"Шьыжь шәаԥшь шьыбжьаанӡа, хәылԥ шәаԥшь жәаха-жәымш": аԥсуа згәаҭарақәак ирызкны

63
(ирҿыцуп 18:57 25.04.2021)
Аԥсуаа амш зеиԥшрахо злардыруаз жәлар разгәаҭарақәак ҳрызхьалырԥшуеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.

Жәлар рҟны еиқәхаз, иахьагьы зыԥсы ҭоу, изҩыдоу, амш зеиԥшрахо уеилзыркаауа азгәаҭарақәа абиԥарала инеимда-ааимдо еиқәдырхон, ирхадыршҭуамызт. Мал дук ирзаҩызан урҭ адыррақәа. Аиаша ҳҳәар ауми, адырра еиҳау мал ҟамлац.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Абарҭ азгәаҭарақәа рхархәара ауаҩы дымҩақәнаҵон, аамҭа бзиа иқәшәаны, алаҵареи аҽаҩра аингалареи уҳәа реиԥш иҟаз, иахьагьы ҳаԥсҭазаара иацәтәымым аусхкқәа раан. Ус акәзар, иаҳҳәар ҳалшоит, жәлар разгәаҭарақәа ирыҵацәахуп хәы змаӡам адыррақәа, урҭ адыррақәа ирышьаҭоуп ауаҩы иблала аԥсабара дахьацклаԥшуаз, аԥсабара иазааигәоу ашәаԥыџьаԥ, аԥстәқәа, аԥсаатәқәа рхымҩаԥгашьа ахшыҩзышьҭра ахьаиҭоз.

Иарбан милаҭзаалак рхатәы згәаҭарақәа рымоуп. Ашықәсан ачарыц аҽаҩра бзиахар, аӡын асы маҷны иауеит ҳәа азгәарҭоит иапониаа. Анемеццәеи афранцызцәеи иазгәарҭоит акәыкәбаа рацәаны иҿиазар, аӡын асы рацәаны иауеит. Аԥхынра аԥшасрақәа рацәазҭгьы, аӡынра ӷәӷәахоит аҳәоит аҟазах жәлар разгәаҭара. Ататарцәа ргәаанагарала, алаҳәа аҟырра ианалага нахыс дук хара имгакәа амш еилагоит.

Аԥсуаа аԥсҭазаара ирнаҭаз аԥышәеи рдоуҳатә хдырреи идырҿиаз жәлар разгәаҭарақәа иреиуоуп:

  • Шьыжьтәи ашәаԥшь – амшцәгьа иатәуп. Хәылԥазтәи– амш бзиа. Даҽакалагьы ирҳәон, "Шьыжь шәаԥшь шьыбжьаанӡа, хәылԥ шәаԥшь жәаха-жәымш".
  • Амзаҿа ҭакнаҳаны иҟазар, амшцәгьа иатәуп, амзаҿа иашаны икыдлар, убри амза амш бзиа иатәуп.
  • Амш бзиа аан абгахәыҷқәа ауура иалагар – амш цәгьахоит. Амшцәгьа аан ауура иалагар, ақәа хкәоит.
  • Шьыжьнаҵы ақәоура иалагар, ирласны ихкәоит. Хәылԥазы иалагар, лассы ихкәом.

Амшцәгьа иадҳәалоу жәлар разгәаҭарақәа

  • Ауаџьаҟ инҭыҵуа алҩа ҵаҟа ицозар, амш цәгьахоит.
  • Абысҭа аныкнухуа, ахылҩа-ԥсылҩа рацәаны иахылҵуазар, амшҵәгьа иатәуп.
  • Аҳәа аҟәынџь-мынџь еизнаго иалагар, амш цәгьахоит.
  • Амшын-ҳәақәа тоуԥуа, амшын иҭыԥо иалагар, амш цәгьахоит.
  • Арахә шьыбжьон аԥсшьаразы игәарло иалагар – амшцәгьа иатәуп.
  • Агаҿантә уԥшны аҭырқәа ишьхақәа убозар, амшцәгьа иатәуп.
  • Акәытқәа асаба иалахәаҭхәаҭуа иалагар, амш цәгьахоит.
  • Аҟызқәа еибархәмаруа аԥырра иалагар – амшцәгьа иатәуп.
  • Акәатақәа аӡы иҭоушәа, аҳаскьынраҿы инылатәаны аҽыкәабара иалагар – амшцәгьа иатәуп.
  • Аҳәақәа еибарыҩуа ахәмарра иалагар, амш цәгьа иатәуп.
  • Аҵларкәыкә аҵла ианасуа, абжьы каууа хара ицо иалагар – амш цәгьахоит.
  • Аӡы иашьыз аӡы даманаҵы амш еилгом рҳәоит.
  • Аԥша ԥха, аԥша ҟәанда асуа иалагар – амш цәгьахоит.
  • Ашьхақәа алҩеиԥш ижәпаӡа аԥсҭҳәақәа рхаԥар, амшцәгьа иатәуп.
  • Амш анбзиоу ажәҩан аԥсҭҳәа аланы акаҭа еиԥш ихылар, аиҳарак амраҭашәарахьтә – амшцәгьа иатәуп.
  • Адаӷьқәа абжьыргара хҭаркыр – амшцәгьа иазҳәоуп.
  • Аарҩара аан адаӷь шьны агәы ажәҩан ахь иҩарханы ишьҭоуҵар, ақәа ауеит рҳәоит.
  • Аарҩара аан уахыла ихәыҵашоурахо иалагар, амш цәгьахоит.
  • Ашьыжьымҭан амра ирласны ицәырҟьар – амшцәгьа иатәуп.
  • Асабша, ма аҩаша амш еилахуар – мчыбжьык цқьа изеилгом.
  • Улымҳа аҩнуҵҟа уафо уалагар, амш цәгьахоит.
  • Абна раса, иара убас ахьа рацәа аныҟало ашықәсан аӡынра цәгьахоит.
  • Хышықәса инеиԥынкыланы иаарҩаразар, аԥшьбатәи ашықәс ӡысаамҭахоит рҳәалоит абжьыуаа аӡәырҩы.

Амш анбзиахо злардыруаз азгәаҭарақәа

  • Аарҩара аныҟоу уахынла хьшәашәарахозар, акраамҭа ақәа ауам.
  • Амшцәгьа аан, ақәа кыдҵәаны ианауа, мыцхәы адыдра хҭанакыр, ирласны ақәа хкәоит.
  • Амшцәгьа аан аӡқәа хыҵыр, амш еилгоит.

Асы анауа ма ианамуа злардыруаз

  • Аӡын акамбашь зқәыршәшәо иалагар, "асы абоит" рҳәоит.
  • Ӡны мшык азы аҽы аҿҭра аҭыҵра ацәымӷхар, дук мырҵыкәа асы ауеит.
  • Аӡын асы анышьҭоу ахәылԥазы ажәҩан аеҵәақәа рацәаны, ижәпаны икыдзар – ҵхыбжьон нахыс асы аура иалагоит рҳәоит.

Абас иҟан амш зеиԥшрахо атәы ҳаҵазҳәо жәлар разгәаҭарақәа рыхәҭак. Амала, исымҳәар сгәы иауам, адәахьы иагьа мшы цәгьа, мшы бааԥсы ыҟазаргьы, зегь реиҳа узырԥхо аҩны аҩнуҵҟа, аҭаацәара рыбжьара иҟоу аԥхарреи аҳәатәеиқәшәареи роуп. Убри шәыгымзааит, ҳаҭыр зқәу ҳаԥхьаҩцәа!

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

63

Абӷанҷ, абашҳа, амақьа: ахаҳә, ахаҳәлых ирыдҳәалоу ажәақәак

25
(ирҿыцуп 11:35 10.05.2021)
Зҭоурых ҵаулоу, зынҵыреи злаӡареи ӷәӷәоу ахаҳә иазкны аматериал ҳазлырхиеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.

Ауаҩытәыҩса раԥхьаӡатәи имаругақәа злихуаз маҭәарын ахаҳә. Аԥсны хаҳәк улаԥш иҵамшәо ҟалашьа амаӡам, иуԥылоит ашьхақәа, амшын аԥшаҳәа, аӡиасқәа рҟәарақәа, ақыҭа мҩақәа уҳәа реиԥш иҟоу аҭыԥқәа рҿы.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Ажәытәӡатәи аамҭақәа иргәылиааз, аамҭаказы зегь раасҭа ахархәара змаз ахаҳә, ахаҳәтә маругақәа ауаҩытәыҩса иԥсҭазаараҿы акырӡа ицхыраагӡан, изы иблахтыран. Еиҳа иааскьоу аамҭақәа иргәылҷҷаауеит ахаҳә иалхыз аҭоурых иаҳзыннашьыз амаҭәарқәа – адамрақәа, ахырӷәӷәарҭақәа, абаақәа, аҭӡамцқәа, ацҳақәа, аҵангәарақәа убас иҵегьы.

Иахьатәи ақыҭа ԥсҭазаараҿы иӷарԥшарны акәзаргьы, иуԥыхьашәоит аԥсуа чыс хаа зымпыҵыҵуа аҳәса (еиҳарак аиҳабыратә абиԥара) аџьыкҵәаҵәа злаҟарҵо аҳаҟьеи аԥхныгеи.

Абраҟа иҳәатәуп, аԥсуа дгьыл аџьықәреи ықәнагалаанӡа иларҵоз аши ахәыӡи шракәыз. Урҭ афатә рылухырц азы иргәӡатәын. Аҵарауаҩ Шьалуа Иналиԥа ишәҟәы "Абхазы" аҟны иазгәеиҭоит: "Аԥсуаа рҟны иаадрыхуаз арыц дыргәӡарц, афатә алырхырц азыҳәан рхы иадырхәон метрак аҟара аҳаракыра змаз ахаҳә "алаҳәара". Иара иамаз аҭагәаҩара ашы, ма ахәыӡ ҭаԥсаны хаҳәла иаасуа ирҟәаҟәон, ирлаҳәон".

Аԥсуаа рыбзазараҿы, рынхамҩаҿы ицхыраагӡаз ахаҳәтә маҭәарқәа ҳәа иаадыруеит: аҳаҟьа, аԥхныга, алаҳәара, аҭаацәара арыц алагаразы зыда ихәарҭамыз (анапылатәи аӡлагаратәи) алу, амақьа уҳәа уб.иҵ. Традициала ахаҳә ахархәара аман, иагьамоуп аҵеџьҟаҵареи аӡыхь ачаԥареи рҿы.

Ахаҳә иадҳәалоу, ма иазааигәоу атерминқәагьы уԥылоит аԥсуа бызшәаҿы. Иаагозар:

Абырлаш. Абырлаш (урысшәала "жемчуг") амшын аҵан амыдаӷь иарҳауеит, аԥштәы шкәакәоуп, хаҳә жәлоуп ҳәа ирыԥхьаӡоит. Ари зыхә дуу ахаҳә жәла рԥшӡагас, ҽырбагас иныҟәызго аҳәса роуп. Иара амацәаз агәы иҭарҵоит, аимхәыцқәа алырхуеит. Даҽакалагьы ирҳәоит – анасыԥдара аазго, зымшьҭа цәгьоу ауаҩы иҟнытә уахьчоит ҳәа. Убри азы цырак амацара ныҟәыргом, абырфын рахәыц абырлаш рацәа ахаԥсаны, еимхәыцҵас рыхәда иахарҵоит. Абырлаш дадыркылоит зыц-зышә ԥшӡоу аԥҳәызба данырбалак: "Лхаԥыцқәа ҟәашӡа, абырлаш еиԥш илзыҵагылоуп…" рҳәоит.

Ақаруа. Ақаруа (урысшәала "янтарь") хаҳә жәлоуп, даҽакалагьы ақаруа хаҳә ҳәа азызҳәогьы ыҟоуп, иара амшын аҟәараҿы уаҩы иԥылоит, иалырхуеит ацәарԥшӡагақәа: аимхәыцқәа, алымҳарыҩқәа, анапхаҵақәа. "Лыбла қаруоуп" рҳәоит зыблақәа ҭыџьџьаауа иҟоу аԥҳәызба лзы.

Алмас. Даара зыхә ҳараку, иԥшӡоу, иагьыӷәӷәоу хаҳә жәлоуп, зыԥшра-зсахьа бзиоу ауаҩы изы "алмас еиԥш дыԥшӡоуп", аҭыԥҳа лзы "алмас еиԥшуп лыблақәа" - рҳәоит.

Аҳашҳаҭәа. Аҳаԥқәа рыҩнуҵҟа, аҭӡамцқәа рҟны иаанахәо ашьашьалқәа аҳашҳаҭәа азырҳәоит, (урысшәала "сталактит").

Абашҳа. Аргылараҿы ахархәара змоу хаҳә жәлоуп. Иласуп, ацәра мариоуп, ацәаакыра аднакылом, ибааӡаргьы, лассы ибоит, абашҳа (урыс бызшәала: "туф").

Абӷанҷ. Ахаҳә анырлагалак иалҵуа ассара абӷанҷ ахьӡуп (урыс бызшәала "щебень"). Аҩны аргылараҿы, амҩадуқәа рыҟаҵаразы, аҵҳа ахҵараҿы уҳәа, ахархәара ду амоуп. Ашәҟәыҩҩ-ажурналист Шьаликәа Камкьиа ишәҟәы "Ажәақәа рдунеи" аҿы ажәа "абӷанҷ" ахьынтәаауа ашьха иҟало аԥсабаратә хҭысқәа ирыдикылоит. Ашьха ҭакнаҳақәа ирыджьылоу ахаҳәқәа ақәыаршҩы анауа, анаатә анасуа, асырӡ анлеиуа ицрыӡәӡәаз ахаҳә аҽазнымкылакәа, хланҵы иҭалоит. Ишнеиуа иара аҵкьыс еиҳау ианаахалак иԥыххааса ицоит. Ажәа "абӷанҷ" ахаҭа иаҳәоит "ибӷалаз иамҷо".

Амаҽахә. Хаҳә жәлоуп, аха еиуеиԥшымкәан аҟазшьақәа азгәарҭоит, руакы – адәқәа рҟынгьы, аҟәараҿгьы иуԥылоит, ахаҳә еиҳа иласуп, амра анақәыԥхалак иҿыпны ицоит. Егьи цәҩеижьуп, аԥсылмӡ азы амаҽахә рҳәоит, "пемза" ззырҳәо авулкан иахылҿиаауа, ашьха иҟоу ахаҳә жәлақәа иреиуоуп.

Асып. Ахаҳә аҟара изыӷәӷәамхаз, аха анышә еиҳа иӷәӷәоу, ԥшшәахәыла ацәеиқәареи ацәышреи еимаркуеит.

Амақьа. Иҵару, иџьаџьоу хаҳә жәлоуп амақьа. Игәӡоу ахаҳә иалхны иҟаҵоу, аҳәызба, мамзаргьы адалақь рыхразы ахархәара зырҭоз амақьа жәла амақьаԥсыс ҳәа азырҳәоит.

Абысҟак зҭоурых ҵаулоу, злаӡара ӷәӷәоу зынҵырагьы дуу ахаҳә еиуеиԥшым аҟазшьақәа аазырԥшуа ажәаԥҟақәа алалеит аԥсуа бызшәа. Убарҭ иреиуоуп: "Ахаҳә урбылгьаргьы џьара аҽыннакылоит", "Ахаҳә анлеиуа досу ихы инапы ақәикуеит", "Ахаҳә шбылгьо аҵыҭәа зақәиаауам", "Ахаҳә ахьышьҭоу ихьанҭоуп", "Ахаҳә уршыргьы иԥжәоит", "Иӷәӷәоу изы ахаҳәгьы бџьаруп", "Џьарак ишьҭоу ахаҳә хәтәуеит" убас иҵегьы. Ахаҳә иалхны иҟаҵоу амаҭәарқәа ракәзар, идырҿиеит дара ирнаалаша, рҟазшьа аазырԥшуа ажәацҵақәа, иаҳҳәозар: "Ауасҭа бзиа ахаҳәгьы аҵәымыӷ алаиҵоит", "Абӷаџьыҟә дзыриашо адамроуп", "Адамра чаԥаҩы дамра имоуит", "Аҟәараҿы хаҳә змоуз" убас егьырҭгьы.

Ажәытәӡатәи аамҭақәа раахыс инарҭбааны ахархәара змоу ахаҳә ауаа рыхдырраҿы анырра ҟанамҵар залшомызт. Уи ус шакәу арҵабыргуеит хықәкыла Сасрыҟәа иира иазку аҳәамҭа, иара убас еиуеиԥшым алакәқәеи алегендақәеи.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

25

"Чабракаршә", "Ҵи-ҵи, кәа-кәа": ахәыҷыхәмаррақәа рхархәашьа иаци иахьеи

161
(ирҿыцуп 00:26 03.05.2021)
Аԥсуаа ирымоу ахәыҷыхәмаррақәа рыхкқәеи рхархәашьеи ирызкуп Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа ланҵамҭа.

Аԥсуаа рфольклор аҿы ирацәоуп ахәыҷқәа ирызку еиуеиԥшым аҿаԥыцтә рҿиамҭақәа: агарашәақәа, ажәархәмаррақәа, ахәыҷыжьжьагақәа убас иҵегьы. Ахәыҷы шаҟа иаҳауа аҟара ихшыҩ ҵархоит, игәырҵҟәыл бзиахоит ҳәа иԥхьаӡоуп. Насгьы ахәыҷы иаҳауа гәникыларц, игәаԥхарц азы уи хәмаррыла ишьақәгылоуп, ажәеиҭаҳәарыла исахьаркны еиҿартәоуп.

"Ҵи-ҵи, кәа-кәа"

Ҳаамҭазгьы реиҳа лассы иуԥыло ахәыҷыхәмаррақәа иреиуоуп "Ҵи-ҵи, кәа-кәа", мамзаргьы "Ҵи-ҵи, гәа-гәа" ҳәа ззырҳәо. Шықәсык, ма ҩышықәса-хышықәса зхыҵуа ахәыҷы аиҳабацәа инацәкьарақәа идырыԥхьаӡоит абас ҳәо:

Ҵи-ҵи, кәа-кәа,

Маахыр џьаџьа,

Харҵәи бысҭеи

Еиҵыркәакәа!

Мамзаргьы иара абарҭ ажәақәа рҳәоит даҽа хәмаррак аҿынгьы: ахәыҷқәа, адуцәагьы алархәны, рнапқәа еихаргыланы рнацәкьарақәа рыла еибадыркуеит. Ажәақәа ҳәаны ианаалгалак, ахәыҷы ддырчыхәчыхәуеит "кәыр-кәыр-кәыр" ҳәа. Ас еиԥш иҟоу ахәыҷыхәмаррақәа рҟны ихадароу ажәақәа рҵакы акәым, рритмикеи ринтонациеи роуп.

"Ҷыри-ҷыри, ҟәарҭ-ҟәарҭ"

Ари ахәмарра ззынархоу ахәыҷбаҳчақәра иаҵанакуа ахәыҷқәа рзоуп. Ахәыҷқәа рӡарақәа еибаркны ҵлак иакәшоит, мамзаргьы ус агьежь ҟаҵо ицоит. Аԥхьа игылоу "ҟәарҭ-ҟәарҭ" ҳәа ибжьы иргоит, егьырҭ "ҷи-ҷи" ҳәа аҭак ҟарҵоит. Аԥхьа игыло дырҩегьых "кырр-кырр" ҳәа ибжьы иргоит ашәарҭара ыҟоуп ҳәа – "акәҷарақәа зкуа ахьшь аауеит" аанарго. Ахәыҷқәа зегьы еимбӷьыжәаа иҩны ицоит, рҽырҵәахуеит. "Ахьшь" акы акыр, иикыз ахәмарра далҵуеит.

"Ҷыри-ҷыри,

ҟәарҭ-ҟәарҭ,

сыкәҷарақәа шәабаҟоу шәарҭ?" ҳәа аӡәы еиҭанҿиҭуеит, нас ахәыҷқәа зҽызҵәахыз ааины ҿыц агьежь ҟаҵаны ахәмарра иацырҵоит.

Чабракаршә

Хаҭала сгәалашәараҿы инханы иҟоуп аиҵбыратәи аклассқәа рҿы сантәаз ҳарҵаҩы Римма Уарҭан-иԥҳа Делба аԥсшьара аамҭазы ҳашлырхәмаруаз. Уи ахәмарра "Чабракаршә" акәын. Ахәыҷқәа агьежь ҟаҵаны ҳаатәон. Арҵаҩы аԥхьа џьара жәархәмаррак ала дыԥхьаӡон:

Ацәгьа зуда,

Изымуда,

(иалоу ахәыҷқәа рыхьӡ лҳәоит) Саҭа иоума?

Баҭа иоума?

Хаҳәыргыла,

Ҵәаҳәыргыла,

Уҵҟьа!

Аҵыхәтәантәи ажәа зықәшәаз дласны егьырҭ ахәыҷқәа дрывагьежьуеит ачабра кны. Егьырҭ рылақәа хҩаны итәоит. Зегьы дрывагьежьуа дышнеиуа аӡәы ишьҭахь ачабра нкаиршәуеит. Ачабра каршәны избаз иаашьҭыхны иҩыза дихьӡоит ҳәа далагоит, нас иара даҽаӡә ишьҭахь инкаиршәуеит. Ари ахәмарра даара илахҿыхуп, ахәыҷқәа ргәалаҟазаара шьҭнахуеит.

Иарбанзаалак ахәыҷыхәмаррақәа ианрылагоз, "Кьанц" аума, "Џьит" аума, аԥхьаӡара ҟарҵон алахҩара зықәшәо ҳәа, ма дарбан акра зықәшәо ҳәа. Аха арҭ аԥсуа ԥхьаӡарақәа иахьа ахәыҷыхәмаррақәа рҿы хархәара рыманы иубаӡом, уимоу ҿыцкгьы цәырымҵыц. "Кьанц", "Џьит" иахьагьы ихәмаруеит ахәыҷқәа, аха урҭ раԥсуа хьӡқәа рхы иадырхәо шамаха иуаҳаӡом.

Арҭ ахәмаррақәа раларҵәараҿы иааныркыло аҭыԥ маҷым ахәыҷбаҳчақәеи ашколқәеи. Ахәмаррақәа рыбзоурала ахәыҷқәа абызшәагьы аҵара рзымариоуп.

161

COVID-19 злаз даҽа пациенткак лыԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы

13
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15006-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14025-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 226-ҩык.

АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 176-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 22-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лаҵара 14 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1939 шықәса рзы ииз акоронавирус злаз апациентка.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 51-ҩык, урҭ рахьтә 41-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.

Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 31-ҩык апациентцәа, рҭагылазаашьа бааԥсуп хәҩык. Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 17-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ԥшьҩык апациентцәа.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

13
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау