалтə цхыраара ҳзыҟаҵомызт. Лыԥшəмеи лареи еилыҵхьан азы, зны-зынла лышəҟəаҿы ус лҳəалон: "Еҳ, Оқтаи, абыржəык схəыҷқəа ныҟəызго дызбар сиццон", - ҳəа длафуан. Абарҭқəа зегьы ирыхҟьазар акəхап лчымазарагьы", - дҳацəажəон Оқтаи Ҷкотуа.

Биргиуль Чуазԥҳа лыԥсҭазаара далҵит Москва ақалақь аҿы. Лыԥсы злаз Аԥсны анышə дамардартə изыҟамлеит, аҳəаа дырзахымгаӡеит, Ҭырқəтəылаҟа дганы анышə дамардеит.

"Аԥсны аибашьра иалахəыз лара дыззымдыруаз уаҩ дыҟамызт. Аԥсны Афырхаҵа Мирод Гəажəба есымша иааигəа дыҟан, даара бзиа дибон. Аибашьцəа Ҭырқəтəылантəи дахьааз илыхӡыӡаауан, пату лықəырҵон. Биргиуль еицырдыруаз уаҩын, аринахысгьы дфырԥҳəысны аҭоурых дазынхароуп, ҳдиаспора рыхьӡ ҭызгаз лоуп, ишлыхəҭоу еиԥш лҳаҭгəын аҭыԥ иқəҵатəуп, аԥсуа бираҟ ахаргылатəуп", - ҳəа азгəеиҭоит Оқтаи Ҷкотуа.

© Foto / Предоставлено Октаем Чкотуа
Леон иорден занашьоу Биргиуль Чуазԥҳаи Аԥсны Афырхаҵа Мирод Гәажәбеи
Аԥсуа еибашьцəа рыхəра ҿазҳəоз, аиаҳəшьареи анреи рзызуаз, афырԥхəыс Биргиуль Чуа (Чуазԥҳа) лыхьӡ Аԥсны аҭоурых наӡаӡа иазынхоит. Лгəалашəара аҿаԥхьа ҳхырхəоит. Лгəазхара илзымбаз Аԥсны Аиааира нагӡара ақəзааит! Уаҳа ари адгьыл аҿы икамҭəааит ашьа, ҳаԥсадгьыл аизҳазыӷьара амҩа ианызааит. Нырцəи-аарцəи ҳəа еиҟəшахаз ҳауаажəлар рыҩнду Аԥсны ԥшӡа еиднакылааит!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

197

Аидын Аҩӡба: аԥсуа дахьыҟазаалакгьы Аԥсноуп дахьанаало

58
(ирҿыцуп 18:54 26.04.2020)
Ҭырқәтәылатәи аԥсуа қыҭа Гәыма инхо Аидын Аҩӡба иандуи иабдуи ихҵәақәаз иреиуоуп. Иахьнанагаз егьа хаԥсыра рбазаргьы рҵеира еиздырҳаит, рабиԥара дмырӡит. Аидын изныкымкәа Аԥсны даахьеит, Sputnik ажурналист Сырма Ашәпҳа ҭелла лыҿцәажәараҟны игәҭахәыцрақәа лыцеиҩишеит.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Хылҵшьҭрала Аԥснытәи Гәыма еиуоу, Ҭырқәтәыла Гәыма ақыҭа инхо ҳџьынџьуаҩ Аидын Аҩӡба, еснагь гәыла-ԥсыла иԥсадгьыл дамадоуп. Иҟамзар ҟалап шықәсык Аԥсныҟа дмаакәа аныҟалахьоу, иуаажәлар рыԥсҭазаара еснагь далахәуп, рыцәгьа-рыбзиа далагылоуп. Дызлацәажәо ихатәы бызшәа акәзар, акыр ухнамхырц залшом, убриаҟара ицқьоуп иаԥсшәа, убри аан ихшыҩҵак акыр иҭбаауп, илаԥшҳәаа ахара инаӡоит.

Аидын Аҩӡба, раԥхьаӡа акәны дызбеит Ҭырқәтәыла, ҳџьынџьуаа злахәыз еизарак аҿы. Уаҟа дықәгыланы ажәахә аныҟаиҵа, акыр иџьасшьеит, убриаҟара иҵаулан игәҭахәыцрақәа, насгьы убриаҟара аԥсы ахан аԥсшәа, убриаҟара иҿырԥшыган иаԥсуара. Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аха атәым дгьыл аҿы изызҳауаз Аидын, иахьа иуаҩыбжара дынҭысхьеит. Дҭаацәароуп, хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аԥҳацәеи, ԥаки имоуп. Иԥшәмаԥҳәыс д-Ашәԥҳауп, ҳанааиқәшәо, "санхәыԥҳа, бышԥаҟоу?" ҳәа аԥсшәа хааӡа инасеиҳәоит. Иҭоурых дазҿлымҳауп, еиҳабацәа рҟынтәи иидыруа ажәабжьқәа маҷым.

"Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа Аԥснынтә арахь ианаа рқыҭа еиԥшыз аҭыԥқәа ирышьҭалеит. Егьа уадаҩра рхыргазаргьы, рыдгьылқәеи рыԥсабареи иреиԥшыз аҭыԥқәа ԥшааны анхара нап адыркит. Сара сабшьҭра рхаан аахыс ҳахьынхо ақыҭа Гәыма ҳәа иашьҭоуп. Аԥснытәи Гәыма иҭыҵқәаз ҳауп. Сабдуи сабду иаби Аԥснынтә ахҵәара рықәшәагәышьеит, еицны Ҭырқәтәылаҟа иааит. Сабду иаб Ӡыкәа ихьӡын, уи иаб Салмаҭ, сабду Рашьыҭ ихьӡын. Сабду 115 шықәса ихыҵуаны дыԥсит. Сара усҟан жәашықәса схыҵуан, Рашьыҭ ҳәа иҟаз сабду сихьӡеит. Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа данаауаз сабду 15 шықәса ракәын ихыҵуаз", - дҳацәажәон Аидын Аҩӡба.

© Foto / Аидын Аҩӡба иҭаацәаратә архив аҟнытә
Аидын иаб Аԥсны даныҟаз. Ашкәакәа зшәу - Владимир Аҩӡба, Аԥсны ахаҭарнакыс Ҭырқәтәыла иҟаз.

Аидын Аҩӡба акыр игәы иаланы иҳәоит, аԥсуаа аӡәырҩы реиԥш, иандуи иабдуи атәым дгьыл аҿы ирхыргаз агәаҟрақәа ртәы, урҭ зегьы ираԥхьагылан рыԥсадгьыл иацыз ахьаагара, иҿыцәаауаз рхәышҭаара агәынгара, ус шаҟа хкы?

"Аԥснынтә иааз саб иан, сара санду Шьамина лыхьӡын,13 шықәса ракәын илхыҵуаз арахь данаауаз. Сан Аигԥҳан, саб Иззеҭ Аҩӡба, Аԥсныҟа раԥхьа инеиқәаз дыруаӡәкын. Знык Аԥсны баны данаа, мышкгьы мҩамсит уи аӡбахә мҳәакәа. Сндуи сабдуи ракәзар, "Аԥсны, Аԥсны",-шырҳәоз рылацәақәа неиқәырыԥсеит . Санду Шьамина зегь реиҳа гәырҩас илыман изықәшәаз, ирхыргаз, дыԥҳәысымзи, акыр хьаас иҟалҵон. Сара санду лкалҭ кны еснагь слыцын, слыдҿаҳәалан",- иҳәоит Аидын Аҩӡба.

© Foto / Аидын Аҩӡба иҭаацәаратә архив аҟнытә
1973 шықәсазы Аидын Аҩӡба иаб Аԥсны даныҟаз

Хымԥада, ахәыҷра адунеи акыр иссируп. Усҟан, укәша-мыкәша уеиҳабацәа злацәажәо, рхымҩаԥгара аҵакы нгәылырҭәааны иузеилымкаауазаргьы, хәыҷы-хәыҷла уеизҳацыԥхьаӡа ухшыҩ аҿы аҭыԥ аанзыжьуа, ухәыҷра ашықәсқәа иргәылуго акыр ирацәоуп, иузышьҭымкаазгьы, узвысызгьы акыр ихьааугоит. Убас еиԥш, Аидын Аҩӡба, игәы иаланы иҳәоит, реиҳабацәа ирҿырҵаашаз иҵегьы шыҟаз, еиҳаракгьы хаҭала ирхыргаз аԥсҭазаара аҟынтәи ахҭысқәа. Ирыцыԥсыз ажәабжьқәа акыр ирацәоуп, зыԥсы ҭаны аҭоурых иазынхаз аасҭа. Ҳаиҿцәажәараҿы иара дазааҭгылеит, ианду еиҭалҳәалоз ажәабжьқәа рҟынтә еиҳа игәалашәараҿы инхаз.

"Аԥснынтә рқыҭақәа ирыхцаны ианааргоз, рырахә рыманы Шрома шыҟаз ианааи, асқьарцәа рыхҭарԥа шкәакәақәа рхаҵаны, жәаҩык-жәохәҩык рҟынӡа рыҽқәа ирықәтәны амҩақәа кны ирыман. "Ишәаԥцаны ижәго арахә-ашәахә аӷбақәа ишәызрықәҵаӡом, икажьны шәцоит!", - анырҳәа, иаашанӡа иҷаԥшьеит еицыз зегьы, анаҩс рырахә абнара иларҵеит, уи нахысгьы жәохәымш инарзынаԥшуа амшын азааигәара итәан, издыруада ҳзымцакәа ҳаанзозар ҳәа", - абас, ианду лажәабжьқәа игәалаиршәон лмаҭа.

Аидын Аҩӡба излаиҳәо ала, иабду Аԥсны аӡбахә уамак далацәажәаӡомызт, еснагь акы дашьны даман, гәырҩа ӷәӷәак дшабылуаз убарҭан. Ус еиԥш иҟан иара иқәлацәагьы.

"Сандуи сабдуи рыԥсы анҭаз, ҳаҩнаҭаҿы аԥсшәа ада даҽа бызшәак ала ҳцәажәаӡомызт. Аҭырқәа бызшәала урацәажәаргьы лахь урҭон, "аҭырқәа бызшәа узымҵар ҳәа ушәома, узакәытә аԥсыуоузеи аԥсышәала умцәажәозар" ҳәа иҳацәҳауан, ԥхашьараны ирыԥхьаӡон, аԥсшәа умҳәар руӡомызт. Уажәы сара сыхшара аԥсшәа цқьаны ирзымҳәозаргьы, ибзианы еилыркаауеит. Ашколқәа рахь ианца, иреиҳау аҵараиурҭақәа ианырҭала аҭырқәшәахь иаго иалагеит", - ҳәа азгәеиҭоит Аҩӡба.

© Foto / Аидын Аҩӡба иҭаацәаратә архив аҟнытә
Аидын Аҩӡба иани иаби

Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа ҳџьынџьуаа хәыҷкәа ргәыԥқәа изныкымкәа рыԥсадгьыл ахь иаахьеит. Араҟа лабҿаба ирбарц рабацәа рабдуцәа зныҵыз адгьыл, рҩызцәеи дареи агәыбылра рыбжьаларц, рашьцәеи дареи реимадара аҽарҭбаарц, рыжәлантәқәеи дареи ааигәаны еибадырырц, рыԥсадгьыл ԥшӡа Аԥсны ихнахырц. Убас еиԥш, Аԥсныҟа иаахьоу ахәыҷкәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан Аидын иԥа Еффе Аҩӡба. Уижьҭеи ашықәсқәа цеит, иахьа Еффе дхаҵарԥысуп, 30 шықәса ихыҵуеит, арҵаҩы изаанаҭ ала аус иуеит ашкол аҿы.

© Foto / Аидын Аҩӡба иҭаацәаратә архив аҟнытә
Аидын Аҩӡба иҭаацәа

"Дузџьа ақалақь иаҵанакуа Гәыма ақыҭа акәзар, ҳабдуцәа абна ашьапаҿы ишьақәдыргылеит, зықьҟа метра иҳаракыроуп. Аԥсны иахьҭыҵыз еиԥшыз ҭыԥк аҿы итәеит. Еиҳаракгьы Аҩӡаа роуп иҟоу, имаҷым иуԥыло аԥсуа жәлақәа: Џьыгәдараа (Хәарцкьиаа) Ҭыҟәаа, Саӷариаа, Аргәынаа уҳәа, иҟан ажәлазаҵәқәа иахьа иқәӡаахьоугьы. Ақыҭаҿы аӡәгьы иҭыԥ имҭиӡеит, иахьыҟазаалакгьы рыҩнқәа рышьаҭа еиқәдырхеит, аԥхынразы иаауеит, икармыжьӡеит", - иҳәеит Аидын Аҩӡба.

© Foto / Аидын Аҩӡба иҭаацәаратә архив аҟнытә
Аидын Аҩӡба иҧшәмаҧҳәыси иареи

Аҩ-еишьцәа ирхылҵыз рахьтә иаанхаз Аидын Аҩӡба иоуп, иашьцәа хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Ердынџь иашьа иԥацәа ҩыџьа ыҟоуп, изҳауеит Аидын иҵеира иацызҵауа иԥа Еффе Аҩӡба.

"Ҳқыҭақәа анаҳцәыӡ, ҳаԥсуарагьы ыӡуеит, ҳазланхо ҳнарылаӡ ҳцоит. Ҳқыҭақәа уажәраанӡа рыхьчара ахьҳалшаз ауп ҳаԥсы ҭакны изку. Ақыҭақәа рҿоуп ҳаԥсуара ахьынхаз. Ақалақьқәа рахь иагаз аҿар рыбызшәа рхашҭуеит, еилыркаауазаргьы изаламцәажәо иҟалоит. Дузџьа еиҿкаау аԥсуаа ҳкультуратә хеидкыла иҭаҩым уаҩ дыҟам. Рҭоурых, раԥсуара, ркультура иашьҭоуп аҿар. Абызшәа зегьы ирыцкуп, абааԥсы! Абызшәа рхамшҭроуп еизҳауа, мамзар аԥсыӡ аӡы зҵабаз ҳаҩызахоит", - ҳәа азгәеиҭоит Аидын Аҩӡба.

  • Ҭырқәтәылатәи аҧсуа қыҭа Гәыма
    © Foto / Саим Аҩӡба иҟынтә
  • Ҭырқәтәылатәи аҧсуа қыҭа Гәыма
    © Foto / Саим Аҩӡба иҟынтә
  • Ҭырқәтәылатәи аҧсуа қыҭа Гәыма
    © Foto / Саим Аҩӡба иҟынтә
  • Ҭырқәтәылатәи аҧсуа қыҭа Гәыма
    © Foto / Саим Аҩӡба иҟынтә
  • Ҭырқәтәылатәи аҧсуа қыҭа Гәыма
    © Foto / Саим Аҩӡба иҟынтә
1 / 5
© Foto / Саим Аҩӡба иҟынтә
Ҭырқәтәылатәи аҧсуа қыҭа Гәыма

Дузџьа иаҵанкуа аҭыԥқәа рҿы 25 рҟынӡа аԥсуа қыҭақәа ыҟоуп, ҭыӡҭыԥла шәкы еиҵаӡам, иҟоуп ԥшьышә ҭӡы рҟынӡа ахьынхогьы, иаҳҳәозар Бычка захьӡу аԥсуа қыҭаҿы. Аидын Аҩӡба Аԥсныҟа салам ҳәо, иажәақәа абас ихиркәшеит:

"Аԥсуа дахьанаало Аԥсноуп. Анцәа иҳәаны амҩақәа ҽеила ихтыр, инеиуа-иааиуа рацәахар, арантә инеины уа инхо рацәаҩхоит. Аԥсны ҳаԥсы иаҳзалымхуа бзиа иаҳбоит!"

58

Аҟәысба: аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит изымнеиз хьаас иҟарымҵарц

109
(ирҿыцуп 16:21 22.04.2020)
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылоит адунеи аҿы аҭыԥ змоу аҿкы чымазара иахҟьаны Ҭырқәтәыла иҟоу аҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы напхгара зиҭо Афедерациа аусура шҳәаақәнаҵо атәы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Адунеи Аҟны имҩаԥысуа ачымазара ҿкы иадҳәалоу аҭагылазаашьа рныԥшуеит Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора. Изқәынхо атәылаҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, еиҳараҩык рыҩнқәа ирдәылҵуам, егьа ус акәзаргьы русқәа рнапы рылакуп, изларылшо ала рҿаԥхьа ицәырҵуа азҵаарақәа рыӡбара рҽазыршәоит.

Атанур Акусба
© Фото : Пресс-служба Президента Республики Абхазия

Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылеит русура шҳәаақәырҵо атәы, иара убас раԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа.

"Аҭагылазаашьа цәгьоуп азы аҩны ҳаздәылҵӡом. Ус зысҳәо, Сҭампыл нас егьырҭ ақалақьқәа рҟны иҟақәоу аусура амшқәа рҟынтә амҽышеи ахәашеи рыбжьара аус ҟазымҵар амуа, адәахьы идәылымҵыр ада ԥсыхәа змам урҭ русқәа рыӡбарц азы идәылҵуеит, аҳәынҭқар ианиҳәо амшқәа рзы адәылҵра анзалымшо амшқәа ыҟоуп, усҟан зегьы рыҩны иҟоуп", - ҳәа азгәеиҭоит Аҭанур Аҟәысба.

Аҭаацәарақәа рҟны рыҽгәаҭаны, идәылҵуазаргьы асабрада рҿаҵаны, метрак, ҩ-метрак рыбжьаҵаны убас идәылҵуеит. Иҟоу ашәарҭара азгәаҭаны рхы рыхьчоит. Ҭырқәтәыла инхо ауаажәларра рахьтә 85% арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәоит.

"Иаҳҳәап, ҭыԥк аҿы шәҩык аус руазҭгьы, уажәы ҩынҩажәижәаҩык рҟынӡа идырмаҷит, рҽеиҭнырыԥсахлоит, егьырҭ нас даҽазны ицоит аусурахь. Убри инадкыланы 20 шықәса еиҵоуи, 60 шықәса еиҳауи адәахьы идәылҵыр зынӡагьы иҟалаӡом", - иҳәеит Аҟәысба.

Аԥсуа Федерациа аиҳабы иазгәеиҭеит, ахеидкылақәа рхаҭарнакцәеи рыуаажәларреи дареи шеимадоу аинтернет ахархәарала, ишиашоу ицо авидеоқәа рҽалархәрала, алшара рымоуп аҩны ишыҟоу азеиԥш зҵаарақәа рылацәажәара, рыӡбара.

"Аҳәынҭқар убас еиԥш иҟаз азакәан ҟаиҵеит хымз-ԥшьымз аилатәарақәа рахь ауаажәларра рнеира ҟамло. Аха авидеоконференциа ззаҳҳәо асистема ҳхы иаҳархәоит. Аԥсуа Федерациа мызкахьтә знык аилатәара ҳамоуп, абыргцәа рхеилак ҩымз рахьтә знык ирымоуп, ахеидкылақәа реиҳабацәеи ҳареи аиқәшәарақәа ҳамоуп. Убарҭ рызегьы абри атехнологиа ҳхы иархәаны имҩаԥаҳгоит", - иҳәеит Аҟәысба.

Иара убас, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳџьынџьуаа имҩаԥырго аилацәажәарақәа рҟны иззааҭгыло атемақәа еиуеиԥшым. Урҭ хәҭа-хәҭала дырзааҭгылоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы.

"Ҳаззаҭгылаз азҵаарақәа ируакуп адернеқьқәа русура, иҟоу ачымазара аҽацәыхьчаразы ҳауаажәлар рхы шымҩаԥыргаша, ашәарҭара иҭанамыргыларц азы алкаа ҟаҵаны рызнагара, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара амш шеиҿаҳкааша. Ашколқәа рышәқәа аркуп, ҳҳәыҷқәа аҩны иҟоуп, убри азы ирзеиҿаҳкааша, раамҭа хирла излархыргаша ҳазхәыцуеит. Адырра ҟаҳҵеит ахәыҷкәа рсахьаҭыхымҭақәа рцәыргақәҵа инадҳәаланы (мшаԥымза 23 рзы Ҭырқәтәыла ахәыҷқәа ирызку ныҳәамшуп), убри инақәыршәаны рсахьақәа аарышьҭит, аицлабраҿы аҭыԥқәа згаз ашәҟәқәа рзаҳашьҭуеит нас", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.

Аҭанур Аҟәысба иазгәеиҭеит иҟоу аҭагылазаашьа ҳасаб азуны, аԥсрақәа абзарақәа рахь ишымныҟәо, ацара-аарақәа шыҟам, ақалақьқәа рыбжьара амҩақәа шарку.

"Ари абжьарак аԥсрақәа ҳрықәшәеит. Аӡәгьы џьаргьы ҳзымцаӡеит, аӡәгьы џьаргьы днарышьҭӡом, аиаша ҳҳәозар. Ааигәа-сигәа иҟоу аҭаацәа рыда аӡәгьы днеир руӡом, аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит ҳахьзымнеиз хьаас иҟарымҵарц. Ҳбыргцәа ракәзар аҩны иҩнахеит, адәахьы издәылҵӡом, ргәы ҿыӷьуеит, дара-дара зеибабаӡом, урҭ рзы иҟаҳҵара ҳазхәыцуеит. Аԥснытәи аҭагылазаашьақәа ҳрылацәажәеит, араҟа ҳамч ҿаҳәаны иҟоуп, аха цхыраарак шыҟаҳҵара ҳашьҭоуп, лшарақәак рымҩа аԥшаара ҳагәҭакуп",- иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.

Сынтәа, Аԥсуа Федерациа шьақәгылеижьҭеи жәашықәса ҵуеит. Уи инадҳәаланы иҟаҵатәу ауснагӡатәқәа ирзааҭгылеит арҭ амшқәа рзы имҩаԥгаз ҳџьынџьуаа злахәыз аилацәажәараҿы.

"Даара салам сҳәоит Аԥсныҟа, сашьцәа рахь. Цәгьа игәхьааҳгеит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа аныҟала еиҳагьы иҳалсит. Избанзар, амҩақәа анаартыз анеиразы уадаҩра ыҟамызт, уаанӡа ианааҳҭаххоз ҳашцоз ҳдыруан, ҳгәы ҭынчын. Иаҳҭаххаргьы ҳзымцо ҭагылазаашьак аныҟала еиҳа ҳалахь еиқәнаҵеит ҳәа сазхәыцуеит, ҳгәы хьаауеит. Аинтернет аҟны сахьҭалаз абыжьбатәи амзазы абилеҭ збеит, иаразнак изгеит. Адунеи аҟны аҭагылазаашьа бзиахааит, ацәгьара рыдкыламзааит ҳажәлар, абзиара шәымазааит!", - ҳәа азгәеиҭоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.

Абасала, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа аҳәынҭқарра аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, русқәа зымҩа инрыжьуам, иҟоу аҭагылазаашьа азгәаҭаны аԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа ирылацәажәоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

109
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау

Ажьырныҳәа-лаҵара рзтәи аҳазалхратә шәарақәа 2019 шықәсазтәи арбагақәа иреиҳауп

1
2020 шықәса ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа еизгоу аҳазатә шәарақәа 2019 шықәсазтәи арбагақәа иреиҳахеит. Азеиԥш шәарақәа 687 миллион мааҭ ҟалеит.

АҞӘА, рашәара 2 – Sputnik. 2020 шықәса ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа еизгоу аҳазатә шәарақәа 94% инагӡоуп ҳәа азаарыцҳаит Sputnik Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилакы аҟынтәи.

"Апандемиа инадҳәаланы аԥкырақәа шалагалазгьы 2020 шықәса ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа еизго аҳазатә шәарақәа 94% инагӡоуп. Азеиԥш шәарақәа 687 миллион мааҭ ҟалеит" ҳәа азгәарҭеит аусбарҭаҿы.

Ажьырныҳәа-лаҵара рзтәи аҳазалхратә шәарақәа 2019 шықәсазтәи арбагақәа иреиҳауп 85 миллион рыла рҳәеит аилак аҿы.

Лаҵара 12 рзы афинансқәа рминистрреи ашәахтәеизгареи аҳазалхратәи усбарҭақәеи русеицурала лаҵара раԥхьатәи жәамш рзы иалыршахеит 80 миллион мааҭ абиуџьет ахь инеиртә аҟаҵара иҳәеит Владимир Делба аԥыза-министр имҩаԥигаз аилацәажәараан.

Делба иажәақәа рыла, арҭ аԥарақәа иалдыршоит аҭыԥантәи абиуџьетқәа цхыраагӡак аҳасабала абиуџьет усхк аусзуҩцәа руалафахәы аларшәарц рыҭара.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

1