Ҩырк еибашьуан, Ҳабыџь дцәаӷәон: ахатәы хьыӡқәа ирыдҳәалоу ажәаԥҟақәа

Ар еибашьуан, Ҳабыџь дцәаӷәон: ахатәы хьыӡқәа ирыдҳәалоу ажәаԥҟақәа

191
(ирҿыцуп 09:38 18.05.2020)
Ахьыӡқәеи, ажәлақәеи, ақыҭақәеи ирыдҳәалоу аԥсуа жәаԥҟақәа рӷьырак рҵаки рхархәареи атәы дазааҭгылоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

"Ажәа жәаԥҟала иԥшӡоуп" рҳәоит аԥсуаа, избанзар ажәаԥҟақәа рҟны еизыркәкәоуп ажәлар рҟәышра, рыхшыҩ, ҵҩа змаӡам рыԥсҭазааратә ԥышәа. Урҭ ҟаимаҭла ирныԥшуеит ҳажәлар рҵас-рқьабз, ахьӡи-ахьымӡӷи ишрыхәаԥшуа, рыԥсадгьыл абзиабара, ргәымшәара, ацәгьеи-абзиеи уҳәа шеилыркаауа, ахәшьара шрырҭо.

"Ажәаԥҟа – ажәлар рҭаацәаратә, рсоциалтә, рҭоурыхтә ԥсҭазаара шәышықәсала ирнаҭаз аԥышәа ду еилацаланы, иааркьаҿӡаны, исахьаркны иаазырԥшуа поезиатә жәеиқәыршәоуп. Ажәаԥҟа аҵакы еснагь еиҳа иҭбаауп иара аҳәоу инҭкааны иаҳәаҵәҟьо аасҭа", - абас иҩуеит академик, еицырдыруа аԥсуа фольклорист, акритик Шьоҭа Салаҟаиа.

Еиуеиԥшым атематика змоу аԥсуа жәаԥҟақәа рылацәажәара иацҵауа, ҿырԥштәқәак раҳасабала сырзааҭгыларц сҽазысшәоит ахатәы хьыӡқәа, ажәлақәа, аҭыԥхьыӡқәа, ақыҭақәа ирыхҳәаау ажәаԥҟақәа рӷьырак.

Ақыҭақәа, аӡиасқәа, аҭыԥхьыӡқәа ирызку ажәаԥҟақәеи урҭ рҵаки рхархәашьеи

  • "Елыр аҽы анырӡа, баслахәаа раӷәра рҵәахуан" - аӡәы агәаҟра, ахынҭа-ҩынҭара данақәшәалак, егьи еиҳа агәҽанызаара иоуеит, уи ихьыз саргьы исыхьуеит ҳәа. Убри ауп изызҳәоу ари ажәаԥҟагьы.
  • "Аелыртә амшә аницҳа, ҷлоуаа дрықәгәышуан" - ахара зду иакәымкәа, акгьы зхарам, цәгьара узызымуз уизгәаар, уицәгәышуа уалагар, абас рҳәоит.
  • "Аӡҩыбжьаа рчара ҵабалаа алаҽхәон" - аӡә ибзиара, иқәҿиара, имал зус алаӡам даҽаӡәы далаҽхәо далагазар, абас изырҳәоит.
  • "Аӡҩыбжьаа зырҳәыз тамшьаа ҳақьымс дыргон" - угәыла, ууа, иузгәакьоу ацәгьара, аиакәым изызуа уара ҳаҭыр иқәуҵо уалагар, уас дышьҭухыр, абас узырҳәоит.
  • "Очамчыра ирыпҟаз, Тамшь данааи игәалашәеит" - азалымдара ззыруз, ианаамҭоу, иахьахәҭоу, ишахәҭоу ихы анизеиҭамҳәалак, уи ихьшәаны, иахьахәҭаӡам далацәажәо даналагалак, абас иарҳәоит. Ари ажәаԥҟа иашьашәалоуп даҽа жәаԥҟакгьы "Ага ирыԥҟаз, ашьха дҵәыуон".
  • "Кәыдры зырмақаруа Амҭҟьал ауп" - аӡәы ауаҩрахьы укылызгаз, иоуз амал-ашьал зыбзоуроу даныҟоу, дызлаҽхәо данимоу, абас рҳәоит.
  • "Мҷышь арха кәашарҭа змоуз ҳәа" - аҭагылазаашьа бзиа зманы зхы иазмырхәаз ма ахархәашьа иақәымшәаз изкуп ари ажәаԥҟа. Мҷышь – Гәдоуҭа араион аҿы иҟоу ӡиасуп.
  • "Охәыреи аӷьатама змоуз еиԥш" - Охәыреи Очамчыра араион иаҵанакуа қыҭоуп. Уа абна бзиа ыҟоуп рҳәоит. Абна рацәа ахьыҟоу унеизар, амҿлых злаҟасҵаша сзымԥшааит ҳәа уҳәар иаҩызоуп.
  • "Агаӡа изыҳәан Ерцахә шьаҟьасҭоуп" - амдыр егьа ус цәгьа иаԥхьа ишьҭазаргьы, уи егьа ишәарҭазаргьы, имариоушәа, акгьы аҟаҵара аҭахӡамшәа ибоит.

"Илауҵо ауп иааурыхуа": ахандеира иадҳәалоу аԥсуа жәлар ражәаԥҟақәа>>

Ахатәы хьыӡқәеи ажәлақәеи ирыхҳәаау ажәаԥҟақәеи урҭ рҵаки

  • "Аӡә иԥҳәыс Кьацә анлыхьӡиҵа, зегьы "кьацә" ҳәа илышьҭалт" - ари ажәаԥҟа иасинонимуп даҽа жәаԥҟакгьы "Ухылԥа ыршәны ауаа ирылоуҵар, зегьы еигәыдырҵоит". Арҭ ажәаԥҟақәа рыҩбагьы ҵакыс ирымоу иузааигәоу, иузгәакьоу уихыччо уалагар, ҳаҭыр-пату иқәумҵар, ауаагьы ччархәс дҟарҵоит ауп.
  • "Хабжь иаԥхьа "хабжь" уаҩы изҳәом" - ауаҩы иара игха аҵкыс даҽаӡәы игха еиҳа игәеиҭоит. Ауаҩы иара игу гәамҭаӡакәа, даҽаӡәы игу-ибзоу далацәажәо даналагалак, абас рҳәоит. Хыхь иаагоу ажәаԥҟа иашьашәалоуп "Аӡәы итәы аӡәы имҳәар ҟалом".
  • "Кәаӷьына иҩны анбылуаз ԥҳәла ирцәон ҳәа" - амашәыр, арыцҳара, агәаҟра ахурԥарц азы уи еиҳа излеицәахаша аус уалагар, абас узырҳәоит. Даҽакала, "Кәасҭхала абамба зырцәоз" ҳәа изырҳәоит изҳәо-изуа ззымдыруа ауаҩы изы.
  • "Кәыжә деибашьуан, Ҷыжә аҳәынҭқарра игеит" - аӡәы аџьабаа ибеит, деибашьит, егьи акгьы ҟазымҵаз, зхы аџьабаа азмырбаз,аиҳабыра ирҭеит, иԥсҭазаара еиӷьхеит. Ас еиԥш иҟоу ахӡыргара бзиа избо ауаа ирызку жәаԥҟоуп.
  • "Кәыжә ԥҳәыс диҳәон, Ԥагәа дгәырӷьон ҳәа"; "Таҟьа ԥҳәыс данааигоз, Чаха нырцә дкәашон" - дзеигәырӷьо цқьа иззымдыруа, аӡә игәырӷьара иара изкушәа згәы иаанаго ауаҩага изку жәаԥҟоуп.
  • "Лажә иҩны амца анакы, аҵеџь ажра далагеит" - амашәыр аныҟала ашьҭахь уи ҟамларц азы аус напы азыркыз изырҳәоит абас.
  • "Лагәи Лацәеи рыбжьара аваныза цҳаражәҳәара ауан" - еизааигәоу, еиуацәоу акы анеимарклак, атәымуаҩ дрыбжьаҟазо ианалагалак, абас рҳәоит. Ажәаԥҟа иасинонимуп "Адырди адырдхеи анеис, арахәыц рыбжьаҟазон".
  • "Уаҩ дахьыҟам Кәашә дҳәынҭқарын" - уаҩ дахьыҟам (еиҳаракгьы ахацәа) уа иҟоу дзеиԥшразаалакгьы (дзеиԥшра хаҵазаалакгьы) акы даԥсоушәа дрыԥхьаӡоит.
  • "Ҩырк еибашьуан, Ҳабыџь дцәаӷәон" - ажәлар агәаҟра анрымоу, ашәарҭара ианҭагылоу аамҭазы, акгьы гәхьаас имкыкәа зхатә усқәа ирҿу абас изырҳәоит.
  • "Кәымпыл ача анынҵәа аишәа дықәсуан" - ауаа иҟарҵаша аныҟарҵалак, иргаша аныргалак, ак ҟасҵоит, изгоит ҳәа уаналагалак, абас рҳәоит.
  • "Абазба аҽынади дақәтәаргьы иҽыҩхоит" - ирҳәоит Базаа аҽыбӷаҟазара ршьа иалоуп ҳәа, урҭ рҽыбӷаҟазара атәы аанарԥшуеит ажәаԥҟагьы. Аха даҽа ганкахьала уазхәыцуазар, ауаҩ ҟаза имыруга уиаҟара иҽеимзаргьы идырреи, иԥышәеи, иҟыбаҩ бзиеи рыбзоурала нап зирклакгьы импыҵаманшәалахоит ҳәоуп иҳаилнаркаауа ажәаԥҟа.
  • "Гәбазаа реиха ахьҭаҳаз реигәышә ҭарыжьуан" - ауаҩы иоуз аԥхасҭа изымхакәа даҽа ԥхасҭак иара ихаҭа ианациҵалак, абас изырҳәоит. Изуа-изҳәо цқьа иақәымшәо ауаҩы изгьы ирҳәоит.

Ажәлар рҿаԥхьа игыланы ицәажәо изы ихадоу ахшыҩзцарақәа, алкаақәа рыҟаҵаразы даара ишхархәагоу хьыршәыгәҵас иеилацалоу ажәаԥҟақәа. Иреиӷьӡоу жәлар рлакәқәа, рлегендақәа, ражәа, рашәа хырҷоуп илыԥшааху жәаԥҟала. Ус акәзар, ажәаԥҟақәа рыԥсы ҭоуп, изҩыдоуп, еснагь актуалра рыҵоуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

191

Аҩнатә ԥсаатә удларц: Лиудмила Цымцԥҳа аҟәарҭ шхылҵо

478
(ирҿыцуп 09:45 25.05.2020)
Аԥсуаа рыбзазараҟны аҭыԥ ҷыда ааныркылоит жәлар разгәаҭарақәа. Иҟоуп урҭ хазымҵо, аха убас аԥсҭазаараҟны изныкымкәа иԥызшәахьоугьы. "Акы ахьырҳәо акы ыҟоуп" ҳәа зыԥхьаӡо Калдахәара ақыҭан инхо Лиудмила Цымцԥҳа аҩнатә ԥсаатә лыдларц азы иҟалҵо Саида Жьиԥҳа илзеиҭалҳәеит.

Саида Жьиԥҳа, Sputnik

Аҩнатә ԥсаатә анхаҩы изы ималуп. Уи иманаҵы амла дакӡом. Инаҭоит акәтаӷь, ифоит ажьы. Ацәгьеи абзиеи рахь инаигоит, иҭаххар - иҭиуеит. Убри аҟнытә аҩнатә ԥсаатә рацәа ыҟам, шаҟа нуҵо аҟара убарақьаҭхоит.

Калдахәара ақыҭан инхо Лиудмила Цымцԥҳа иаҳзеиҭалҳәеит жәытә аахыс, ауаҩы инхара, инҵыра амшьҭа цәгьа иаҟәыгазарц азы жәлар разгәаҭарақәа ишрықәныҟәоз, уи аҭыԥ аман аҩнатә ԥсаатә ааӡараҿгьы. Лара иахьагьы дшыхәыҷызнатә леиҳабацәа ирҿылҵааз алоуп аҟәарҭ шхылҵо.

"Аҟәарҭ ахҵара аамҭа анааилак, аҩнԥҳәыс (анхәа дыҟазар - лара), аӡәгьы лыбжьы имырҳакәа, иалхны илымоу аҭыԥ аҟны дныҳәаныԥхьаны акәтаӷь аҵалҵоит, иахьҭатәоу акы нахалыршәуеит. Уи ашьҭахь, иахьынӡахтәалоу 21 мшы, аҭаацәара аҩныҟа, убас ашҭахь иааргаӡом аҩежь ԥшшәы змоу изакәызаалак шәҭык. Избанзар уи мышқәак рашьҭахь ихбалоит. Акәтагь агәы ҩежьуп, ашәҭ шканӡо еиԥш иаргьы ҩашьахоит ҳәа ирԥхьаӡоит. Убас ашҭаҿы ашәшәра ҟалаӡом, акәтаӷьқәа шаҟәоит", - жәлар разгәаҭарақәа дрылацәажәоит аԥҳәыс бырг.

Лиудмила Цымцԥҳа лыҩнахьы Бзыԥ аӡиас иху ацҳа уқәсны ауп ушнеиуа. Аҟәарҭ ахҵара аамҭа анааилакгьы, абри ахырхарҭагьы аҵакы анамоу ыҟоуп.

© Foto / предоставлено Вандой Хагуш
Калдахәара ақыҭан инхо Лиудмила Цымцԥҳа

"Иаҳҳәап, аҟәарҭ иаҵасҵо акәтаӷь сымамзар, иаасхәоит, мамзаргьы сыуа-сҭынха исырҭоит. Аха ҳара ҳамҩа хада Бзыԥ аӡиас иху ацҳа ауп. Убри аҟнытә акәтаӷь аазгозар, изҭоу амакәан снапала ишьҭыхны, схагәҭ иарбаны ишыску мацара ауп ацҳа сшықәсуа. Акәтаӷь аҵа аӡы ихурԥшылар, акәҷышь ылҵӡом рҳәоит. Аӡиас, мамзар икәаразааит, ишаҟь-шаҟьо ишцо еиԥш, акәтаӷьгьы аԥхарра аналслак убри иаҩызахоит рҳәон адуцәа", - лажәа иацылҵоит Лиудмила Цымцԥҳа.

Аԥҳәыс бырг иазгәалҭеит, акәтаӷь аагатәны илымазар, лхаҭа дзымцар, илшьҭуа аҭаацәара датәума, дҭынхоума, дгәылоума, имшьҭа бзиоуп ҳәа иԥышәаны илымоу иоуп.

  • Лиудмила Цымцԥҳа лҟәарҭи уи ихнахыз ақәҷарақәеи
    © Foto / предоставлено Вандой Хагуш
  • Лиудмила Цымцԥҳа илзануп ашәишәиқәа
    © Foto / предоставлено Вандой Хагуш
  • Иара убас аҟызқәагьы лзануп
    © Foto / предоставлено Вандой Хагуш
1 / 3
© Foto / предоставлено Вандой Хагуш
Лиудмила Цымцԥҳа лҟәарҭи уи ихнахыз ақәҷарақәеи

Аҟәарҭ ахьху дазусҭазаалакгьы аӡәы днеины дыхԥшылошәа абар, ихыҵуеит. Акәтаӷь аҵазҵас лыда, атәым данаднамкыло ыҟоуп.

21 мшы рышьҭахь, акәҷарақәа анылҵлак, аҩнԥҳәыс, агәараҿы, ма рашҭа акәша-мыкәша ирху аҭәа рыҭра инҭаҵаны, уи аҵаҟа амшьҭа цәгьа шәҟәыгазааит ҳәа махәык ахәаци (крапива) ҵәымаӷ цыраки аҵаҵаны инҭалыртәоит.

"Иҟалалоит зны-зынла аԥшәма лхала лылаԥш шыцәгьоу анылзымдыруа. Убри аҽацәыхьчаразы ауп, акәҷарақәа ирыҵоу аҭәа ахәаци аҵәымаӷи шаҵарҵо", - инаҵылшьит Лиудмила Цымцԥҳа.

Арҭ азгәаҭарақәа хазҵо аҳәса, аҟәарҭ адагьы, ашәишәи, акәата, аҟыз уҳәа ихырҵозаалакгьы ирықәныҟәоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

478

Зегь раасҭа ицқьоу, иԥшьоу, ишкәакәоу: "ахш зыбжьоу", мамзаргьы "акыкацҳара"

201
(ирҿыцуп 20:14 24.05.2020)
Аԥсуаа рҟны ирацәоуп аҵас ԥшӡақәа. Урҭ иреиуоуп хшла аиуара абжьаҵара, ма акыкацҳара захьӡу аҵас. Уи зрыбжьарҵози ишымҩаԥыргози атәы еилылкаарц афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуа длыҿцәажәеит Дәрыԥшь ақыҭан инхо Дбар–Ҭаниа Рита.

Есма Ҭодуа, Sputnik

"Акыкацҳара"

Аԥсҭазаараҟны зегь раасҭа ицқьоу, зегь раасҭа иԥшьоу, зегь раасҭа ишкәакәоу арбану ҳәа ианҵаа, аӡәы уи уаҩ ишьапы зқәымгылац асыԥса ауп иҳәеит, егьи – уаҩ ишьапы ахьзымнеиц Амшын Еиқәа иаҵоу абырлаш ауп иҳәеит, ахԥатәи - Ерцахә ашьапаҟынтәи иҵхәраан иаауа аӡыхь зегь раасҭа ицқьоуп, иԥшьоуп, ишкәакәоуп иҳәеит. Аҟәыӷацәа, аиҳабацәа ас еидтәаланы иахьеицәажәоз, даҽаӡәгьы аҭак ҟаиҵеит: абарҭ еиқәырыԥхьаӡаз зегь раасҭа иԥшьоу, ишкәакәоу, ицқьоу оума зхызгахьоу абырг ихцәы ашлара ауп ҳәа. Аха аханатә ацәажәара хацзыркыз зегьы даарылаԥшын, ус ҿааиҭит: "Адунеи аҿы зегь раасҭа ицқьоу, зегь раасҭа иԥшьоу, зегь раасҭа ишкәакәоу ан лгәыԥҳәыхш ауп!" ҳәа.

Ииашаҵәҟьангьы, Аԥсны аҭоурых иадыруеит ан лгәыԥҳәыхш иамоу амчра – ашьоурагьы аанызкылар зылшо, еиӷацәоу еинзынраало. Уимоу, ҩажәатәи ашәышықәса алагамҭанӡа еиқәханы иҟан "ахашатәра" (хшыла еибатәыз, еиуацәаз). Ас еиԥш ала ҭауади аамысҭеи рхәыҷқәа анхаҩцәа ааӡара ирырҭон. Ахәыҷы дзааӡоз "аӡӡеи" ҳәа изырҳәон, ирааӡоз – "ахәыԥҳа". Ари аҩыза аиуара рыбжьарҵар ҟалон ахәыҷы диаанӡагьы: аӡӡеицәас иҟалар зҭахыз, ахшараиура иазыԥшыз аԥҳәыс лнапы арахәыц ахарҵон, данилак уи дара дрырҭаран дшыҟоу ала. Мамзаргьы ааӡаҩыс иҟаларан иҟаз ихәыҷы уи лгәыԥҳәы дахькьысуан – убри алагьы ахштә еиуара рыбжьарҵон.

Дәрыԥшь ақыҭан инхо Дбар–Ҭаниа Рита иаҳзеиҭалҳәеит ажәытәан ахш зрыбжьарҵози уи шыҟарҵози атәы:

"Анкьа даҽа ҭоурыхкгьы ыҟан: ауаҩы амашәыр импыҵҟьеит, иҭахӡамкәан амашәыр ахьимпыҵҟьаз, ауаҩы диамхашьит. Ауаҩы даниамхашь, нас аҭыӡшәа рыбжьаланы ауаҩшьра рыбжьарҵар рҭахӡамызт, ажәытәуаа аҟәышқәа ыҟамзи, акрызхыҵуаз, илеидтәаланы илеицәажәон, аԥшәма, аҷкәын амашәыр зымпыҵҟьаз иҭаҳцәа рҿы инеиуан (дыҷкәыноума, ԥыҭк ихыҵуама)… Аиӷара рыбжьалар рҭахӡамызт, убри агәаанҷ аныбжьало, ахшара рызҳацԥхьаӡа, иҭоурыхны инхар, еиӷацәоуп ҳәа инхар рҭахӡамызт. Ан дыҟами, лықәра ыҟазаргьы егьамаӡамызт, амашәыр ҟазҵаз ауаҩы даашьҭыхны иан лҿы днаргон, ицны инеиуан. Абас ҳаззааиз, ҷкәынҵас сшәыдышәкылар сҭахуп ҳа даннеилагь, касышума, ма шьалума акы аалықәыршәны, лгәыҳәԥы ааиҿакны, далырцҳауеит ҳәа иԥхьаӡан", – ҳәа, абасала аиуара рыбжьалон, ацәгьеи абзеи рзеиланы иҟалон лҳәоит лара. Ас ала ԥас иҟалозгьы "ахәыԥҳа" ҳәа изырҳәон.

Ишыхәыҷыз ааӡара иргоз иакәзар, рхатә хшара иаасҭагьы еиӷьны дырбон, уи ахааӡала иакәхон. Хымԥада, ас еиԥш иҟаз аиуара рыҩганк афеида алырхырц иаҿын, аха еиҳарак уи ззыфеидаз ҭауади аамысҭеи ракәын. Избанзар хшылатәи аиуара абзоурала ҭауади аамысҭеи рекономикатә, рполитикатә ҭагылазаашьа еиӷьыртәуан, анхаҩы урҭ дырхьыԥшызар акәхон.

Еициз

Аӡӡеиреи ахәыԥҳареи аамҭа иагахьоу ҵасзар, еибатәым, аха еициз ртәы хазуп. Иахьагьы иуԥылоит аӡәы иашьас ма иаҳәшьас даныҟарҵо, аиуара рыбжьарҵарц ргәы аназыҳәо.

"Ахәыҷы даниуа аҽны, еициз ҳәа акәымкәаны, аҭаца даауганы ахшаа данылхылҵуа лгәылара аҭаца иҟоу, еиқәшәаны, ахшаа анеицроулак, абарҭ еишьцәоуп ҳәа ирыԥхьаӡон. Еишьцәас аԥхьаӡаразыҳәаны акыкахш рыбжьарҵон, агәыҳәԥыхш. Агәыҳәԥыхш бжьаҵарас иҟаз убас акәын: ахәыҷы мызкы аҟара анихыҵлакь, ан, рыуа изҭаху, еигәылацәоу, аԥхьа инеиз, лгәыла ахәыҷы агара дахьгароу днеины дынидтәаланы агәыҳәԥыхш далырцәон, иҿалҵон. Нас убри аамышьҭахь, адырҩаҽны, ани ахәыҷы иан дааиуан егьи ахәыҷы игароугьы иҿы дааины агәыҳәԥыхш иҿалҵон. Убас агәыҳәԥыхш рыбжьоуп, еишьцәоуп ҳәа иԥхьаӡаны ирааӡон", – ҳәа еиҭалҳәоит Дбар–Ҭаниа Рита.

Абасала, еишьцәаны, еиҳәшьцәаны иҟеибаҵогьы ианызҳалакгьы агәакьацәа реиԥш еибабоит, хшла аиуара зыбжьоу иреиуоуп.

Иазгәаҭатәуп, амифологиаҟны еициз (аӡәы еицлоуз) ирызку ахаҵарақәа еиуеиԥшымкәа ишыҟоу. Еициз еиҳау амчқәа ныҟәызго ракәны ирыхәаԥшуеит, убри аҟнытә архаикатә жәабжьқәа рҿы урҭ антогонисттә хаҿсахьақәаны иаарԥшуп – руаӡәык абзиа дадыркылоит, егьи – ацәгьа, мамзаргьы дара еиӷацәаны ианаарԥшугьы ыҟоуп. Даҽа ганкахьала еициз аԥсабара, аԥсҭазаара аҿиара иасимволны иаарԥшуп. Абри аҵыхәтәантәи зегь реиҳа ихадароугьы ауп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

201

Шларба Сергеи Багаԥшь изы: ҳиқәгәыӷуан, иаҭаххаргьы, абџьар кны дышҳавагылоз ҳдыруан

0
Жәшықәса раԥхьа идунеи иԥсахит Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь. Иара ихатәы хьчаҩы Рустам Шларба арадио Sputnik аефир аҿы Сергеи Багаԥшь идҳәалоу игәалашәарақәа ртәы еиҭеиҳәеит.
Шларба Сергеи Багаԥшь изы: ҳиқәгәыӷуан, иаҭаххаргьы, абџьар кны дышҳавагылоз ҳдыруан

"Асҟак аамҭа ҵит ҳәа сызҳәом, ҳала дыхгылоуп иахьеи-уахеи. Иҭеиҭыԥш шыҟаз акәын игәаҭагьы шыҟаз, уи Аԥсны анҭыҵгьы деицгәарҭахьан. Иара иҷкәынцәа реиԥш, иашьцәа аиҵбацәа реиԥш пату ҳаиқәиҵон. Аашықәса инеиԥынкыланы есыҽны иара ҳицын. Ари аамҭа иалагӡаны иҟан ацәгьагьы, абзиагьы, алаф зцыз ахҭысқәагьы. Убри аҟынӡа ҳаишьцылахьан, ауаҩы илакҭа ҳхыԥшылан ииҭаху ҳдыруа аҟынӡа ҳаилаҵәахьан. Ҳала дынхыԥшылалак, иаразнак иаҳдыруан ииҭахыз", - ҳәа азгәеиҭеит Шларба.

Рустам Шларба иҳәеит џьара цәгьарак ҟаларгьы, Сергеи Багаԥшь ишиқәгәыӷуаз, иаҭаххаргьы, абџьар кны дышрывагылозгьы.

"Ахьыԥшымра ҳауаанӡа лымҳаҭасла иҳаҳаит Аԥсны гәыԥк алалеит, ҭаацәаныла атәыла ахада дықәызхыр зҭаху ҳәа. Џьгьарда ҳаҟан уи аамҭазы. Иара даасыԥхьеит аҩны аҩнуҵҟа. Ауаџьаҟ аԥхьа дтәаны атапанча арыцқьара даҿын. "Шәгәышәҽаныз, ҳаит рҳәар, ахәыҷқәеи аҳәсеи лбаажәг, ҳара ара ҳаивагылоит. Шәара ахы шәаҿаргылан, шәкажьны џьаргьы сцаӡом", - ҳәа ҿааиҭит. Ҳара даара ҳиқәгәыӷуан иара, аха уи ажәала иансаҳа, убасҟак сгәырӷьеит, иара аҷкәынцәагьы ианраҳа, ргәы ааҭгәырӷьааит. Зыӡбахә ыҟаз аҭагылазаашьа ҟалазҭгьы, дҳавагылан, иирыцқьоз абџьар ахы шыҭирҟьоз ҳдыруан", - ҳәа игәалаиршәеит Шларба.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0