Марица Кәарҷиа. Ақыҭа Лыхны. Ковач иҭыхымҭа. Руслан Гәажәба иархив аҟнытә

Аԥҳәысмусхә аԥсуаа рытрадициаҿи иахьеи

248
(ирҿыцуп 18:49 15.06.2019)
Иахьа уажәраанӡа ҳасасдкылара атрадициақәа еиԥмырҟьаӡакәа иаазго, аҭаацәара еидкыланы изку, аҩны зхагылоу аԥсуа ԥҳәыс лоуп, иахьа лусқәа акырӡа еиқәылазаргьы, абас лыҩуеит аетнолог Марина Барцыцԥҳа.

Марина Барцыцԥҳа, Sputnik

Ахаҵеи аԥҳәыси ажәытәын хаз-хазы хныҟәгашьа рымамызт, иахьа аурбанизациа иабзоураны, уи аҩыза алшара рнаҭазаргьы аамҭа. Аҭыԥҳа ма лашьцәа рҿы, ма дахьныҟәнаго аҩнра дыҟазар акәын. Убасҵәҟа. Иаҳҳәап, ахәыҷкәа змаз ахаҵеибагьы иан иаҳәшьцәа ицхраартә иҟамзар иаарласны ԥҳәыс дааигар акәын. Ахныҟәгаразы, ақыҭаԥсҭазаараҿы аҩнуси адахьтәии реилагӡара акырӡа ицәгьан.

Народная артистка Абхазии Этери Когония
© Фото : С. Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа драматә театр актрисацәа. Афото: Еҭери Коӷониаԥҳа лҭаацәа рархив аҟнытә.

Абас, аԥсуаа итрадициатәу ркультураҿы, аԥҳәысмусхә/ахаҵамусхә еилыхын, ихазын. Ахаҵамусхә ҳәа иԥхьаӡан: аҩныргылара, адәахьтәи аусқәа - арахәааӡара, адгьыл ақәаарыхра, абаҳча ааӡара, ажь-ашәыр аҭаара, амҿы-амца, иара убасгьы ашәарыцара, абназара уб.иҵегьы. Иаадкыланы, ахаҵа иуалын аҭаацәа рыԥсҭазаара аиҿкаара, рныҟәгара, иҭаацәеи ижәлари рыԥсҭазаареи рыхьыӡ-рыхьымӡӷи ахьчара.

Аԥҳәысмусхә: аҩнусқәа, ахәыҟаҵара, аилыргара, агәар-ашҭа ацқьара, арышҳара-аӡәӡәара; акәты ааӡара, уҭра хәыҷык аҟаҵара, ацәамаҭәа аиқәыршәара (аарыхра, асра, аӡахра, ахахара, аԥара), ахшаара рааӡара, аҭаацәа, аиҳабацәа, асасцәа рбара. Дыԥҳәысеибазар, иахьынӡауаз илывагылан илыцхраауан изылшоз, ауа-аҭахы, агәыла-азла ихьанҭаз ахаҵаус дадыргаломызт –ацәаӷәара, амхҭагалара, амҽы-амца усгьы дара ирусын.

Ишыҟазаалакгьы, аԥҳәыс илусны, ихьанҭақәаз иреиуан ҳәа иаҳԥхьаӡар алшоит: напыла алу аҿы ашыла алагара, убасгьы аӡаагара, уи иахылаԥшуаз анцәахәқәагьы ҳәсоуп (Саунау, Аӡы аҳкәажә).

"Бжьы-мшынк дырхысҭәҳәалт": аԥсуаа аӡы ишазыҟоу

Аԥсуаа рҵас-рқьабз, рныҳәарақәа рҿы, еилагылан ианныҳәоз шмаҷымзгьы, лымкаала аԥҳәыс имҩаԥылгоз аныҳәарақәа рыдҳәалан: адгьыл, аӡы, ахәышҭаара, ахшараиурa убас ирацәаны.

Ажәакала, аҭаацәараҿ адәахьтәи аусқәа, ажәлар рҿы аусқәа ахаҵа идзар, аҩнытәи аусқәа, аҩнуҵҟатәи аполитика(ус уҳәар ҟалозар) аԥҳәыс лнапы ианын. Аиҳабацәа ҳаҭырла рбара, асасдкылара; ахшаара аҵас-ақьабз рдыруа, традициала рааӡара; аҭаацәа рҳәоуеиқәшәара, аимак аиҿак маҷны, ачҳара аарԥшны, аби ахшаареи дрыбжьагыланы, уи иаҳаҭыр ахәыҷқәа рҿаԥхьа шьҭыхны изкыз, ус изааӡо ран лакәын.

Иҟоуп, атәымуаа, аныҟәацәа, дара ртәала, наԥшыхахә ирбоз аԥсуа ԥхәыс дзиндоушәа, лҭагылазаашьа хьанҭаны иҟоушәа ианлыхцәажәо. Уи зны-зынла аамҭагьы, аекономикатә ҭагылазаашьагьы ианадҳәалоу ыҟоуп. Иаҳҳәап 19-тәи ашәышықәсазы -аибашьра, аблокада, нас мчыла ахырҵәара – рыдгьыли рыҩнқәеи ирхцаны ианкарцоз, ашьҭахь азиндатә колониатә ҭагылазаашьа анрымаз, агәаҟра ианҭагылаз. Мамзаргьы аколлективизациа аамҭа, уи ашьҭахьтәи аибашьрақәа (1941-45,1992-93 шықәсқәа) рымшала ихьанҭахоз аекономикатә ҭагылазаашьеи, уи амшалагьы илаҟуаз (икаҳауаз) акультура ирыдҳәалоуп.

Аҭрышԥҳа: аԥсуа ԥҳәыс адунеи аҿы зегь реиҳа иӷәӷәоу ԥҳәысуп

Ажәакала, иааидкыланы иуҳәозар, иҳаҩсыз ашәышықәзазы аколхозқәа анцәырҵ, аԥҳәыс аҽнышьыбжьон амра лхы иқәцеиуа аҭаҭын, ачаи плантациақәа, ма "общий наряд" ҳәа, аколхоз усқәа рышҟа ианлыԥхьа, аџьабааду дҭагылеит. Уимоу лхәыҷқәагьы дыҷкәыноума, дыӡӷабума аплан рықәырҵон. Уи аамҭақәа инадыркны ақәра ду згоз аԥсуаа рынҵыра маҷхо иалагеит.

© Sputnik /
ачаи хыхҩы

Иааидкыланы уахәаԥшуазар, аԥсуаа ҳмилаҭтә традициатә культураҿы аԥсуа ԥҳәыс лҭыԥ, лстатус, лхақәиҭра аҽаԥсахуан лыԥсҭазаарамҩаҿ. Дшыхәыҷыз аҩнытәи аусқәа зегьы лдырҵон, аха илдырҵон ауп - амцхә аџьабаа лдырбомызт. Данҭыԥҳаз зегь реиҳа ахақәиҭреи, аԥсшьареи анлымаз, лынеиааира анԥкымыз ҳәа иԥхьаӡан. Усҟан ауеи-аҭыхыи рышҟа аангылара, алагылара дцон, ацәгьеи абзиеи, ачара-гәырӷьареи аныҳәқәеи дрылахәын. Лара лхатәы аҩны илбоз адагьы иҵегь аҭаацәаратә модельқәа, даҽакала аизыҟазаашьақәа лбон. Уи лыхәон нас аҩнра данцалакь, дахьнеиз аҽанраалараз, аҽаршьцылараз. Ажәакала, аҭыԥҳа дҳәаны дандыртәалак инаркны, аҭаацәара даналалакь, аҭацара анылуаз, аҩнра данцалагь убасҟан аҩны дадҳәалахон. Убри азоуп, ахаҵа иԥшәмаԥҳәыс лыхьыӡ шьаны –"сыԥшәма", "аҩны иҟоу", ҳәа зиҳәоз.

Аҩнра ицаз аԥҳәыс лыԥсы ахьынӡаҭоу аҭацара лур акәын лабхәараа рҿаԥхьа, уи иацыз ахымҩаԥгашьатә етикет дықәныҟәо, аха уигьы раԥхьатәи ашықәсқәа ракәын еиҳа ианџьбараз. Аԥҳәыс лзинқәа, лаҳаҭыр ашьҭыҵра уи нахыс лықәра иадҳәалан. Зегь реиҳа лзин ҳаракын аҳаҭыргьы лыкәын, аҵеира бзиа зааӡаз, зчеиџьыка бзиаз, ҳаҭыр зқәыз аԥҳәыс еиҳабы. Аҩны аҩнуҵҟа иаԥшәымаз, аҭацацәа ахы рызҭоз лара лакәын ("ацаԥхақәа змаз"). Иҟәышыз, акры здыруаз (идырыз) ҳаҭыр ду зқәыз, зажәа ылнадоз аԥҳәыс еиҳабы аҭаацәараҿ, аиуараҿ, уимоу ақыҭаҿ аимак аиҿак, уск анырыӡбоз, аинраалараҿ, иҟаҳҵари ҳәа изызҵаауаз лакәны дҟалар лылшон.

Иахьа ҳазҭагылоу аамҭа ақалақь ԥсҭазаараҿы аԥҳәыс лусқәа ахаҵаусқәагьы ацлеит. Аԥсны Аџьынџьтәылатәи еибашьра, аиҳаракгьы уи иашьҭанеиуаз аблокада амшала аҭаацәара рныҟәгара аԥҳәыс лышҟа ианиасуаз рацәан, иахьагьы еидараны лара илусны ианырыԥхьаӡо ыҟоуп.

Егьырҭ амилаҭқәа рыҿгьы еиԥш 20-тәи ашәышықәса иадҳәалоуп– аԥсуа аԥҳәыс аполитикаҿы лцәырҵра. Убри аамҭақәа инадыркны еиԥшны аҵара роуан ҷкәыни ӡӷаби. Еиҳаӡоу аҵара аиураҿы иахьа аҭыԥҳацәа рпроцент еиҳамзар, еиҵым Аԥсны.

Асовет аамҭа инаркны аполитикаҿы ахацәеи аҳәсеи рзинқәа шеиҟарахазгьы, аҳәынҭқарратә усқәа рҿы, аминистррақәа рҿы аҳәса шыҟоугьы (уажәы ҩыџьа аминистрцәа), иахьатәи ала уахь анеиразы алшара еиҳа ирымоуп ахацәа. Егьа ус иҟазаргьы, ҳаамҭазы аекономикеи, еиҳарак абжьаратә бизнеси, аполитикеи рҿы аԥҳәыс иаанылкыло аҭыԥ акырӡа еиҳахеит.

Ирҳәалоит аҷкәын дуааӡар –ахаҵа дуааӡоит, аԥҳа дуааӡар амилаҭ уааӡоит, ҳәа. Иахьа ахәҷыжәлар зааӡо аҳәса, арҵаҩцәа (урҭгьы зегьы шамхамзар ҳәсақәоуп) ирыбзоуроуп аҿар рбызшәа рдыруа, ркультура, ртрадициа рдыруа иааӡазар.

"Хьӡы алаугааит!" - аҷкәын ахаҵара иазкра аҧсуа традициатә ааӡарала

Аԥҳәыс лхаҵа иааиго дазымԥшкәа, уи дивагыланы лҭаацәа ныҟәылгоит ҳәа даҿызар, лыҩнусқәагьы ирыгмыжькәа, егьырахь аиҳабацәа, излымшо ичымазаҩу абыргцәа, аԥсышәала хьӡы змам ахосписқәа, ма иажәу рыҩнаҿы (дом престрелых) шамахамзар иҟамзар уи зыбзоуроу раԥхьаӡа иргылан лара лоуп.

Зегь рыла, егьа деилахазаргьы, иахьа уажәраанӡа ҳасасдкылара атрадициақәа еиԥмырҟьаӡакәа иаазго, аҭаацәара еидкыланы изку, аҩны зхагылоу аԥсуа ԥҳәыс лоуп, иахьа лусқәа акырӡа еиқәылазаргьы.

 

248
Алабашьа.

Аԥсуаа ратрибут хадақәа: алабашьеи "алабашьа абызшәеи"

61
(ирҿыцуп 18:25 09.08.2020)
Аԥсуа лабашьа аҵаки ахархәашьеи ртәы дазааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩы Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуа, Sputnik

Алабашьа

Аханатә ажәытәӡатәи аԥсуаа рабџьарқәа иреиуан иҵарыз анҵәамҭа змаз алаба. Ашьҭахь, аиха анцәырҵ инаркны аихатә ҵаргәа аҭаны аҟаҵара иалагеит – алабашьа ҳәа ззаҳҳәо.

Алабашьа ашьха ихалоз хархәагас ирыман, уи ашәарыцацәеи ахьчацәеи рыԥсҭазаара иузаҟәымҭхоз мҩанызан. Ашьха ианаҿысуаз ицхыраагӡан иахьрымаз адагьы абџьарсгьы рхы иадырхәон. Уи инаҷыдангьы, алабашьа ахаҿы ашәақь нықәҵаны ахысразы рхы иадырхәон, ҵаргәас ирыман. Ҳәамҭак ишаҳәо ала, ашьха абнаршәырақәа рҿы иҟьалаз илабашьа иаԥхьа инарсны даназҵаа имҩа абаирхара ҳәа, илабашьа абна дызлалҵыша аганахь инкашәеит, убри алагьы абна дылнагеит.

Алабашьа абызшәа

Алабашьа абыргцәа, ахатәрақәа ҳәа ззырҳәо, зажәа ԥхылнадо ратрибут хадақәа иреиуоуп. Еиуеиԥшым аусқәа реилыргараан, аӡбарақәа раан, аизарақәа рҿы илабашьа адгьыл иныҵарсны иаарылагылаз зегьы ҿымҭкәа изыӡырҩуан иажәа далгаанӡа. Ари аганахьала акыр иҟазшьарбагоуп Миха Лакрба иновеллақәа руак: аизараҿы аҭаҳмада илабашьа нарсны ацәажәараз дахьыҩагылаз, илабашьа аҵарыра иган аҿы игылаз арԥыск ишьапы иалалазаап, аха "ҟыт" имыргакәа иажәа далгаанӡа дагьымҵысит, ишьапы ашьа алыжж ацара ишаҿызгьы.

Алабашьа.
© Sputnik / Томас Тхайцук
Алабашьа.

Аԥсуаа ирҳәоит алабашьа "абызшәа" амоуп ҳәа. Уи знапы иаку ишыҵаирсуа, иахьынаирҳәуа-иахьааирҳәуа ала иара аԥшәма иҟазшьеи игәҭаки аанарԥшуеит. Ииашахәҵәаӡа адгьыл иҵарсны иргылоу алабашьа асемантикатә ҵакыла адунеи аиҿкаара алагамҭа аанарԥшуеит. Ҩ-жәлантәык реинраалараан аиҳабы илабашьа ажәада ицәажәон: иаҳҳәап, уи ашьшьыҳәа, дмыццакыкәа адгьыл иныҵаирсзар, "аццакра аҭахӡам, иазхәыцтәуп" ҳәа ҵакыс иаман. Ус акәымкәа, алабашьа аҵарыра, инарнааны аганахь ирхазар, "ари хыда цәажәароуп шәызҿу, баша сшәырааԥсоит" ҳәа аҳәон. Иара убас алабашьа ахаҿы имашьхәылҵ нықәҵаны днагылар, иҵаргәаны иҟаиҵар – аригьы "аамҭа агара шәаҿуп, аус ырццактәуп шьҭа" ҳәа игәы иҭаз ааирԥшуан, убри алагьы аицәажәара иалахәыз дырныӡбон, рус ацашьа шигәамԥхоз ааирԥшуан. Алабашьа аҿы адәылҵырҭа аганахь ахы ирхар, "ҳус ҟаҵоуп, шьҭа ҳдәықәышәҵа" ҳәа аҳәон алабашьа абызшәа.

Ҳаамҭазгьы имаҷым алабашьа ныҟәызго, забацәа ирҭынханы измоу, аха иахьа уи иаҳа аԥсуа еибыҭашьа иацу аелементқәа ируакуп, рԥшӡагас иҟоуп, иара аҵакы ацәымӡыцкәа, зегьы еилыркаауа ишыҟоугьы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

61
Застолье

Аҩыжәра, аашьара, акаҷбеира: ашьцылара бааԥсқәа ирызку згәаҭарақәак

116
Ауаҩытәыҩса иԥсҭазаараҿы изцәырҵырц зылшо шьцыларақәак, грақәак ирызкны лгәаанагара ҳацеиҩылшоит Sputnik аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Игәашәҭахьазар, аԥсуаа ҳажәаҳәаҿы инарҭбаан ахархәара раҳҭоит ажәеицааирақәа "уи зегь шьцылароуп", "узышьцылаз узаҟәыҵуам", иара убас иахәҭоу аҭагылазаашьаҿы ахархәара азыруеит ажәаԥҟақәа "Ашьцылара бааԥс идыршо ашаха иаҩызоуп, есымша иацлоит", "Ашьцыларақәа раԥхьа иласуп, ианулаҽ – ихьанҭахоит".

Аиашаз, ауадаҩрақәа зцу ауаҩытәыҩса иԥсҭазаараҿы изцәырҵырц алшоит ԥыла-ԥгала имоуа дымҩахызҟьарц зылшо ашьцыларақәа, аграқәа.

Грак, шьцыларак зыцрамсыц ауаҩы иԥшаара уадаҩуп, аха зегь реиҳа ихадароу аԥырхага узҭо ашьцылара шҵоурам дырны аҿагылароуп.

Наџьнатә аахыс аԥсҭазаара иацыз шьцылара бааԥсқәоуп уҳәар алшоит: инамыцхәу арыжәтә, аашьара, аҭаҭын ахара, акаҷбеира уҳәа.

Зыхьӡ ҳҳәаз ашьцыларақәа рықәыӡбара, рҵәылхра зныԥшуа аԥсуа жәлар рҿаԥыцтә рҿиамҭақәа уԥымлар залшомызт. Ԥҳьаҟа урҭ ҳрызхьаԥшып.

Аашьацәа ахьынтәааз

Аашьара зегь реиҳа ижәытәу шьцылара бааԥсуп. Аашьароуп егьырҭ иацааиуа ашьцыларақәагьы зырҿио. Аашьаҩ дахьугалакгьы, аус ихы злахигаша дашьҭоуп, иара изы зны мышныҳәоуп, зны мышӷьарсуп. Арахь аҽхәарагьы илоуп, цқьа изыҟамҵо, иҟаимҵарц ииҭаху акы иахароушәа уирбоит, даҽазных даҽа ҿыҵгак иԥшаауеит. Аашьара иазку ажәаԥҟақәас иалукаарц алшоит: "Аашьаҩ иныҳәақәа рацәоуп", "Аашьареи ахәышҭаареи еишьцәоуп", "Аашьаҩ иҿырҳасрала дудыруеит", "Аашьаҩ ақалмышь аниба - дадтәалт, ачашә аниба - дадиалт", "Аашьаҩ нхан дымҵызар иҭахуп, крыфан – ддаузар", "Аашьаҩ иҿаҵа зегьы иреиҳауп".

Иҟоуп аԥсуа жәлар рҳәамҭа цҳафырк ари ашьцылара бааԥс ҟалашьас иаиуз ҳзеиҭазҳәо. Ҳазааҭгылап уи:

Иҟан хҩык аишьцәа. Даара иаашьон, иахьтәоугьы изгыломызт. Иагьарааны иубаргьы аҳа ашьапы иҵаианы ицәан.

Ус ишыҟаз, ҽнак зны руаӡәк дахьышьҭаз ииулак илақәа аахитын аҳа дҩаҵаԥшит:

– Шьири, цәгьала иҳа бзиазаап! – иҳәеит.

– Шьири, иааганы иҳамандаз! – иҳәеит аҩбатәи.

– Ҳаи, аҳәара злашәылшозеи! – иҳәахт ахԥатәи.

Ус ишааиуаз, аашьара икны иагоз аишьцәа рыҩны амца акит. Ҩыџьа уа илалаблы ицеит. Аӡәы даанхеит. Убри ихылҵыз роуп иахьатәи аашьацәа зегьы рҳәоит.

Арыжәтә шыҟалаз

Ажь ааӡареи аҩыҟаҵареи аԥсуа иԥсҭазаара иахәҭакуижьҭеи акрааҵуеит. Уимоу, ачеиџьыка иузаҟәыҭхом арыжәтә. Аныҳәарақәа, ачара, аԥсра-абзара ухаҿы иузаагом зегьы ирыцку арыжәтә ада.

Аԥсуаа ҳкультуратә ҭынха иагәылҷчаауа Нарҭаа ирызку аепос уаназхьаԥшуа, аҳәамҭақәа рҟнытә еилыхха иубоит Нарҭаа даара аӡахәа иахӡыӡаауа ишырааӡоз, рбаҳча шырацәаз, аҩгьы меигӡарахда ишҭарҭәоз. Нарҭаа рахьтә аҩыҟаҵара дазҟазан Нарҭ Хнышь. Ҩымаҭәас Нарҭаа иныҟәыргоз ҳаԥшьан. Нарҭаа рҳаԥшьақәа рацәан, аҩгьы рҭабзиахон. Урҭ аҳаԥшьақәа ирыман рхатәы хьыӡқәа: Ҩаӡамакьаҭ, Аҩаӡакьаҭ, Агӡакьаҭ, Хьамхәа уҳәа убас егьырҭгьы. Арҭ аҳаԥшьақәа зегьы иреиҳан Ҩаӡамакьаҭ. Иара Нарҭаа рӡаагага ԥҳалқәа фышә акуан. Ҩаӡамакьаҭ инахагыланы иқәыз ииҳәаз наигӡар акәын.

Аха ишааиуаз акәымкәа, аишьцәа утәы-стәы нарыбжьалан, аҳаԥшьа рзеимакырахеит. Аимак-аиҿак згәы кыднахыз Нарҭ Сасрыҟәа "ҳаимак зхароу уара уоуп, уҟамзар, еимактәы ҳауамызт" иҳәан, Ҩаӡамакьаҭ анышә иҩыҵхны ианиршә, ашьхақәа ирхыууаан Аԥсны агәаны икаҳаит. Ҩаӡамакьат ахьынкаҳаз иԥыххаа ицеит. Аҳаԥшьа агәаӷьқәа ҭан. Аҳаԥшьа анԥҽы, ажьгәаӷьқәа бӷьыжәаан, Аԥсны иахьабалак иқәԥсеит. Агәаӷьқәа ахькаԥсаз аӡахәа рхылҵт. Урҭ ирҿалаз ажь Нарҭ рыжь ҳәа иашьҭалт, аха нас, Нарҭаа репос аҿы ишаҳәо ала, уи ажәла ыӡт, ианыӡааит.

Аԥсуа изы аҩы ус баша ақьафҟаҵара иатәымызт, уи, жәаҳәарада, иҷыдоу культуран. Аԥсуаа реилкаараҿы "арыжәтә ужәыроуп, иара уамжәроуп". Арыжәтә мыцхәы зҽадызцалоз ауаҩы еснагь пату иқәмызт. Арыжәтә аҟазшьа аазырԥшуа ажәаԥҟақәоуп: "Арыжәтә ахьыҩналаз амаӡа дәылҵуеит", "Арыжәтә гра хтыгоуп", "Арыжәтә амаӡа азыҵәахуам", "Арыжәтә мыцхәы зжәыз иажәа нҵәара ақәым", "Арыжәтә мыцхәы зжәыз ибз мыцхәы аҳәоит", "Арыжәтә ркәашагоуп, амцхә – блаҟьагоуп".

Акаҷбеира иахҟьаз

Ауаҩы илоу аҟазшьақәа зегьы реиҳа иҿаасҭоуп акаҷбеира. Акаҷбеира зцәа иалалаз, кажьшьа имаӡам – шьцылара бааԥсык иаҩызоуп. "Акаҷбеи агәыр ахьалеиҵо аиха алихуеит", "Акаҷбеи игәыла ичарагь дахыбаауеит", "Акаҷбеи ухы аҟара урбаны, ула аҟара уиҭоит", "Акаҷбеира ауаҩы иԥсы арцәгьоит" - акаҷбеи адунеи зегьы иара ихифауашәа, дзырҭәыша шыҟамло ауп иҳарҳәогьы арҭ ажәаԥҟақәа.

Акаҷбеира иахҟьаз ахҭыс аанарԥшуеит Очамчыра араион, Гәыԥ ақыҭан, Аџьамҽыӷра аҳаблан иҟоу аӡиа Папанҵҟәыр иахҳәаау алегенда. Папанҵҟәыр ҳәа изышьҭоу аӡиа ахьыҟоу ажәытәан нхарҭа ҭыԥны иҟан. Уа амал рацәаны измаз апап ԥсыцәгьак иҭаацәеи иареи нхон.

Ҽнак амхырашәаразы ауааҳә иун, ицхыраацәа рацәаҩны еизигеит. Ашьыбжьон акрырҿаҵара аамҭа анааи, аҳәа ырҟааны ала рзишьит.

Ауааҳәцәа апап имаҳәгьы дрылазаарын (вариантқәак рҟны иуԥылоит иԥҳа бзиа илбоз, мамзаргьы дҳәаны дзызтәаз арԥыс дрылан ҳәа). Шьыбжьон аишәа инадтәаланы акрыфара рнапы надыркуан еиԥш, апап иӡӷаб ачамгәыр ианҵаны ашәаҳәара далагеит "аҳәа ырҟааны, ала зшьыз" ҳәа. Ари змааназ еилызкааз амаҳәи ауааҳәцәеи аишәа иахыҵны идәықәлеит. Ауааҳәцәа ашҭагь инҭыҵит, адгьыл ааимыҩрын, апап инхарҭа, иҩны, иашҭа-игәара зегьы ҩҭабга ицеит.

Апап иԥҳа лхаҵа дишьҭалан, дыҩны ддәықәлазаап сихьӡоит ҳәа, данихьӡа аамҭазы лхаҵеи лареи рыбжьара адгьыл еиҩԥан, ларгьы дагеит, иара дынхеит. Аха иҟоуп амаҳә иԥҳәысгьы далигеит ҳәа ҳазҳәо алегенда авариантқәа.

Абас акаҷбеира иахҟьаны апап дшынҭаацәаныз, инхарҭагьы иаргьы нҭабга ицеит.

Арҭ аҳәамҭақәа шаҳаҭра руеит ауаҩытәыҩса адунеи дықәнаҵы цәаҩас илоу ашьцылара бааԥсқәа иԥсҭазаара ԥырхага арҭар шрылшо, урҭ аҽрыдцалара мап шацәктәу, риааира шаҭаху.

116
Семен Пегов

Минск иаанкылаз урыстәылатәи ажурналист Семион Пегов доушьҭуп

3
(ирҿыцуп 21:50 10.08.2020)
Ажурналист Семион Пегов Минск, нанҳәа 9 рзтәи аилаҩеиласрақәа раан дшаанкылаз атәы рылаирҵәеит "Комсомольская правда" акорреспондент Александр Коц.

АҞӘА, нанҳәа 10 - Sputnik. Минск иаанкылаз урыстәылатәи ажурналист Семион Пегов азинеилагаҩцәа ахьҭаркуа Ацентр аҟынтә доушьҭуп, абри атәы аанацҳауеит Sputnik Беларусь Telegram-канал.

Белоруссиа иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ адырра ҟаиҵахьан, Семион Пегов аҩаша аҩныҟа дхынҳәырц шилшо.

Белоруссиа алхрақәа мҩаԥысит нанҳәа 9 рзы. Алхырҭатә ҭыԥқәа шадыркызҵәҟьа, Минск зиншьаҭада аҿагыларатә акциақәа ирылагеит Белоруссиа ақалақьқәак рҿы.

Ажурналист Семион Пегов Минск дааныркылеит нанҳәа 9 ауха. "Комсомольская правда" арратә корреспондент Александр Коц иӡыригеит
Пегов дшааныркылоз акадырқәа.

Белоруссиатәи амчрақәа рахь ааԥхьара ҟалҵеит RT, МИА "Россия сегодня" рредактор хада Маргарита Симониан. Лара Белоруссиа аиҳабыреи ҷыдала Александр Лукашенкои рахь ааԥхьара ҟалҵеит Семион Пегов дызлоу иаанкылоу ажурналистцәа рхы иақәиҭыртәырц.

Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла Белоруссиа амчрақәа рахь ааԥхьара ҟанаҵеит Минск имҩаԥысуаз аҿагыларатә акциақәа раан иаанкыло ажурналистцәа рхы рақәиҭтәразы.

Семион Пегов – апоет, урыстәылатәи афедералтә телеканалқәа рырратә корреспондент, апроект WarGonzo аиҿкааҩ. Диит 1985 шықәса рзы. Иҩымҭақәа кьыԥхьын альманахқәа "Под часами", "Персона", "Современники". Пушкин ихьӡ зху афестиваль "С веком наравне-2008" алауреат, ашәҟәыҩҩцәа ҿарацәа р-Форум "Липки-2011"алахәыла. Семион Пегов 2008 - 2013 шықәсқәа рзы Аҟәа, ателекеилахәыра "Абаза-ТВ" аҟны аус иуан, "Нужная газета", "Чегемская правда", "Новый день" иҩымҭақәа ркьыԥхьуан.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

3