"Дуаҩуп, даамысҭашәоуп": аԥсуара азҵаарақәак ирызкны

89
(ирҿыцуп 17:07 27.06.2020)
Аԥсуаа рҿы жәытәнатә аахыс иҟан аилкаара "аамысҭашәара", даамысҭашәоуп ззырҳәоз ауаҩы аԥсҭазаара иарбан ганзаалакгьы, ацәгьаҿгьы абзиаҿгьы, аԥсыуаҵас дыҟоуп, ауаҩра илоуп ҳәа акәын иаанагоз. Аԥсуара гәыцәс иамоу абарҭ аилкаарақәа ртәы Есма Ҭодуаԥҳа лматериал аҟны.

"Ианиашьа ихаҵашьоуп"

Аамысҭашәара – ари аҭоурыхтә аамҭа ииасхьоу акәны иахәаԥшуеит. Аха макьанагьы иуԥылоит "дуаҩуп – даамысҭашәоуп" ҳәа ззырҳәо ауаа. Ас еиԥш ажәа рхы ианадырхәо, уахь иаҵадыркуеит ауаҩы ихымҩаԥгашьа, ицәажәашьа, иеилаҳәашьа уҳәа. Аамысҭашәара – аԥсуара иахәҭаку акоуп, аԥсуа ихаҿра аазырԥшуа ауп. "Уара уаԥсыуаӡами?" ҳәа аӡәы ианиоуҳәа, "уара ууаҩӡами", ма "ламыс умаӡами" ауп иаанаго. Аԥсуа даԥсыуаны дҟазҵо абарҭ ихымҩаԥгашьатә кодқәа роуп.

Аамысҭашәара рныԥшуеит иахьа асценаҿи ныҳәақәаки раан ада иумбо аԥсуа маҭәа. Аԥсуа имаҭәа иара иныҟәашәа, иҟазшьа иақәшәо иҟаҵоуп: ахаҵа афырхаҵара дшазыхиоу аанарԥшуеит, аԥҳәыс ахәышҭаара знапаҿы иҟоу шлакәу унарбоит. Ажәытәангьы акәымжәи акабеи зегьы аӡахра рылшомызт, анхаҩы имаҭәа хазын. Аха "соуп" зҳәоз ахаҵа уи имамкәа ҟалашьа амамызт. Иахьагьы саԥсуоуп ҳәа зхы зыԥхьаӡо есымша иныҟәимгозаргьы, ари амаҭәа иҩны имоуп. Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы ишгәоуҭо ала, уи аиҳарак иршәырҵо иалагоит зықәрахь инеихьоу ауаа.

Аамысҭашәара иаҵанакуеит иара убас аҽықәтәашьа, хьыӡрацара. "Хьыӡрацара" - иара ажәа ахаҭа иунарбоит аԥсуа изы ахьӡ арҳара, "ахьӡ азы ацара" заҟа ихадароу. Нарҭаа репоси аԥсуаа рфырхаҵара-ҭоурыхтә ашәақәеи аҳәамҭақәеи уи даара ибзианы ирныԥшуеит.

Илҳан Аҩӡба
© Фото : Сырма Ашәԥҳа лархив аҟынтә

Аамысҭашәалоуп аԥсуа иаӷа дшизыҟоу. Даҽакала иуҳәозар, ианиашьа ихаҵашьоуп. Ианиашьа ихаҵашьоуп аб иԥа дызшьыз иҩны даниҵәахуа, аха "аринахысгьы џьара усҿамшәан" ҳәа дзышьҭуа. Ҳәарада, ари ииасхьоу аамҭоуп, избанзар аԥсуа иахьааимԥыхьашәалак ауаҩы дишьуамызт, иага диаӷазаргьы. Дишьуамызт уи ачара, агәырӷьара ахьцо џьара диқәшәаргьы, дишьуамызт абџьар имамзар, иҽыҵәҟьа аԥхӡы алҵны иҟазар, дилакьысуамызт.

Аԥҳәыс лыпату

Аԥҳәыс лыпату аԥсуаа еснагь иҳаракны иршьон. "Ала бзиа аԥҳәыс илеишуам" ҳәа ажәаԥҟангьы ирҳәоит. Иахьа ахаҵа иԥҳәыс лышьра аӡбахә уаҳауазар, уаанӡа уи ахаҵа изы ихьымӡӷуп ҳәа иԥхьаӡан. Зых пату ақәызҵоз ахаҵа анапы шьҭыхра акәым, ибжьгьы ирдууамызт аԥҳәыс лаԥхьа. Ауаажәларра рыҩнуҵҟа ус еиԥш зхы иаҭәазшьоз ахаҵа пату иқәӡамызт, џьара зҵаарақәак анырыӡбозгьы, игәаанагара акгьы анаагаӡомызт. Избанзар ахаҵа дыӷәӷәоуп ҳәа дыԥхьаӡан, убри инамадангьы аԥҳәыс лымчымхара ахархәара азин имаӡамызт. Ус еиԥш ала ишакәым зыԥҳәыс илызныҟәаз адгылара лоуан лҭаацәа рганахьала. Аха иара убри аангьы аилыҵрақәагьы маҷын. Иӷәӷәоу ԥынгылак ыҟамкәа аилыҵра ҟаломызт.

Праздник урожая в Лыхны
© Sputnik / Томас Тхайцук

Анкьа аԥҳәыс дахьгылаз иԥхашьароу ажәақәагьы рҳәара, аисра рхы иаҭәаршьомызт. Аха уи аамысҭашәара аамҭа аныҟаз...

Ажәытә иҟаз зегьы иахьатәи аамҭа иузадкылом, ахаҵеи аԥҳәыси иаҳа-иаҳа рымчқәа шеиҟарахо ала, аха зышьҭахьҟа ихьамԥшуа иаԥхьаҟагьы ԥеиԥш изыԥшым. Ажәытәи аҿатәи реиҿыбаарала аԥсуара иреиӷьу аморалтә кодексқәа ҳаԥсҭазаараҿы хархәара зуҭаша маҷым. Ҳара моу, аӡәырҩы аныҟәаҩцәа иазгәарҭахьан аԥсуара ауаҩы иреиӷьу аҟазшьақәа илааӡаны дшыҟанаҵо. Убри инамадангьы аҳәаанырцә ахҵәара зықәшәаз аԥсуаа дара ахьнанагаз аҭыԥқәа рҿы аԥсуара аԥҟарақәа ахьуҵаша акультуратә хәышҭаарақәа аԥырҵеит.

Аԥсуаа иреиӷьыз еибашьцәан ҳәа иԥхьаӡан, аҭыԥҳацәа ракәзар, "аԥсуа ԥҳәысс дуоуааит" ҳәа ныҳәарак, зеиӷьашьарак аҳасабала ирҳәон, уи лхымҩаԥгашьеи лҭеиҭыԥши иреиӷьыз аҟазшьақәа рнубаалон.

Нас изышьҭаҳамхри иреиӷьу ҳҟазшьақәа, ҳаамысҭашәара иахьагьы аҳәаанырцәтәи аҵарауаа изакәызеи аԥсуара, иарбан ҟазшьоу абри аҩыза агәаӷь улазҵо ҳәа изызҵаауа? Егьаҩы уи рҵарц иалагаргьы, аԥсуа ида ҽаӡәы инаалом, уи ушьа-уда иалазароуп, уи мхәаҽыкәа иазырҳатәуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

89

Жәлар рҳәамҭақәа бренд ҳасабла: аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы ацәыргара

85
(ирҿыцуп 16:15 12.07.2020)
Иарбан милаҭзаалакгьы ахы злаӡырнаго иара амилаҭтә колорит, атрадициақәа, акультура рыла ауп. Иабанӡацәыргоу урҭ ақалақь ахаҿраҟны, асасцәеи ҳтәылауааи ахьынаԥшы-ааԥшуа урҭ зегьы рбартә аҟаҵара ҵакыс иамоуи уҳәа афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуаԥҳа ланҵамҭаҟны.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik

Идыруп, иарбан милаҭзаалакгьы ахы злаӡырнаго иара амилаҭтә колорит, атрадициақәа, акультура рыла шакәу. Уи иаднаԥхьалоит анҭыҵтәи асасцәагьы, иара амилаҭ ахаҿрагьы шьақәнаргылоит. Ақалақь абрендқәа рыӡбахә ануҳәо, аԥхьа ухаҿы иааиуа уи архитектура ауп, иара убас асимволтә ҭыԥқәа – еиуеиԥшым абаҟақәа ахьгылоу, аԥсшьарҭатә ҭыԥқәа. Урҭ иаадырԥшуеит ажәлар рнысымҩа, ртрадициа, ркультура, иара убри аангьы ақалақьтә уаҩы исубкультурагьы шьақәдыргылоит.

Есыҽнытәи ауаҩы иԥсҭазаараҿы илаԥш иҵашәо, лассы-лассы дызҭаауа аҭыԥқәа илаԥшҳәаа шьақәзыргыло ракәны иҟоуп, иузгәамҭо асимволқәа рыҵоуп, урҭ, иуҭахы-иуҭахым, маӡала иулаҵәоит, ухәыцра шьақәнаргылоит. Ҳаамҭазы аҿар атрадициа рылааӡара, абызшәа ашьҭыхра азҵаарақәа рыӡбахә ануҳәо, аҿар иаарыкәыршан ирбо ақалақь ахаҿра дара рсубкультурагьы арҿиоит.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Жәлар рҳәамҭақәа бренд ҳасабла: аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы ацәыргара

Иаҳҳәап, ақалақь уахьналсуа улаԥш иҵашәо аӡыргарақәа рбызшәеи раарԥшышьеи, есыҽны ауаҩы дызҭаауа адәқьанқәа рыхьӡқәа, иара убас еиуеиԥшым ақьафурҭақәеи аԥацхақәеи рхаҿреи рыхьӡқәеи. Жәаҳәарада, атәым милаҭқәа рҟынтәи иаарго ахьыӡқәа раасҭа аԥсуа хьыӡқәа иаҳа улаԥш рыдхалоит, аԥсуара рныԥшуеит, убриала асасцәагьы азҿлымҳара рнаҭоит. Аха иҳамҳәар ҳиашахом, аԥсуа дҩылақәа убас имаҷуп, ак анаҳбалакгьы "ари аҩыза ахаан иаҳмаҳац" ҳәа иџьашьо ҳнықәлоит, убри аан иара улаԥш зышьцылоу, иудыруа акәны иаҟазар анакәу.

Ари иаҿурԥшыр ауеит ҳаамҭа даҽа рыцҳаракгьы: жәаҩык ахьеилагыло аӡәы ԥсышәала дцәажәо даҳбар, "ҳаи, Анцәа иџьшьоуп" ҳәа дахьџьаҳшьо. Убри аҩыза арыцҳара еиҵаҳтәырц азы иааҳакәыршан иҟоу зегьы аԥсуа цәа рхызароуп.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Жәлар рҳәамҭақәа бренд ҳасабла: аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы ацәыргара. Ақьафурҭа "Аӡыхь"

Иахьазы ус иҟоу иреиуоуп ақалақь аҟәараҿы игылоу аԥацха "Нарҭаа", ақьафурҭа "Ӡызлан", ашәарыцагатә маҭәахәқәа ахьырҭиуа адәқьан "Ажәеиԥшьаа". Акыр иблахкыгоуп, аԥсуа цәалагьы иҩычоуп аԥацха "Аӡыхь".

© Sputnik / Марианна Кубрава
Жәлар рҳәамҭақәа бренд ҳасабла: аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы ацәыргара. Ақьафурҭа "Аӡыхь"

Уи асасцәа ирбар рылшоит адәахьалагьы аҩнуҵҟагьы иқәыргылоу еиуеиԥшым амифологиатә персонажцәа. Уи аҽыуаҩ ала-шәарыцақәа зцу инаиркны еиуеиԥшым аԥстәқәеи аԥсаатәқәеи рхаҿсахьа, ахьча исахьа уҳәа.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Жәлар рҳәамҭақәа бренд ҳасабла: аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы ацәыргара. Ақьафурҭа "Нарҭаа"

Убас, Аҟәа ақалақь аҿы иргылоу жәлар рҳәамҭақәа ирылху аперсонажцәа рсахьақәа иреиуоуп, уажәшьҭа ақалақьуаагьы аԥсшьацәагьы бзиа ирбо хаҿсахьаны иҟалаз, маанала адау ииааиз аԥсуа лакә афырхаҵа Ҭаҷкәым искульптура. Иара убас Ӡызлан лфонтан. Ари аганахьала аусурақәа шцо убарҭоуп, аха иҵегь еиҳандаз ҳәа угәы азыҳәо иҟоуп.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Аԥсуа лакә афырхаҵа Ҭаҷкәым

Иаҳҳәап, Аԥсны злеицырдыруа аԥсуа нарҭтә епос афырхацәа брендк аҳасабала ақалақьтә субкультураҿы аҭыԥ ҷыда ааннакылар алшон. Зегьы ирдыруеит ақәранҵырақәа рансамбль "Нарҭаа" иарбан хьӡу иарҳаз Аԥсни уи анҭыҵи. "Нарҭаа" рыӡбахә анырҳәоз иаразнак Аԥсни аԥсуааи рхаҿсахьа уаԥхьа иаацәырҵуан. Уи Аԥсны аӡбахә ӡырызгоз брендк аҳасабала иҟан. Иахьа ус еиԥш ала узлаҽхәаша маҷуп.

  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Нарҭаа". Аԥсуа ԥацха
    © Sputnik / Марианна Кубрава
  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Нарҭаа". Амҵәышә
    © Sputnik / Марианна Кубрава
  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Аӡыхь"
    © Sputnik / Марианна Кубрава
  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Аӡыхь"
    © Sputnik / Марианна Кубрава
  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Аӡыхь"
    © Sputnik / Марианна Кубрава
  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Аӡыхь"
    © Sputnik / Марианна Кубрава
  • Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Аӡыхь"
    © Sputnik / Марианна Кубрава
1 / 7
© Sputnik / Марианна Кубрава
Аԥсуа колорит ақалақьтә субкультураҿы. Ақьафурҭа "Нарҭаа". Аԥсуа ԥацха

Аԥацха "Нарҭаа" акәзар, иара ахьӡ ада аԥсуа нарҭҭә епос иатәу ҳәа акгьы убом (уаҟа ицәырҵыз Таҷкәыми иԥҳәыси рхаҿсахьа улаԥш аигәырӷьо ишыҟоугьы). Ари иаҿурԥшыр ҟалоит ҳашьцәа аҟабардақәа рҿы Нальчик ақалақь аҟны (Ҟабарда-Балкариатәи ареспублика) иҟоу Нарҭаа рынхарҭеиԥш абааш ҵәца асахьа змоу, иара афырхаҵа ихаҿалагьы иҩычоу ақьафурҭа "Сосруко".

Иазгәаҭатәуп асувенирқәа рганахьалагьы аԥсуа мифологиатә персонажцәа рсахьақәа рхархәара шазулатәу: уи ахәышҭаара ахылаԥшҩы Ҷап иоума, амышьҭа, алаԥш аҽацәыхьчаратә маҭәарқәа, Ӡызлан лыхҳәа, мамзаргьы дызныԥшыло асаркьа уҳәа. Гәында-ԥшӡа лхаҿсахьа акәзар, аԥшӡара аазырԥшуа символны иҟалар ауан есышықәсатәи аԥшӡацәа реиндаҭлараҿы.

Уажәы нап здыркыз ақалақь арԥшӡараҿгьы аԥсуа культура аазырԥшуа асахьақәа алагалахап ҳәа ҳгәыӷуеит. Убас "Алакә" ҳәа ахьӡ змоу ақалақь апарк аҟны аԥсуа лакәқәа рфырхацәа рбара ахәыҷқәеи адуцәеи акыр еигәырӷьарын: уи Анҷакәынҷа, Кәтаӷьцәахылԥа, адау, мамзаргьы аԥсуа лакәқәа иргәылоу аԥстәқәеи аԥсаатәқәеи – аӡыси, аҭсыси, асыси, абгахәыҷи аҵысӷреи уҳәа, иара убас дара ахьынхо рыҩны хәыҷы.

"Атәым рбаӷь ааины аҩнатә рбаӷь дәылнацон" ҳәа, изыҟаҳҵарызи ҳара ҳхатәы иӡыраҳгаша анҳамоу. Асасцәагьы ирбалар ирҭаху дара зышьцылахьоу акәӡам, ирзымдыруа, ирымбац ауп. Асас изы даҽа милаҭк акультура аҵара еснагь азҿлымҳара ацуп, убри аан уаргьы уҩны ушыҟоу, ушаԥшәымоу убо уҟалоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

85

Иҵасым ҳәа ззырҳәо: амифи аҵабырги рҳәаақәа ахьеиларсу

84
(ирҿыцуп 00:45 11.07.2020)
Амиф ауаҩы иԥсҭазаараҿы иааннакыло аҭыԥи аҵабыргреи аџьашьахәреи рҳәаақәа реиларсра азҵаарақәа дырзааҭгылоит афольклорист, Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Ауаҩы иԥсҭазаара зегь аҿы еснагь ҩ-ҳәаак, ҩ-дунеик дрыбжьагылоуп – иара иитәуи иитәыми, даҽакала иаҳҳәозар, нарцәи аарцәи дрыбжьоуп. Зны-зынла ауаҩы убас еиԥш иџьахәу ахҭысқәа дрыниоит, иуадаҩуп аҳәара уи ԥхыӡу, лабҿабоу. Абжьааԥны иҵабыргыхаҭоу ахҭысқәа ауаҩы игәалашәараҿы краамҭа иаанхаӡом, ихәыцу, ихыҭҳәаау ракәзар, абиԥарала еимдо иааргоит. Убри алагьы "ихыҭҳәаау" еиҳагьы азҿлымҳара ацуп, ауаҩы уи аԥшаара, аилкаара дашьҭоуп.

Иҳанаҭои ҳара амиф? Акымзаракы? Ма зегьы? Егьаҩы аҵарауаа дуқәа еимаркларгьы, еиҿаркларгьы, аӡәгьы изҳәаӡом амиф аҿиара ианалагаз, уи шьаҭас иамоу. Аха ауаҩы адунеи данықәнагалаз аахыижьҭеи урҭ рҿио даауеит. Ауаҩы иааикәыршан иҟоу зегьы аԥсы ахаиҵоит.

Убас еиҭарҳәоит иара ауаҩы адунеи дшықәнагалаз, адгьыли ажәҩани рыҟалара зыхҟьаз, ауаҩы дызлацәажәо абызшәақәа шыҟалаз, амилаҭқәа шыҟалаз уҳәа ирацәаны. Аха арҭ аҳәамҭақәа рҿы еснагь аҵабырги аџьашьахәреи рҳәаақәа еиларсуп. Иара адунеи аиҿкаарагьы "аҳәаақәа" амоуп: нырцә / аарцә, иааигәоу / ихароу, илашоу / илашьцоу, иаарту / иарку, аҩнуҵҟатәи / адәахьтәи, иутәу / иутәым.

Аԥсуа миф-ҵабыргқәа рҟны нарцәи аарцәи еимаздо ҳәаақәаны иԥхьаӡоуп аӡы (арахь иаҵанакуеит аӡы иадҳәалоу аҭыԥқәа зегьы: аӡиасқәа, аӡыхьқәа, акәараҷҷақәа, аӡмахқәа, аӡлагара), абна (ицәыҵлашьцароу, уаҩ дахьнымхо аҭыԥқәа, абнаршәырақәа, амҩахәасҭақәа, аихҵәарҭақәа, ааҵрақәа, анышәынҭрақәа), ашьха (аҳаԥқәа, ахаҳә дуқәа). Арҭ аҭыԥқәа хаз-хазы аҿаԥыцтә мифологиатә жәабжьқәа рперсонажцәа ирыдҳәалоуп. Иаҳҳәап: Ӡызлан / Ӡызлан-Ӡаҳкәажә дынхоит аӡаҿы, аҩсҭаа (аџьныш, ақаҷаа), аԥсы, абга (ақәыџьма, ацгәы) иақәтәоу – абнаҿы, ашәарахи ашәарыцареи рынцәахәы Ажәеиԥшьаа нхарҭа ҭыԥс имоу ашьхара ауп. 

Адәахьтәи аҳәаақәа рнаҩс иҟоуп аҩнуҵҟатәи аҳәаақәагьы. Урҭ рахь иаҵанакуеит: ахәышҭаара, ашәхымс, акәакьҭақәа, аԥенџьыр, аҭуан. Аҭыԥтә ҳәаақәа ауаҩы "ианаамҭам" ианеилеигалак ауп иџьашьахәу ахҭысқәа данрыниогьы. Ҳинформантцәа ишазгәарҭо ала, иҟоуп хаз игоу аҭыԥ ҟьашьқәагьы:

"Абнахьхьи акәара анаҩс аҩсҭаа дыҵоуп рҳәон. Аҩсҭаа дырбахьеит рҳәеит убра ҭыԥк аҟны, аха уажәшьҭа ибгеит-егьит акәымзар, ахықәан инеины аҷкәынцәа тәаӡомызт, "аҩсҭаа дыҵоуп, аҩсҭаа уикуеит" рҳәон", – ҳәа ҳзеиҭалҳәеит Мгәыӡырхәа инхо Лара Тәанԥҳа.

© Foto / Эсмы Тодуа
Мгәыӡырхәа инхо Лара Тәанԥҳа

 

"Аҳәаақәа" рахь иаҵаукыр ауеит аԥсуаа разхаҵарақәа рҿы иуԥыло амшшьарақәа – жәлантәыцыԥхьаӡа дара зықәныҟәо амшқәа алхны ирымоуп. Арҭ амшқәа рзы иҵасым, иаамҭам ҳәа иԥхьаӡоуп акы аҟаҵара: аусура, адгьылқәаарыхра, аӡахра, акы аимдара. Амшшьара еилазго ауаҩы ԥырхага инаҭоит ҳәа иԥхьаӡоуп.

"Иҳамоуп ҳара абыржә амшшьара - асабша схы ҵсырффаӡом, агәыр скыр ҟалаӡом. Закәанлаҵәҟьа башьҭазар, аиха кны абна уламлароп, ҳара уи ҳазшьаӡом акәымзар. Убри аҽны зыԥсы ҭоу акы уакьымсуазароуп. Имышшьароуп ҳа ирыԥхьаӡеит, Анцәа иҟынтәи иҟоуп. Уи аӡәы аԥшьаша иқәуп, аӡәы - амҽыша, аӡәы - ашәахьа, Ҳазшаз дара ишрыдиҵаз еиԥш. Уи акгьы иазкӡам, аха ишьҭыхны иҟоуп убас, ҵасым ҳәа", - азгәалҭеит Лара Тәанԥҳа.

Арахь иаҵаукыр ауеит, иара убас, ажәлар рҟны иазгәарҭо аныҳәақәа. Аԥсуаа рзы нарцәытәи адунеи акыр шаҵанакуа гәаумҭар залшом урҭ иазгәарҭо аныҳәарақәа уанрызхьаԥшлак: Мшаԥы, Нанҳәа, Қьырса уҳәа. Ауаҩы ицәыԥсхьоу аиҳабацәа, аҩнаҭа иатәу иҭынхацәа рхәы ҟаиҵоит, рыхәҭаа риҭоит ныҳәацыԥхьаӡа иара иақәнагоу аритуал мҩаԥганы. Уи ҟаиҵоит урҭ ԥырхага ирымҭаразы адагьы, иара убас иҩнаҭа абарақьаҭра иоуразы.

Ицқьоу, иԥшьоу ҭыԥны иԥхьаӡоуп ашьха, иара иааидкыланы аҳарыкара иадҳәалоу аҭыԥқәа. Аҳаракырақәа рҟноуп аԥсуаа рныхақәа ахьыҟоу. Ажәа "иҵасым" акәзар, аԥсуа дызхымсыр ауа ак акәны ишьақәгылоуп. Иаҳҳәап: иҵасым иԥшьоу аҭыԥқәа рҟны абжьы ардура, ацәҳара, иҵасым ашьха иҟоу ицәа хитыр, иҵасым уахынла аԥшқа адәахьы идәылгара уҳәа.

Ажәакала, акгьы аанагаӡом ҳәа узхәаԥшуа уԥсҭазаара шьақәзыргыло акәны иҟоуп. Амифологиатә жәабжьқәа абиԥарала еимырдонаҵы ауп дара абиԥарақәа рхаҭақәа реимадара аԥсы ахьынӡаҭоугьы. Амифи ақьабзи, амифи аҭоурыхи, амифи абызшәеи ашьхақәа ирыбжьакнаҳау ауаҩы дызқәысуа ацҳа па иаҩызоуп.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

84
Алиас Авидзба

Аҩӡба: аҭыԥҳацәа ахысшьа иаҳа ирлас ирыцааиуеит, аԥаҭԥаҭра рылаӡам

0
Ачадара иҟоу "Аԥсуа хысратә клуб" ашәарҭадаратә маҵзура аиҳабы Алиас Аҩӡба арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы еиҭеиҳәеит аҭыԥан ашәарҭара шеиҿкаау, насгьы избан аҭыԥҳацәа ахысраҿы алҵшәа бзиақәа заадырԥшуа.
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Аҩӡба "Аԥсуа хысратә клуб" аусура иазкны

"Ахысҩы данаалаик, аинструктор раԥхьа атеориатә курс дахижьуеит, уи сааҭк инарзынаԥшуа ицоит. Акласс аҿы икыдуп афотоматериалқәа, урҭ рыла ахысҩы иҳамоу абџьар хкы аҟнытә иалихыр илшоит иара ииҭаху, уи аимыхшьа, аибыҭашьа ирбаны, акышьа, агылашьа иеилыркааны ахысырҭахь диаргоит. Уаҟагьы иара дицуп аинструктор. Ахысра аҽазыҟаҵара сааҭки, сааҭки бжаки аамҭа агоит. Абри аус зегьы аан ашәарҭадаратә маҵзура ахаҭарнакгьы дрыцуп. Араҟа ус баша ахысшьа ада, абџьар аныҟәгашьа, уи ахархәашьа акультурагьы аҭыԥ амоуп. Иааџьаушьаратә, иаауа рахьтә аҭыԥҳацәа рацәоуп. Иҟоуп лассф-лассы иаҳҭаауа. Шьоукы ахысра спортк аҳасабала иазнеиуеит, абџьар бзиа ирбоит. Иҳәатәуп, аҭыԥҳацәа рхысшьа ҽакала ишеиҿкаау, иаҳа ирлас ишрыцааиуа. Иҭышәынҭәалоуп аҟнытә, ироуа аинформациа иаҳа лассы ирыдыркылоит, аԥаҭԥаҭра рылаӡам, ҭынч ихысуеит", - ҳәа азгәеиҭеит Аҩӡба.

Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

0