Батал Ахвледиани

Ахвледиани: ҭырқəтəылатәи ҳџьынџьуаа ирыбзоураны сыԥсадгьыл еиҳагьы бзиа избеит

211
(ирҿыцуп 19:02 23.08.2020)
Хəышықəса Ҭырқəтəылатəи Ареспубликаҿы иреиҳау аҵараиурҭаҿы аҵара зҵоз Баҭал Ахвледиани изкуп ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭа.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Ҭырқəтəылатəи Ареспублика Каисери ақалақь аҿы Аԥснынтə аҵара зҵоз астудентцəа дыруаӡəкуп Баҭал Ахвледиани. Иара хəышықəса раԥхьа Ерџьиеистəи иреиҳау ауниверситет аҿы иҵара хыркəшаны иԥсадгьыл ахь дхынҳəит, атуризми асасааирҭақəа русуреи аҳəаақəҵара ахырхарҭала идыррақəа еизирҳаит. Баҭал Ахвледиани ҳаиҿцəажəараҟны дыззааҭгылаз азҵаарақəа ирыхəҭакуп ҳџьынџьуаа рҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ирымоу ахəыцрақəа, хаҭала Ҭырқəтəыла лабҿаба дызлаԥшыз ҳдиаспора ргəаанагарақəа, иара убас Аԥсны инапы злаку аус, насгьы аԥхьаҟатəи игəҭакқəа ртəы.

"Сара 2017 шықəса рзы сҵара хыркəшаны Аԥсныҟа сааит. Уижьҭеи Ҭырқəтəылаҟа уаҳа сымцаӡац, аха еснагь сҩызцəеи сареи аимадара ҳабжьоуп, лассы-лассы интернетлеи ҭеллеи ҳаицəажəоит. Каисери ақалақь аҿы аҵара анысҵоз аамҭазы Аԥснынтə аҵара зҵоз иреиуоуп Ахра Бганба, Гəдиса Гəынба, Никита Коволиок. Ҳарҭ излаҳалшоз ала ари ақалақь аҿы еиҿкааз Кавказ ркультуратə хеидкыла ҳлагала азыҟаҳҵон", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани иҵарашықəсқəа игəаларшəо.

Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аԥхашьара злоу, зҵарадырра ҳараку Баҭал Ахвледиани ииашаҵəҟьаны Ҭырқəтəыла инхо ҳџьынџьуаа акыр гəыблыла дрыхцəажəоит, рыԥсадгьыл акыр ишахӡыӡаауа, бзиа ишырбо азгəаиҭоит. Шəышықəса инеиҳаны атəым дгьыл аҿы ишынхогьы, излоу атəым милаҭ рҵас шьҭырымкааит иҳәоит.

"Каисери ақалақь аҟны еиҿкаау Кавказаа ркультуратə хеидкылахь еснагь ҳныҟəон. Сара мчыбжьык ахь хынтə аԥсуа бызшəа арҵаразы аурокқəа мҩаԥызгон, сҩызцəагьы сыцхраауан. Убас еиԥш ҩышықəса инеиԥынкыланы адернеқь аҿы аԥсуаа рхатəы бызшəа дсырҵон, хəыҷи-дуи неилых ҟамҵакəа зегьы бзиа ибаны иныҟəон, ҩ-гəыԥкны еихшан, гəыԥк 25-ҩык рыла ишьақəгылан", - ҳəа азгəеиҭеит Баҭал Ахвледиани.

Каисери даара қалақь дууп, миллионк инареиҳаны ауаа нхоит. Убарҭ рыбжьара Кавказ ажəларқəа рхаҭарнакцəагьы маҷҩым, еиҳаракгьы аҟабардақəа. Дара еидызкыло Узун-Иаилиа ачерқьес қыҭа амҽхак ҭбаауп, иаҵанакуа ақыҭақəа маҷым, аԥсуа қыҭақəагьы убрахь иналаҵаны.

"Збызшəа здыруа аԥсуаа даара имаҷуп, иҟоуп еилызкаауа, еиҳарак излацəажəо аҟабарда бызшəалоуп. Сара аҵара ахьысҵоз ауниверситет аҿы шықəсык аԥхьа ачерқьес бызшəақəа рырҵаразы афакультет аадыртит, изарҳəо ала, аԥсуа бызшəа арҵаразгьы аартра ргəы иҭоуп аԥхьаҟа, уи даара угəы шьҭызхша жəабжьуп", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани.

Баҭал Ахвледиани акыр дазгəыдуны иҳəоит аԥсадгьыл абзиабара, ахьаагара, ахӡыӡаара ҳџьынџьуаа ршьа-рда ишалоу, рыблақəа ишырхубаало. Уимоу, иара излаиҳəо ала, Ҭырқəтəыла даннеи ауп Аԥсадгьыл аҵакы закəыз еиҳагьы ианеиликаа, даҽа знеишьак ала ихы ааирԥшуа даналага. Избанзар атəымдгьыл аҿы еиҳа иуныруазар акəхап уи агьама, уи адоуҳамч, уи абзиабара.

"Есыуаха ԥҟаран иҳадызшəа адернеқь ахь ҳныҟəон. Ҳҩызцəеи ҳареи амырзакан арҳəаны ҳкəашон. Уа еиҿкааны ирыман акəашаратə ансамбль "Ашьемез", иқəдыргылоз акəашаратə хкқəа рхыԥхьаӡараҿы иҟан аԥсуа кəашарагьы. Иара убас бзиа ибаны ирҳəоит ашəақəа, еиҿыркаауеит ахорқəа, имҩаԥыргоит афестивальқəа, аҭоурыхтə рыцхəқəа азгəарҭоит. Абасала, изларылшо ала рмилаҭтə культура аус адырулоит, еиқəдырхарц рҭахуп", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани.

Сҭампыли Каисери ҭыԥла еизааигəам, еицəыхароуп. Анҵамҭа аҩра саҿнаҵы иаасгəалашəеит хҭыск - Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра анцоз аамҭазы Каисери ақалақь аҟынтə хатəгəаԥхарала иааны еибашьуаз аҟабарда ҷкəын, хьыӡла-ԥшала иҭахаз Ҳанефи Егожь иҭаацəа ҳанырҭааз амш. Аԥснынтə асасцəа шрызнеиуаз заҳаз Ҳанефи иан лыҷкəын бзиа иибоз ачашəқəа ҟаҵаны даҳзыԥшын, лыбӷа акыр ихəахьан, излауаз ала лҽааиҵыхны, лхы ламырҟəӡакəа аԥсшəа наҳалҳəеит, ҳалгəыдлыҳəҳəалеит "сыҷкəын ицəаара шəхыскаауеит, Аԥснынтə игьама хаа сзаажəгеит" ҳəа... Ааи, арҭқəа зегьы сара сыԥсҭазаараҿы ихамшҭыхəу хҭысқəаны иаанхоит...

"Аԥснынтə сааит" ҳəа назауҳəо зегьы иаразнак рҿаԥшылара аҽаԥсахуеит, рыбла ачча ахубаалоит, "узлыҵыз ужəлар шԥаҟоу?" ҳəа зҵаара шəкы рҿаадырхоит, рыгəҭыха рацəоуп, рҭоурых аиашара рдыруазарц рҭахуп, Аԥсны агьама, агəыкра рыцуп. Аиаша шəасҳəоит, дара ирыбзоураны Аԥсны закəыҵəҟьаз еилыскааит, бзиа избон хымԥада, аха еиҭаҳəашьа сзамҭо даҽа бзиабарак сызцəырҵит сыԥсадггьыл ахь. Сыԥсадгьыл азы иҟасҵари, сабахəарҭахари?"-ҳəа ахəыцрақəа сеимаркуа иалагеит. Аханатə Ҭырқəтəылаҟа сышцази, анаҩс сшаази зынӡа еиԥшӡам",-иҳəеит Баҭал Ахвледиани.

Зҵареи, зусуреи рҽырхаршəаланы Каисери ақалақь аҿы хəышықəса инхоз Баҭал Ахвледиани, ҳашьцəа дрыгəҭылсаны дҟалеит, бзиа деицырбеит. Иаргьы ҳџьынџьуаа рахь имаз азнеишьа хазын, гəыбылрала иҭəын, уи акыр иубарҭан ҳаиҿцəажəараҟны.

"Ааигəа алаҳəара збеит Аԥснытəи ахəаахəҭра-ааглыхратə палатаҿы аинвестициа адəныҟатəи аимадарақəа рзы аҭырқəшəа здыруа аспециалист даҭахуп ҳəа. Саргьы арзаҳал аласҵеит, сдокументқəа еиқəсыршəеит. Аицлабра зынӡа жəаҩык ҳалахəын. Раԥхьа аиҿцəажəара сахысит, анаҩс аҭырқəшəахьтə аурысшəахь, аурысшəахьтə аҭырқəшəахь аиҭагақəа зҩит, аԥышəараҿы иахəҭаз абаллқəа соуит, салыркааит. Ҩымз аԥышəаратə аамҭа сахысуан, абар уажəшьҭа ҩымчыбжьа инарзынаԥшуеит аусура срыдыркылеижьҭеи", - иҳəеит Баҭал Ахвледиани.

Абхазско-турецкие уроки
© Foto / Предоставлено Баталом Ахвледиани
Ҭырқәтәылатәи ҳџьынџьуаа ирызку аԥсуа бызшәазы авидеоурокқәа еиҿикаауеит Баҭал Ахвледиани

Баҭал Ахвледиани дахьыҟазаалакгьы ҳдиаспора рызҵаарақəа дрызхəыцуеит. Уажəааигəа Ахəаахəҭра-ааглыхратə палата анапхгара иаԥшьнагаз апроект инақəыршəаны, Баҭал Ахвледиани аус рыдиулоит аԥсуа бызшəа арҵаразы авидео урокқəа ҩ-бызшəакны: аҭырқəшəалеи аԥсышəалеи. Мчыбжьык ахь ҩынтə аинтернет аҟны аурок ҿыцқəа ҩба ҭарҵоит. Хымԥада ас еиԥш иҟоу аус аԥсшəа зҵарц зҭаху ҳдиаспора рзы акыр ицхыраагӡоуп.

Баҭал Ахвледиани излаиҳəо ала, акыр игəхьааигоит Ҭырқəтəыла даныҟаз дзабадырыз ҳашьцəа, иҭахуп ҳџьынџьуаа рҭоурыхтə ԥсадгьыл радԥхьаларазы иахəҭоу аҭагылазаашьа ыҟазарц, зегь раԥхьа иргыланы аԥхарра зцу азнеишьа.

211

Ҳақан Папба: сыԥсадгьыл аҿоуп сыԥсы ахьҭоу, суаҩынаӡаны схы ахьызбо

26
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба иҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəреи игəҭахəыцрақəеи ирызку анҵамҭа ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Ҭырқəтəыла, Белеџьықь иаҵанакуа Сарынч ақыҭаҿы инхон забдуцəа рџьынџь ахь ихынҳəыз Ҳақан Папба иеиҳабацəа. Ҳақан иабшьҭра Ҭырқəтəыла даара зыхьӡ нагаз уаан. Дара усҟантəи аамҭазы Ҭырқəтəылатəи аҳəынҭқарра напхгара азҭоз Қьемал-Мысҭафа Аҭаҭиурк идгылаҩцəан, ихьӡ зху амедалқəагьы ранашьан, ражəа акрыԥхылнадон, иуаа нагақəан.

© Foto / Ҳақан Папба иархив
Ҳақан Папба иабду Мураҭ Папба

"Сара сабдуцəа Аԥсны Ҵабал иҭыҵқəаз иреиуоуп. Изларҳəо ала, Аԥснынтə усҟан Папбақəа Ҭырқəтəылаҟа ирыцыхҵəаз аԥсуаа рхыԥхьаӡара 500-ҩык инареиҳауп. Усҟан ақыҭа ахьӡ азҭазгьы ишьақəзыргылазгьы сара сабду иаб иоуп. Иара Сулеиман ихьӡын, 123 шықəса ниҵит, даара дшəарыцаҩ бзиан, зхымҭа камшəақəоз дреиуан", - ҳəа ажəабжьҳəара дналагеит Ҳақан Папба.

Ҳақан Папба ихаҭа диит Анкара ақалақь аҿы. Иаб Гази Папба иусура аганахьала иқыҭа ааныжьны уахь диасыр акəхеит. Ҳақан иан Арӡынԥҳауп, Леман лыхьӡуп, лыԥшəмеи лареи аҵарадырра ҳаракы змоу ахшара рацəа рааӡеит.

© Foto / Ҳақан Папба иархив
Ҳақан Папба иаб Гази Папба

"Ҳара ҳҭаацəара дууп, фҩык аишьцəеи хҩык аиҳəшьцəеи ҳаҟоуп, хашьцəа руаӡəк дҳаԥхахьеит. Ҳани ҳаби аҵарақəа ҳдырҵеит, еиуеиԥшым азаанаҭқəа ҳнапы рылакуп, иҟоуп азиндырратə усбарҭаҿы аус зуа, аҳақьым изаанаҭ змоу, аекономика аус иаҿу уҳəа. Саҳəшьцəа руаӡəк Англиа дынхоит, уаҟа аҭаацəара далоуп, лыԥшəма дҟабардоуп. Саб иԥсҭазаара далҵхьеит, сан лыԥсы ҭоуп, лықəрагьы такəы инаскьахьеит", - дҳацəажəон ҳџьынџьуаҩ.

Ҳақан Папба занааҭла механик-нџьныруп, абар уажəшьҭа шықəсқəак инарзынаԥшуеит Очамчыра ақалақь арацəа аус ахьадыруло афирмаҿы аус иуеижьҭеи.

"Сара зныкгьы сгəы меиҭасӡац Аԥсныҟа сахьааз. Сыззыԥшыз ари ахҭыс ҟалеит 2013 шықəса рзы. Ҩыџьа арԥарцəа сымоуп, руаӡəк Аҟəатəи аҩбатəи ашкол далгахьеит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет жəларбжьаратəи аизыҟазаашьақəа рҿы аҵара иҵоит, аиҵбы макьана ашкол дҭоуп, аабатəи акласс аҿы аҵара иҵоит. Аолимпиадақəа рҿы изныкымкəа аԥхьахəқəа игахьеит сԥа еиҳабы, даара сгəы еизнарҳауеит уи", - ҳəа азгəеиҭоит Ҳақан Папба.

Ҳақан Папба иԥшəмаԥҳəыс Ҟрымтəуп, ҭаҭар ҭыԥҳауп, аԥсуара аҵасқəа бзиа ибаны издызкылаз ԥҳəызбоуп, ԥсыуа ҭацак ишлықəнаго еиԥш лхы мҩаԥылгоит. Лысасдкылара зеиԥшраз иаразнак избарҭахеит уи аҽны дара ахьынхоз Маҷара аҳабла санаҭаа, лхы-лҿы еихаччо лчеиџьыка лнапы иқəыргыланы данысԥыла.

© Foto / Ҳақан Папба иархив
Ҳақан Папба иабдуи иашьцәеи: Мураҭ, Шьуаԥ, Еҭым Папаа

"Сара шьала-дала сшаԥсыуаз еиҳагьы агəра згеит сыԥсадгьыл ахь санаа амш инаркны. Саб иан Фаҳриа лыхьӡын, Беиаԥҳан. Сан лан Кəыџԥҳан, Хьымараса лыхьӡын. Урҭ рхаан иҟаз аамҭа даҽа аамҭан, хааралеи бзиабаралеи еибаркын, ргəы-рыԥсы иахылҵуаз раԥсшəа агьама хазын, урҭ аамҭақəа цəгьа ихьаазгоит. Ихьаазгоит иара убас сгəы ишаҭаху еиԥш аԥсышəала сахьзымцəажəо, избанзар ақалақь ду аҿы исызҳауан, рацəак аԥсшəа ахьумаҳауаз", - иҳəеит Ҳақан Папба.

Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба акыр дазгəыдуны иазгəеиҭеит ишьыжьшара Аԥсынтəыла иахьалаго, ихəларагьы убас. Адоуҳамч ду инаҭоит Ҵабал ашьхақəа дырҿаԥшуа дахьынхо.

"Сыԥсадгьыл аҿоуп сыԥсы ахьҭоу, суаҩынаӡаны схы ахьызбо. Сара сусура аганахьала атəым тəылақəа рҿы аус зухьеит, атəым милаҭ срыланхахьеит. Узбекисҭан 23 шықəса сыҟан, убас еиԥш Ҟазахсҭангьы. Ашьыжьтəи аҳауа араҟа даҽакуп. Хəыцрашəкы санеимарымкуа ыҟаӡам. Зны-зынла сыхшыҩ аҟны иааиуа асахьақəа лабҿабоушəа исыдыскылоит. Издыруада сандуцəа сабдуцəа абни аҭыԥ аҿы инхозҭгьы, издыруада урҭ рыҽқəа ирықəтəаны абнаҟа имҩасуазҭгьы, издыруада рмаҵураҭаҭыԥ абнаҟа иҟазҭгьы, рылҩаҵə уантəи иҩеиуазҭгьы, издыруада?.." - игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишон Ҳақан Папба.

Иара зегь раԥхьа иргыланы иҭахуп ихшара ԥсыуа ҵасла иааӡазарц, рхатəы бызшəа рдыруазарц, араҟа рышьаҭа еиздырҳарц. Убри аҟынтə иазиӡбеит наӡаӡа иԥсадгьыл ахь иҭаацəа иманы даарц, иагьыҟаиҵеит. Дынхоит Гəылрыԥшь араион Маҷара аҳаблан, ҳҳəынҭқарра ахарџь ала ҷыдала ҳџьынџьуаа рзы идыргылаз анхарҭаҩнқəа руак аҿы.

Ҳазҭагылоу аамҭазы Гəылрыԥшь араион аҿы иҟоуп ф-ҳаблак ҳџьынџьуаа хьынхо, иааидкыланы дара 360 ҭӡы ыҟоуп. Маҷара аҳаблан акəзар, иҟоу аҩнқəа инарҷыданы, даҽа хыҩнык рыргылара иаҿуп, 150-ҭӡы ҳџьынџьуаа ахьынхаша. Уажəазы Маҷара иҟоу анхарҭа ҩнқəа рҿы 55 ҭӡы ыҟоуп.

"Сашьцəеи сареи ҳаибадырит, аибабара ҳабжьоуп. Ҳабдуцəа ирыхҭысыз шьарда ыҟоуп, иаҳдыруа аасҭа иаҳзымдыруа еиҳауп. Аҭоурых дыртəуп, иҭҵаалатəуп, уи уаҵəтəи ҳара ҳԥеиԥш ауп", - ҳəа азгəеиҭеит Ҳақан Папба ҳаиҿцəажəараҟны.

Аҳəаанырцə инхо ҳџьынџьуаа рзы Ҳақан Папба ииҳəо акоуп - зегь раԥхьаӡа иргыланы ирымазароуп агəаԥхара, анаҩс ицəырҵуа азҵаарақəа рыӡбара еиҳа имариоуп. Аԥсныдгьыл знык зшьапы ықəзыргылаз, знык араҟа аӡы иаҿыхəаз наӡаӡа датəнатəуеит, уи ус шакəу агəра игоит ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба.

26

Маха Кəыџба: Аԥсны сара схьаауп, сгəыӷроуп, слахьынҵоуп

38
2013 шықəса рзы Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ҧсадгьыл ахь нхара ҳəа ихынҳəыз Маха Кəыџба лҭоурых ажурналист Сырма Ашəҧҳа ланҵамҭаҿы.

Сырма Ашәԥҳа, Sputnik

Шықəсқəак раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəыз ҳџьынџьуаа рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Маха Кəыџба лҭаацəа. Лыԥшəма шаԥсыӷуп, Маруан Ҳаӷбаџь-Сафарбеқь. Дара ҩыџьа ахшара рымоуп.

Зыӡбахə сымоу аҭаацəеи сареи ҳаибадырра џьашьатəшəа иҟалеит. Уи аҽны Маҷара аҳаблаҿы инхо ҳџьынџьуаа снарыҿцəажəарц сцеит. Урҭ рахьтə иҟан издырқəоз, иҟан ҿыц сзабадырқəаз. Адəаҿы ҳаидгыланы аицəажəара ҳшаҿыз, ҩыџьа аҷкəынцəа хəыҷқəа наҳавсит, нас иааҭгыланы иҳахəаԥшуа иалагеит.

"Шəызусҭцəада шəара?" - сҳəан снаразҵааит.

"Сара Шьамтəылантəи сааит,-иҳəеит руаӡəк, егьи: - Нхыҵ-Кавказынтə", -иҳəеит.

Шьамтəылатəи ҳаԥсуа ҳəыҷы иҩыза қəрала маҷк диеиҳабын, "аҩныҟа ҳара ҳахь шəымнеиӡои, аҩны сани саҳəшьеи ыҟоуп" иҳəеит урыс бызшəала. Саргьы ажəа исҭеит рыҩныҟа ҳамҩахымҵкəа сшымгьежьуаз.    "Ус акəзар араҟа сышəзыԥшуеит", - иҳəан, иикыз ицыгə хəыҷы аауишьҭын, сааигəара дааины даагылт. 

Адəаҿы сусқəа санрылга, аҷқəын хəыҷы снаицны иҩныҟа сынхалеит. Ашə снасит, аԥшəмаԥҳəыс Маха дҿаԥха-ҿаччо дааҳԥылеит. Заа сзабадырхьаз лԥа хəыҷы иналеиҳəеит сызусҭаз, нас иаразнак дыҩны изыԥшыз иҩыза хəыҷы иахь дылбааит. Аԥсшəақəа анааибаҳҳəа, ҳаиҿцəажəарагьы ҳналагеит. Лара лгəы иаланы иазгəалҭеит лхатəы бызшəала дахьзымцəажəо, аха аҵара дшаҿу.

"Шьамтəыла аԥсуаа рацəаҩны иахьынхоз Берҳаџьам ақыҭаҿы инхон сара сҭаацəа. Аибашьра иахҟьаны ҳаҩнқəа зегьы ҟəыбаса еилажьуп. Аԥсныҟа ҳанаауаз иаҳшəыз ҳцəамаҭəа ада аҩны акагьы ҳзалымгаӡеит. Сара сан Мазоҳ Асрие дедыгьын, араб бызшəа инаваргыланы ҳаҩнаҭаҟны иаҳҳəоз аедыгь бызшəа акəын, убри аҟынтə саԥсшəа хьысҳауп", - лҳəеит Маха. 

Маха Кəыџба ҟазшьала даара иҭынчу, згəы ҭбаау, агəлара-азлара пату зқəу ԥҳəызбоуп. Аҩнтəи аусқəа акыр игəцаракны, лыхшара рнапы рыдкыланы дынхоит лыԥсадгьыл аҿы.

"Иҟалап, Аԥсныҟа ҳаара аибашьра иахҟьазар. Знык ҳаԥсадгьыл ҳшьапы анықəҳаргыла нахыс уажəаԥхьа абра ҳашԥанымхоз ҳəа хəыцра жəпакы сызцəырҵуа иалагеит. Аԥсадгьыл змам ауаҩы дхəаҽуп, уи  еиҳагьы ианеилыскааз уажəоуп. Ҳазҭагылоу аамҭазы сҭаацəеи сареи ҳгəырӷьаҵəа ҳанхоит, ҳанаауаз икаҳҭəаз алаӷырӡ наунагӡа ҳахəаҽуаз џьысшьон, аха ус акəымхеит", - ҳəа азгəалҭоит ҳџьынџьуаҩ.

Маҷара аҳаблаҿы Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи нхарҭа ҭыԥла реиқəыршəара ахахьы иагеит ҳџьынџьуаа рыԥсадгьыл ахь рырхынҳəразы Аҳəынҭқарратə еилакы.

"Ауаҩы ауаҩы изы дыхəшəуп. Ҳаԥсадгьыл аҿы инхо ҳауаажəлар убриаҟара ԥхаррала иаҳԥылеит, ҳхьаақəа зегьы ҳхадыршҭит. Ҳаигəылара бзиоуп, ҳаихаҵгылоит, досу излаҳалшо ала аус ҳуеит. Схəыҷқəа духеит, исыцхраауеит, аӡӷаб еиҳабы Ламар 14 шықəса лхыҵуеит, аҷкəын Омар  3-тəи акласс аҿы аҵара иҵоит, Аҟəатəи ашкол интернат дҭоуп", - лҳəеит Маха, аратəи рыԥсҭазаара дахцəажəауа.

Ииашаҵəҟьаны, Махеи сареи ҳаиҿцəажəара ҭырџьманра азызуаз лыԥҳа еиҳабы лакəын. Атəым бызшəақəа акыр дрызҟазоуп, лхатəы бызшəа акəзар, хымԥада аҭыԥ ҷыда ааннакылоит, есааира ицқьаны илҵарц дацклаԥшуеит. Аҩнаҭа аԥшəма иакəзар, аҽны дсықəымшəеит, аусура дыҟан. 

"Ҳара Шьамтəыла ҳанынхоз иҟалап ҳаиҳабацəа ирхыргаз аҭоурых уиаҟара хырҩа аҳамҭозҭгьы. Уажəы уи акыр хьаас иҳамоуп, абазақəа ҳəа иҳашьҭан уаҟа зегьы. Уимоу, "Абаза" рыхьӡырҵон ииуаз асабицəагьы. Убриала атəым милаҭ ҳрылаӡҩарц ҳҭахымызт", - ҳəа азгəалҭеит Маха Кəыџба.

Маха Кəыџба дахьиз аҭаацəараҿы ахшара рацəа ирызҳауан. Быжьҩык аиҳəшьцəеи иашьаки ыҟан.  Аԥсҭазаара убас еиԥш иҳəаақəнаҵеит, рызегьы атəым ҳəынҭқаррақəа рҿы инхоит. Иаҳҳəозар: Италиа, Германиа, Ҭырқəтəыла, Шьамтəыла. Урҭ зегьы иахьа излеигəныҩуа аҭелтə еимадара алоуп. Маха Кəыџба лоуп разҟыс изауз лабдуцəа рџьынџь ахь ахынҳəра. Агəыӷра лымоуп лаҳəшьцəеи лашьеи Аԥсныҟа иаартə еиԥш аҭагылазаашьа роуп ҳəа, насгьы урҭ рахьтə аӡəы идамхаргьы араҟа дынхартə-дынҵыртə дҟалап ҳəа.

Маха ажəа сылҭеит лхатəы бызшəа бзианы ишылҵалак лыгəҭахəыцрақəа еиҳа инарҭбааны исзеиҭалҳəарц. Аха, урҭ зегьы еидкыланы ирхылҵуа акоуп: "Аԥсны - сара сыгəҭыхоуп, сгəырӷьароуп, схьаауп, слахьынҵоуп", - лҳəеит. 

Уи аҽны имҩаԥызгаз аиҿцəажəарақəа ирхылҵыз аԥхарра акыраамҭа исыцуп. Ҩаԥхьа ҳџьынџьуаа рҭоурых зҳəо адаҟьақəа ҿыц еихсыршəшəаанӡа. Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи ирзеиӷьаҳшьоит аихьӡарақəа, рыԥсадгьыл аҟны аиҵыҵра, аизҳазыӷьара!

 

38

Аԥсны акоронавирус аламырҵәаразы аԥкра ҿыцқәа ирыцҵоуп ажьырныҳәа 12-нӡа

4
(ирҿыцуп 22:20 24.11.2020)
Аԥсны акоронавирустә чымазара ҿкы аламырҵәаразы иназыцҵоу аԥкрақәа ралагаларазы адҵа инапы аҵаҩын жьҭаара 13 рзы, урҭ рыҿҳәара нҵәон абҵара 24 рзы.

АҞӘА, абҵара 24 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусдҵа инапы аҵеиҩит. Уи инақәыршәаны аԥкырақәа рыҿҳәара инахахоит 2021 шықәса ажьырныҳәа 12 рҟынӡа ҳәа аанацҳауеит ахада исаит.

Аусдҵа анапы аҵаҩуп Акоординациатә штаб 2020 шықәса абҵара 20 азтәи аӡбра шьаҭас иҟаҵаны.

Аусдҵа ҿыц инақәыршәаны ареспубликаҿы 2021 шықәса ажьырныҳәа 12 рҟынӡа азин ыҟам:

  • Ашколқәраҟынӡатәии азеиԥшҵаратәи еиҿкаарақәа русура урҭ реиҿкаара-зинтә формеи рхатәтәратә формеи ирыхьмырԥшыкәа;
  • Амассатә спорттә, агәмырҿыӷьгатә, ацәыргақәҵатә уснагӡатәқәа иарку аҭыԥқәа рҿы рымҩаԥгара;
  • Акультуратә усҳәарҭақәа (атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, акультуратә центрқәа, акультура аханқәа, аконцерттәи ацәыргақәҵатәи залқәа) русура;
  • Афитнес-центрқәа, атренажиортә залқәа, аӡсарҭатәбассеинқәа, СПА-салонқәа, асаунақәа русура;
  • Арҵаратә кружокқәа, аспорттә, акәашаратә, арепетициатә секциақәа русура;
  • Акомпиутортә залқәа, абоулингқәа, ахәыҷтәы хәмарырҭатә центрқәа, егьырҭ аԥсшьарҭатә ҭыԥқәа;

Ауааԥсыра ирабыжьгоуп ауаажәларратә ҭыԥқәа рҟны рыҟазаараан ахыхьчаратә хархәагақәа ах рархәара, аԥсрақәеи аԥсхәрақәеи ирылахәу ауааԥсыра рхыԥхьаӡара рырмаҷра, аныҳәақәа раан акульттә обиектқәа (аҵакырақәа) рҟны ауаа рырмаҷра.

Абри аамҭазы икоммерциатәуи иккоммерциатәыми аиҿкаарақәа ирабжьгоуп руалафахәы рызныжьны 60 шықәса ирҭысхьоу, ашколқәраҟынӡатәии алагарҭатә школқәреи (1-4 аклассқәа) ирыҵаркуа ахәыҷқәа змоу русзуҩцәа рхы иақәиҭыртәырц ажьырныҳәа 12 2021 шықәсанӡа рулафахәы рызныжьны.

Аҟәа ақалақьи араионқәеи рҟны афатә, ақыҭанхамҩатә, ацәамаҭәатә џьармыкьақәа рҟны апрофилактикатә рзҩыдара мҩаԥгалатәуп.

Араионқәа рхадарақәа еиҿыркаароуп есыҽнтәи арзҩыдаратә усурақәа ауаажәларратә транспорт аҿы, атранспорт арныҟәцаҩцәа асабрадақәа рҿазароуп, амедицинатә напхаҵақәа ныҟәыргозароуп. Иара убасгьы иҟалом ахыхьчага зхы иазмырхәо апассаџьырцәа рныҟәгара.

Ауаажәларратә крыфарҭақәа ирабыжьгоуп робиектқәа ртәарҭақәа 50 процент рхы иархәаны атәылауаа рымаҵура иазку аишәақәа рыбжьара асоциалтә дистанциа (1,5 метра) рыбжьаҵарац, амаҵ зуа аусуҩцәа хаҭалатәи ахыхьчагақәа (амедицинатә сабрадақәеи амедицинатә напҭарҧақәеи) рхархәаразы аҭаххарақәа ирықәныҟәаларазы.

4
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау