Ҳилиа Маршьанԥҳа: аԥсадгьыл ҳара ҳзы ԥсҭазаароуп

33
Шьамтəылантəи ҭаацəала зҭоурыхтə ԥсадгьылахь нхара ҳəа иааз ҳџьынџьуаҩ Ҳилиа Маршьанҧҳа лҭаацәа рџьынџьдгьыл аҟны рхы шырбо, рыбзазара шымҩасуа атəы дазааҭгылоит ажурналист Сырма Ашəԥҳа.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Арҭ амшқəа рзы сныҟəарақəа ирыцҵан аҳəаанырцəынтəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл аҿы инхақəо ҳџьынџьуаа рахь. Сыҟан Гəылрыԥшь араион Агəыӡера аҳабла. Аҽны даара ишоуран, адəахьы уаҩ дубомызт, аамҭалагьы шьыбжьон иақəшəеит уахь сцара. Иҟан аҭаацəарақəа сызқəымшəацыз, урҭи сареи ҳаибабара шалыршахоз дырны, Багаҭелиа имҩаду иаԥну аҩнеихагыла сныҩналеит.

Аусура иҟақəаз рацəаҩын, иҟоуп сзықəшəақəазгьы. Убарҭ ируаӡəкуп Ҳилиа Маршьанԥҳа лыԥшəмеи лареи. Рыҩны ааигəара иҟаз дəқьанк аҟынтə ихəаахəҭны ишаауаз амҩан ҳаиқəшəеит. Аԥҳəыс ҟəымшəышə лхы-лҿы касышла иҭаҳəҳəаны, лыблақəа иаразнак гəкырак шырхыз убарҭан. Снарыдгылан аԥсшəа нарасҳəеит, сагьразҵааит шəаԥсацəоума ҳəа.

© Foto / предоставлено Сырмой Ашуба
Ҳилиа Маршьанԥҳа, лыԥшәа Наџьмеддин Башьқəыр, Сырма Ашәԥҳа

"Ааи, сара саԥсыуоуп, сыԥшəма дҟабардоуп, ара ҳанхоижьҭеи уажəшьҭа шықəсқəак ҵуеит", - лҳəеит Ҳилиа Маршьанԥҳа. Саргьы снеира хықəкыс иамаз неиҭасҳəеит, аҩныҟагьы снарымгар рымуит.

Ашəхымс саахысны аҩны санааҩнала, сахьынаԥшааԥшра сзымдыруа зегьынџьара жəытə маҭəахəыла ирхиан, аԥсуа цəа рыҟəнын, убас еиԥш ирацəан иқəҵаны иҟаз аҩны зырԥшӡоз анапкымҭақəа.

Аԥшəмаԥҳəыс иаразнак афатəҟаҵарҭахь дныҩналан али-ԥси рыбжьара аишəа лырхиеит, лчыс хаа агьама мбакəа аиҿцəажəара дақəшаҳаҭымхеит, хымԥада уи саргьы пату нақəҵаны лчеиџьыка нап асыркит.

Саԥхьа дтəан аԥҳəыс аамысҭашəа, зхымҩаԥгара акыр ухнахуаз, заԥсшəа ԥшӡаз, зҿабызшəа хааз Ҳилиа Маршьанԥҳа. Излеилкаахаз ала, Ҳилиа Маршьанԥҳа, акыршықəса раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь нхара иааз, ара аҭаацəара аԥызҵаз, зыхшареи змоҭеи ирызҳауа Аҳмаҭ Маршьан иаҳəшьа гəакьа лакəзаап. Аҳмаҭ Маршьан даара ибзианы издыруа, ҳџьынџьуааи ҳареи ҳаимадара аус аҿы акырӡа аџьабаа збахьоу, зыуаажəлари зыԥсадгьыли рҿы пату ду зқəу уаҩуп. Исаҳаз ажəабжь еиҳагьы сеигəырӷьеит, уи иахылҿиааз ҳаицəажəара амҽхак еиҳагьы аҽарҭбааит.

"Ҳара раԥхьа ҭаацəала ҳанхон Кунеитра, аха Шьамтəылеи Израили рыбжьара иҟалаз аидыслара иахҟьаны 1967 шықəса рзы Дамаскҟа ҳалбааит, ақалақь азааигəара иҟаз адыга қыҭа Мерџьсулҭан анхара ҳалагеит, аԥсуааи адыгақəеи зегьы ҳаиланхон, патуеиқəҵарала ҳаизнеиуан. Саб иқыҭа Мумсиа ахьӡын, еиҳарак инхоз аԥсуаа ракəын, қыҭа дуун", - лҳəеит Ҳилиа Маршьанԥҳа.

Ҳилиа Маршьанԥҳа гəыблыла илгəалалыршəон ландуцəа, лабдуцəа рыӡбахə. "Ах, санду илыласҵоз уаҩ дсымамызт", - лҳəон ҳаиҿцəажəараҿы лассы-лассы. Ирацəоуп ланду илҿылҵааз, иахьагьы иныҟəылго аԥсуара. Аха лгəы иаланы илҳəоит лабдуцəа рышьҭра иазку аҭоурых нхарҭəааны иахьылзымдыруа.

"Усҟан урҭқəа ирылацəажəомызт, ирылацəажəозаргьы, ҳара ҳхəыҷқəан, иаҵанакуа ҳзеилкаауам ҳəа еиҭарымҳəозар акəхарын. Сара сан Фақриа Уаџьыхə дедыгь ҭыԥҳан, аха ҭацас Маршьанаа данрыланагала, аԥсышəала аҷҷаҳəа дцəажəо далагеит. Саб Рамазан аԥсшəа идыруан усгьы, избанзар еицəажəагас аҩны ирымаз иара акəын. Санду лаԥсшəа акəзар, акы иалаҩашьахуа иҟазма?!" - дҳацəажəон Ҳилиа Маршьанԥҳа.

Ҳилиа Маршьанԥҳа лаҳəшьеиҳабы Нальчик дынхоит, дҭаацəароуп, лашьеиҵбы, ишазгəаҳҭаз еиԥш, Аԥсны дынхоижьҭеи акрааҵуеит, Шьамтəыла инхоз егьи лашьеиҳабы иԥсҭазаара далҵхьеит, хаҭала дыздыруан иара. Шьамтəыла саныҟаз ҳамҭас исиҭаз агəил ҟаԥшьқəа зныз акасы иахьагьы гəаларшəагас исымоуп. Хҭыск шаҟа хҭыс арҿиар алшозеи, шаҟа гəалашəарахкы рыла еибаркузеи ари аԥсҭазаара?!

"Сара ԥшьҩык аԥацəеи ҩыџьа аԥҳацəеи сыман. Ҩышықəса раԥхьа сыԥҳа лчымазара иахҟьаны лдунеи лыԥсахгəышьеит. Егьи сыԥҳа дҭаацəароуп, Шьамтəыла дыҟоуп. Сԥацəа ҩыџьа Нальчик инхоит, ҩыџьа Аԥсны. Ааигəа Нальчик иҟоу сԥа аҭаацəара далалеит, сҭаца макьана дсымбаӡац, ҭелла ауп ҳшеигəныҩуа. Ара инхо сԥеиҳаб аус иуеит, аиҵбы аррамаҵзура дахысуеит Очамчыра, аԥсшəа даара ибзианы иҳəоит. "Сара дҟабардоуп, аха аԥсышəала сцəажəоит", - иҳəоит аӡə даниазҵаалак аԥсшəа ахьидыруа дазгəыдууны", - абас гəыблыла дҳацəажəон аԥҳəыс-аҳкəажə.

Ҳилиа Маршьанԥҳа излалҳəо ала, Шьамтəыла излаԥшыз аибашьра ус аиҭаҳəара мариам. Аиаша шəасҳəап, лазҵаарагьы сцəыуадаҩын. Аибашьра иалҵны зыԥсадгьыл ахь иааз аԥҳəыс излалҳəо ала, Аԥсны еснагь рхы-ргəы иҭан, ианыцəазгьы рыԥхыӡ иалан. Акызаҵəык, ихьысҳаны иҟаз, аимадара акəын, арантə ираҳауаз ахабарқəа маҷын.

"Сара сыуаажəлар Аԥсны аибашьра шəхыжəымгахьеи, адунеи ахьынӡанаӡааӡо уаҳа хысбыжьк мгааит убри аганахьала. Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра ианалага, ҳара Саудтəи Аравиа ҳаҟан, сыԥшəма уа аус иуан. Радио бзиак аахəан иааигеит, уахи-ҽни убри ҳадтəалан, Аԥсны имҩасуаз ахҭысқəа арадиодырраҭарақəа рыла еилаҳкаауан. Аԥсны Аиааира агеит ҳəа анҳаҳа Дамаск ҳаҟан, ҳгəырӷьара ус ажəала иузеиҭаҳəо иҟоума?!" - дҳацəажəон Ҳилиа Маршьанԥҳа.

Ҳилиа Маршьанԥҳа лҭаацəеи лареи Аԥсныҟа нхара ҳəа иааит 2013 шықəса рзы. Усҟан Шьамтəылантəи еицны иааз ҳџьынџьуаа маҷҩымызт, иҟоуп иахьагьы ҩнык аҟны еицынхақəо, еигəылацəоуп. Ҳилиа Маршьанԥҳа лыҧшəма дҟабардоуп, Наџьмеддин Башьқəыр ихьӡуп, аҩнра ҳəа аҟабарда ҭаацəара данрыланагыла Ҳилиа, рыԥҳак леиԥш дрыдыркылеит. Ланхəеи лабхəеи ҳаҭырла дырзыҟан, мызқəак лабхəа диацəажəомызт, аха нас аишəачара ҟаҵаны, аԥара-шьара лыҭаны дирцəажəеит, рҵас излаҳəоз ала.

Ҳилиа Маршьанԥҳа занааҭла дырҵаҩуп, акыр шықəса инеиԥынкыланы аиҵбыратəи аклаасқəа рҟны рҵаҩыс аус луан Шьамтəыла данынхоз. Илҭахуп ахəыҷқəа ргəы бзиа, рхы бзиа, ҵарадыррала еиқəшəаны, аԥсыуа ҵасла еизҳарц. "Аԥсадгьыл ҳара ҳзы ҧсҭазаароуп, иацҵаны исҳəозеи?" - лҳəеит Ҳилиа Маршьанԥҳа, лџьынџьдгьыл аҵакы дазааҭгылаауа.

Ҳили Маршьанԥҳа ланду (лаб иан) аҟазаратə баҩхатəра лылан. Жəытəаахыс аԥҳəыс лхаҭара ҳаразкуаз еиуеиԥшым анапкымҭақəа ҟалҵон, дхахон, дысуан, дԥон, дӡахуан. Лмаҭа хəыҷы длывагьежьуа дахьлыцыз иллырҵаз рацəоуп.

© Foto / предоставлено Сырмой Ашуба
Ҳилиа Маршьанԥҳа лнапкымҭақәа

Ҳилиа Маршьанԥҳа ицəырганы иаҳлырбеит лнапы иҵылхыз аусумҭақəа, иара убас Шьамтəылантəи иаалгақəазгьы. Уахьынаԥшы-ааԥшуа лыҩнымаҭəа урҭ рыла ирхиоуп, аԥардақəа, аишəа ақəыршəқəа, аҟəардə ақəыршəқəа, иҩычаны иҟаҵоу ашəҭқəа рҭаргыларҭақəа уҳəа. Ашəҭкакаҷқəа рыла иқəҵаз иԥаны иҟаз шəыра ԥшӡакгьы даласгəалашəаларц сцамҭаз ҳамҭас инаслыркит. Хымԥада, уи сара сгəаҵаҿы иҷыдоу аҭыԥ ааннакылоит уажəшьҭарнахыс.

© Foto / предоставлено Сырмой Ашуба
Ҳилиа Маршьанԥҳа лнапкымҭақәа

Анҵамҭак аҳəаақəа ирҭагӡаны исцəыуадаҩуп аԥҳəыс аамсҭашəа илықəнагоу ахҳəаа аҟаҵара. Аԥсҭазаара акыр дкыднаҟьазаргьы, ҩнуҵҟала хьаала деибаркызаргьы, лхаҿсахьа ианлырԥшуамызт, лыблақəа еихаччо дысԥылеит, анык лаҳасабала аԥхарра сыдҵаны слыдылкылеит, убас еиԥш сныҳəаныԥхьангьы снаскьалгеит. "Хаҩнашəқəа еснагь иаартуп, баҳҭаала!" - уажəыгь сгəы иқəыҩуеит зыбзиабарала схызхыз Ҳилиа Маршьанԥҳа лыбжьы хаа.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

33
Фаиқ Чычба

Фаиқ Чычба: Аԥсныҟа саара ихамшҭыхəу хҭысуп

30
(ирҿыцуп 16:11 09.08.2020)
Акыршықəса гəыла-ԥсыла зыԥсадгьыл иадҳəалоу, наӡаӡагьы Шьамтəылантəи Аԥсныҟа нхара иааз ҳџьынџьуаҩ Фаиқ Чычба иҭоурых – ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Аԥсадгьыл ахь ахынҳəра ԥхыӡҵас иззааиуаз ҳџьынџьуаа рахьтə иҟоуп згəыӷрақəа змеижьаз, акыршықəса иззыҳəоз рыԥсадгьыл абара зқəашьхаз. Шьамтəылатəи Арабтə Республикаҿы инхо ҳдиаспореи ҳареи ҳаимадара акыр ихьысҳан Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра аԥхьа, иҟан аиҭанеиааирақəа, аибабарақəа, аха уи азхомызт.

© Foto / из архива Чичба Фаика
аҳәынҭқарратә акәашаратә ансамбль Шьамтәыла ианыҟаз

Ҳазҭагылоу аамҭазы, ишыжəдыруа еиԥш, имаҷҩым зыԥсадгьыл ахь наунагӡа нхара ҳəа иааз Шьамтəылатəи аԥсуаа. Урҭ рахьтə иуԥылоит аԥсшəа цəгьамкəа изҳəо. Еиҳарак ибзианы ирдыруа адыгьа, аҟабарда бызшəақəа роуп, избанзар уи атəылаҿы аԥсуаа реиҳа акырӡа ирацəаҩны инхоит. Аԥсны инхо ҳџьынџьуаа рахь сныҟəарақəа хацсыркцыҧхьаӡа, иџьашьахəу ауаа сԥылоит, зны-зынлагьы схы гəыбӷан асҭоит, избан уажəраанӡа изысзымдыруаз, рыӡбахə зысмаҳацыз ҳəа.

Убас еиԥш, Дранда аҳаблан сара дсықəшəеит Аԥсны раԥхьаӡа акəны 1990 шықəса рзы иааз, анаҩсгьы изныкымкəа иаҭаахьаз, иахьа зыԥсадгьыл аҿы инхо Фаиқ Чычба. Ирацəоуп Фаиқ исзеиҭеиҳəаз аҭоурых, азҿлымҳара зуҭаша ажəабжьқəа.

"Шьамтəылантə Аԥсныҟа иаагаз сымҩа Баҭым иагəылсуан, рашəарамзазы, сҩыза ҟабардаки сареи ҳаицны ҳааит. Уи аамҭа иахьа саназхəыцуа џьашьахəыс исзааиуеит. Агəра сызгомызт ҳабдуцəа рџьынџь сшьапы ықəсыргылеит ҳəа, усҟантəи сҭагылазаашьа аиҭаҳəара уадаҩуп. Сара саԥхьа арахь иаахьан Зиуар Чычба иҭаацəа, рыҷкəын аҭаацəара далалан ачара аура рҽаздырхион. Егьа зузаргьы ачара мышкы сагхеит, ачара адырҩаҽноуп саара аналыршаха. Аԥсныҟа сааразы исҳəарц сылшоит абас – зегь реиҳа насыԥ змоу соуп ҳəа", – иԥсадгьыл ахь раԥхьаӡа иаара шыҟалаз атəы ҳзеиҭеиҳəон Фаиқ Чычба.

© Foto / из архива Чичба Фаика
Фаиқ Чычба

Фаиқ Чычба усҟан Аԥсны мызкы даанхеит. Иашьцəа, ижəлантəқəа ахьынхоз Аҷандара ақыҭахь дцеит. Уи аамҭа ԥсраҽнынӡа ицуп, иузхымҽуа ԥхаррала иҭəуп.

"Сара исгəалашəоит, Аҷандара ақыҭа исықəшəаз, 90 шықəса инареиҳаз сашьа дук исеиҳəаз ажəақəа: "Уажəшьҭарнахыс ҳаицгəырӷьозаргьы ҳаицгəырҕьароуп, ҳаицҵəыуозаргьы убас, ҳарҭ шьак ҳаиднакылоит, иаҳдырроуп. Ас еиԥш аамҭакы сахьахаанхаз уажəшьҭа сара ҭаҳмадак сыԥсрагьы ԥсрам. Акыр ахара иаҳҟəыгаз сашьцəа хəыҷкəа шəыла сахьҭаԥшыз сыԥсынҵра иацлеит", – ҳәа хəыцрашəкы деимаркуа дцəажəон Фаиқ Чычба.

Фаиқ Чычба дызлыҵыз аҭаацəа – ҭаацəа наган. Иаб Шьариф Чычба унеишь-уааишь ҳəа зарҳəоз аԥсыуа хаҵан. Шьамтəылантəи Аԥсныҟа иаақəахьаз аԥсуаа драԥхьагылан.

Фаик Чичба иаб Шьариф Чичба

"Сара саб иаб дшыхəыҷыз дыԥсхьан, дигəалашəаӡомызт, санду Гьечԥҳан, Џьамила лыхьӡын (саб иан). Амҳаџьырра аамҭазы сабду иаб раԥхьа дхырҵəан Ҭырқəтəылаҟа, анаҩс Шьамтəылаҟа днанагеит, Кəнеитра ҳəа иахьашьҭаз аҭыԥ аҿы анхара далагеит. Уантə дук мырҵыкəа Ҭырқəтəылаҟа деиҭацеит, уаҳагьы Шьамтəылаҟа дзымхынҳəӡеит, Ҭырқəтəыла аррамаҵзура далахəын. Сабду ҩыџьа аԥацəеи ԥҳаки иман. Саб фҩык ахшара ҳиааӡеит, хҩы аԥацəеи, хҩы аԥҳацəеи", – ҳəа азгəеиҭеит Фаиқ Чычба.

Акасы шкәакәа зхоу Фаиқ Чичба иан Адиба Џьурҭба лоуп

Аамҭа убас еиԥш иҭанаргылеит, Фаиқ иашьцəеи иаҳəшьцəеи тəылак аҿы еицынхартə еиԥш аҭагылазаашьа рмоуит. Иашьеиҳаб Иорданиа дынхоит, Саудовтəи Аравиа инхогьы дыҟоуп, иаҳəшьцəа руаӡəк лҭаацəеи лареи Аԥсны инхоит, егьырҭ – Египет. Фаиқ ҳаиҿцəажəараҿы игəалаиршəаз ахҭысқəа рацəоуп, убарҭ ируакуп апоетесса Нелли Ҭарԥҳа Шьамтəыла инхоз ҳашьцəа данырҭааз аамҭагьы.

© Foto / из архива Чичба Фаика
апоетесса Нелли Ҭарҧҳа Шьамтəыла инхоз ҳашьцəа данырҭааз

"Иахьеиԥш сыбла дыхгылоуп лара, закəытə гəырӷьара мшқəаз иҳамаз, Аԥсныҟа дҳацəцар ҳəа ҳшəон, ҳгəазхара дҳазбомызт, ҳгəазхара ҳазлацəажəомызт, урҭ амшқəеи аҵхқəеи закəытə гəырӷьароузеи иаҳзааргаз! Уи 80-тəи ашықəсқəа рзакəын. 1978 шықəсазы Аԥснытəи аҳəынҭқарратə ашəаҳəаратə, акəашаратə ансамбль Шьамтəылаҟа иаҳзаахьан, убасҟан ауп раԥхьа акəны Аԥснынтə аԥсуаа рыбла санҭаԥшы, ҳаԥсадгьыл аҟынтə иааргаз аԥсуа шьҭыбжьы ансаҳа", – ҳəа азгəеиҭеит Фаиқ Чычба.

Иара убас, Фаиқ Чычба дазгəыдууны исзеиҭеиҳəеит Аԥсны раԥхьатəи Ахада Владислав Арӡынбеи иареи реиԥылара атəы, уи зырҵабыргуаз иҭел ианыз авидеонҵамҭагьы аацəырганы исирбеит.

© Sputnik
Фаиқ Чичбеи Аҧсны раҧхьатəи Ахада Владислав Арӡынбеи иареи реиҧылара. 1993 шықәса.

"1993 шықəса рашəарамзазы Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра анцоз аамҭазы Шьамтəылантə Аԥсныҟа ҳааит аинарал Исҳақ Баҭба, саб Шьариф, сара. Усҟан Шьамтəыла инхоз ҳдиаспора Аԥсны акала ҳацхраандаз ҳəа еидыркылаз аԥара ҳаманы ҳааит. Аԥара уманы аҳəаа ахысра зынӡагьы иҟалаӡомызт, иҳадырбалар жəашықəса еиҵаны иҳарҭомызт, ҳамаҭəақəа иргəылаҵəахны иаҳаулак иааҳгеит. Аибашьра анцоз аамҭазы, аамҭа ԥшааны ҳидикылеит Владислав Арӡынба, ҳаигəыдиҳəҳəалеит, дҳацəажəеит, ҳауишьҭуамызт", – игəалаашəарақəа сыцеиҩишеит Фаиқ Чычба.

Усҟан Фаиқ Чычба Аԥсны мызкы даанхеит, анаҩс х-ганктəи аҭынчтə еиқəшаҳаҭра аныҟала, Фаиқ деиҭацеит Шьамтəылаҟа, аха ақырҭқəа ражəа нарыгӡозма, аиқəшаҳҭра еиларгеит, мчыбжьык анаҩс ҩаԥхьа аибашьра хацдыркит.

"Сара саб Аԥсны иԥсы алан, ацара-аара шымариамызгьы лассы-лассы даауан, аԥсшəа цəгьа ибзианы иҳəон. Шьамтəыла ҳаныҟазгьы ҳара аԥсыуаҵасла акəын ҳҭаацəа ҳшырааӡоз. Абыржəгьы исгəалашəоит уатəи аԥсуа бысҭа агьама, иԥхаҵəы-ԥхаҵəуа иахылҵуаз ахылҩа-ԥсылҩа. Хымԥада, ҳажəлар аџьабаа ду рхыргеит. Аибашьра ауаа акыр иаԥсахуеит. 90-тəи ашықəсқəеи уажəтəи аамҭеи ирыбжьаку аамҭа сахəаԥшуазар, зҽеиҭазкыз акырӡа ирацəоуп. Аха, агəра згоит ҳаԥсуа жəлар агəаӷь ду зызҭоу шракəу, аӡə иҿаԥхьа рхы шыладмырҟəуа", – ҳәа игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишон Фаиқ Чычба.

ԥҧсуа шьа злоу, аԥсуаҵасла иааӡоу, зыхшыҩ ҵаулоу, здырра ҟəыӷоу Фаиқ Чычба иԥсадгьыл гəыла-ԥсыла бзиа ибоит, дахьцалакгьы ицуп аҭоурых иаҿахəҳəагоу, игəаларшəагоу асахьақəа, урҭ харгы ҳрыхəаԥшыртə еиԥш аҭагылазаашьа ҳаман.

30

Бассиль Уанаҿа: схәыҷаахыс Аԥсны аӡбахә ала сааӡан

45
(ирҿыцуп 10:47 08.08.2020)
2012 шықәса рзы Шьамтәылантә зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара иааз арԥыс Бассиль Уанаҿа иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Дранда аҳаблан ҳџьынџьуаа ахьынхо аҩнеихагыла изныкымкәа саҭаахьеит. Снеицыԥхьаӡа ԥхаррала схы-сгәы ҭәны сышьҭахьҟа схынҳәуеит. Аҩны саназааигәахо, сара истәӡоу, шьала-дала исзыҟоу сҭынхацәа сԥылошәа сзааиуеит. Убас еиԥш ихаҭәаан уажәтәи сымшгьы.

Аҩнеихагыла ашҭаҿы ахәыҷқәа аџьџьаҳәа ихәмаруан. Урҭ ирхылаԥшуаз, зысаби дызгәыдыҳәҳәала дызкыз аҭыԥҳа санылзааигәаха аԥсшәа наласҳәеит. "Ара шәынхома?" - ҳәа санлазҵаа, "ааи, сара сыԥшәма Ҭырқәтәылантәи иаақәаз дреиуоуп, д-Ашәбоуп", - лҳәеит. Азныказы исҳәара сҿамшәо сналыхәаԥшит, "ус анакәха ари ишәку асаби саҳәшьа хәыҷы лакәзаап" - сҳәан, длымхны днасгәыдсыҳәҳалеит. Исҭаххеит Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа нхара ҳәа иааз сашьа дызбарц, аха аҩны дыҟамызт, иԥшәмаԥҳәыс излалҳәаз ала аусура дыҟан. Иҭел аномер лымысхит, хымԥада ҳаиқәшәашт.

Аҩнеихагыла сныҩналеит, лифтла ажәбатәи аихагылаҿы снеит. Ашә снасып, аҩны исықәшәо аӡәыр дыҟазар сызусҭоу наҳәаны, сзызнеиз аус нап аласкып ҳәа ԥхьаӡаны, ус иагьыҟасҵеит. Иҟан ашә аԥхьа инхоз аԥшәма ихьӡи ижәлеи ахьаныз, иара убас Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба исахьа ахьадызгьы. Ус еиԥш раԥхьа сылаԥш ахьақәшәаз Риад Арҩҭаа иҩнашәаҿоуп. Риад Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра далахәын, Шьамтәыла саныҟаз ҳаибадырхьан. Сгәы ааҭгәырӷьааит, иаразнак аҩнашә сасит, аха уаҩ дсықәымшәеит, ашьҭахь агәылацәа изласарҳәаз ала, аусурахь дыҟазаарын.

Ҽынла, ишаԥу еиԥш, аус зуа рацәаҩуп, аха егьа ус акәзаргьы, аҩны исықәшәақәаз ыҟоуп. Анаҩс, аҩнашә сахьасыз ҷкәына қәыԥшк иааиртит, днаишьҭаххны иааизгьы иан лакәзаап. Шаҟа ҭоурых, шаҟа хҭыс еилыскаазеи уи арԥыс ҟәыӷа ибзоураны. Сызусҭаз, насгьы сыззааз анысҳәа, иаразнак аҩныҟа снарыԥхьеит, пату насықәҵаны снадыртәеит, ҳаибадыррагьы аҽарҭбааит. Сахьнеиз аҩнаҭа Уанаҿақәоуп, Шьамтәылантә иаақәаз ҳџьынџьуаа иреиуоуп. Зыӡбахә сымоу арԥыс Бассиль ихьӡуп, аурыс бызшәала аҷҷаҳәа дцәажәоит, аԥсышәала - еиҳа ихьысҳаны. Ус ҳаиҿцәажәарагьы хацҳаркит.

"Сара Аԥсныҟа сааит 2012 шықәса рзы, схала. Ашьҭахь ауп Шьамтәылантә ҳџьынџьуаа злахәыз раԥхьатәи агәыԥ анааз. Схәыҷаахыс,  Шьамтәыла саныҟаз  инаркны, Аԥсны аӡбахә ала сааӡан, избанзар сара сабду, сан лаб Шьариф Чычба аибашьра аԥхьагьы арахь даахьан, уи ашьҭахьгьы лассы-лассы иҭоурыхтә ԥсадгьыл даҭаауан. Дхынҳәны даннеилак ҳаԥсадгьыл иадҳәалаз ажәабжьқәа рацәаны иаҳзеиҭеиҳәон. Сабду Аԥсны ала иԥсы ҭан, гәыхәшәс имаз иаракәын", - дҳацәажәон акырӡа игәыкыз, зхы-зҿы ҳалалӡа иҟаз, насгьы гәыблыла исԥылаз арԥыс Бассиль Уанаҿа.

© Foto / Сырма Ашуба
Бассиль Уанаҿеи ианшьа Фаиқ Чычбеи

Бассиль Уанаҿа Аԥсныҟа данаауаз  22 шықәса ракәын ихыҵуаз. Иара исзеиҭеиҳәеит арахь иаара шыҟалаз ахҭысӷьы.

"Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҿы аус зуаз Инар Гыцба Шьамтәыла днеины дыҟан. Аиԥыларақәа рҿы иазгәеиҭеит, Аԥсныҟа инеирц зҭаху арзаҳалқәа ҳҩырц. Раԥхьа арзаҳалқәа зҩыз сыруаӡәкуп, мызкы ааҵуаны еиԥш Аԥсныҟа саартә иҟалеит, уижьҭеи сыԥсадгьыл аҿы сынхоит.  Фымз рнаҩс арахь иааит сан Фадиа Чычԥҳа, сашьеиҵбы Сами Уанаҿа, шықәсык ааҵуанеиԥш саб Иссамгьы даҳзааит. Уижьҭеи ҭаацәала араҟа ҳаицынхоит", - иҳәеит Бассиль Уанаҿа.

Бассиль Уанаҿа Шьамтәыла акомпиутертә технологиа аганахьала иреиҳау аҵараиурҭа далгахьеит. Аԥсны дахьааиз изаанаҭ даԥшааит. Амобилтә еимадара "А-мобаил" аусбарҭаҿы аинформациатә технологиа аус адиулоит.

"Аԥсны санаа зегьы адгылара бзиа сырҭеит, арепатриациазы аҳәынҭқарратә еилакы анапхгареи аусзуцәеи налаҵаны ҭабуп ҳәа расҳәоит. Иара убас, иахьа уажәраанӡа аус ахьызуа аҭыԥ аҿы акәзар, сҩызцәа еилкаарыла исызнеиуеит. Раԥхьа санаа аурысшәагьы, аԥсшәагьы сыздыруамызт, англыз бызшәа здыруаз сҩызцәа рыла сцәажәон, анаҩс хәыҷы-хәыҷла схала аурысшәа сҵеит, аԥсшәа цәгьамкәа еилыскаауеит. Абызшәа инаҷыданы гәыла-ԥсыла ауаа анузыҟоу узгәамҭарц залшом", - ҳәа азгәеиҭоит Бассиль Уанаҿа.

Бассиль Уанаҿа излаиҳәо ала, иабшьҭра Гәдоуҭа араион Лыхны ақыҭа иҭыҵқәаз роуп, амҳаџьырра аамҭазы Ҭырқәтәылаҟа ихырҵәан, уантә Шьамтәылаҟа иагеит. Иара уа, 1967 шықәса рзы, Израили Шьамтәылеи аиӷара анрыбжьала, Голлантәи аҳаркырақәа рҟынтә Дамаскҟа илбаар акәхеит.

"Сан лан даԥсыуан, Џьурҭба лыжәлан, Адиба лыхьӡын, аԥсышәала цәгьа ибзианы дцәажәон. Санду лан Баҭԥҳан, Баҳиа лыхьӡын. Баҳиа лашьа Исҳақ Бақьыр Баҭба Шьамтәылатәи Ареспублика ар реинралс дыҟан, ҳазҭагылоу аамҭазы Иорданиа дынхоит, Аԥсныҟа даахьеит, аҳәынҭқарраҿы имҩаԥысуаз аофициалтә еиԥыларақәа еснагь ихы рылаирхәуан", - иҳәеит Бассиль Уанаҿа иеиҳабацәа дрызгәыдуны.

Бассиль Уанаҿа иашьеиҵбы Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет далгахьеит атуризм ахырхарҭала. Уажәы иаб дивагыланы аус иуеит. Дранда дара ахьынхо аҩны азааигәара иаартны ирымоуп адәқьан, Шьамтәыла иҟарцо ачыс хаақәеи афатәи ахьырҭиуа. Аҩны иҟоу аԥшәмаԥҳәыс, Бассиль иан, лҭаацәа лнапқәа рыкәыршаны илбоит, аԥҳәыс аҩны лыҟазаара аҭахуп ҳәа ԥхьаӡаны.

Бассильи сареи ҳаиҿцәажәараҟны иазгәеиҭеит, ианшьа Фаиқ Чычба Аԥсны дшынхо, уи иидыруа аҭоурыхтә хҭысқәа, Аԥсны иадҳәалоу ажәабжьқәа рацәаны ишыҟоу. Аҭел дизасит, аҩныҟа дааиԥхьеит, ҳаибаирдырит. Хымԥада, Фаиқ исзеиҭеиҳәаз акыр аинтерес зҵоу ахҭысқәа   анаҩстәи санҵамҭаҿы ишәзеиҭасҳәоит.

Бассиль Уанаҿа иԥсадгьыл аҿы дахьынхо акыр дазгәыдууп, изеиӷьаҳшьоит аманшәалара, аизҳара, аинҭәылара. 

45
Семен Пегов

Минск иаанкылаз урыстәылатәи ажурналист Семион Пегов доушьҭуп

4
(ирҿыцуп 21:50 10.08.2020)
Ажурналист Семион Пегов Минск, нанҳәа 9 рзтәи аилаҩеиласрақәа раан дшаанкылаз атәы рылаирҵәеит "Комсомольская правда" акорреспондент Александр Коц.

АҞӘА, нанҳәа 10 - Sputnik. Минск иаанкылаз урыстәылатәи ажурналист Семион Пегов азинеилагаҩцәа ахьҭаркуа Ацентр аҟынтә доушьҭуп, абри атәы аанацҳауеит Sputnik Беларусь Telegram-канал.

Белоруссиа иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ адырра ҟаиҵахьан, Семион Пегов аҩаша аҩныҟа дхынҳәырц шилшо.

Белоруссиа алхрақәа мҩаԥысит нанҳәа 9 рзы. Алхырҭатә ҭыԥқәа шадыркызҵәҟьа, Минск зиншьаҭада аҿагыларатә акциақәа ирылагеит Белоруссиа ақалақьқәак рҿы.

Ажурналист Семион Пегов Минск дааныркылеит нанҳәа 9 ауха. "Комсомольская правда" арратә корреспондент Александр Коц иӡыригеит
Пегов дшааныркылоз акадырқәа.

Белоруссиатәи амчрақәа рахь ааԥхьара ҟалҵеит RT, МИА "Россия сегодня" рредактор хада Маргарита Симониан. Лара Белоруссиа аиҳабыреи ҷыдала Александр Лукашенкои рахь ааԥхьара ҟалҵеит Семион Пегов дызлоу иаанкылоу ажурналистцәа рхы иақәиҭыртәырц.

Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла Белоруссиа амчрақәа рахь ааԥхьара ҟанаҵеит Минск имҩаԥысуаз аҿагыларатә акциақәа раан иаанкыло ажурналистцәа рхы рақәиҭтәразы.

Семион Пегов – апоет, урыстәылатәи афедералтә телеканалқәа рырратә корреспондент, апроект WarGonzo аиҿкааҩ. Диит 1985 шықәса рзы. Иҩымҭақәа кьыԥхьын альманахқәа "Под часами", "Персона", "Современники". Пушкин ихьӡ зху афестиваль "С веком наравне-2008" алауреат, ашәҟәыҩҩцәа ҿарацәа р-Форум "Липки-2011"алахәыла. Семион Пегов 2008 - 2013 шықәсқәа рзы Аҟәа, ателекеилахәыра "Абаза-ТВ" аҟны аус иуан, "Нужная газета", "Чегемская правда", "Новый день" иҩымҭақәа ркьыԥхьуан.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

4