"Еиҭоумҳаз аҵла аԥҟара мариоуп": абжьгара-лабжьаратә ҵакы змоу ажәаԥҟақәа

101
(ирҿыцуп 17:56 24.05.2021)
Абжьгара-лабжьаратә ҵакы знубаало аԥсуа жәлар ражәаԥҟақәа ҳзеидылкылеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Жәлар рдоуҳатә ԥсҭазаараҿы ажәаԥҟақәа аҭыԥ хатәра ааныркылоит. Ажәытә аамҭақәа раахыс урҭ рҿы цәыкәбар-цәыкәбарҵас рҽеиздыркәкәон ахшыҩҵак лыԥшаахқәа, нас урҭ ԥсаатәҵас иԥыруашәа, абиԥарак рахьынтә даҽа абиԥарак ирымадахон.

Ажәаԥҟақәа аҟәыӷара, исахьарку аԥсуа ажәа, аҟазара ду иадыргоуп. Ирацәоуп рзуҳәар алшоит иганрацәалатәу аԥсҭазаараҿы, ацәгьеи абзиеи реилыргараҿы ухы шымҩаԥугаша, умҩақәызҵаша, ишиашоу абжьгара-лабжьаратә ҵакы зныԥшуа ажәаԥҟақәа. Ҳрызхьаԥшып урҭ.

Атәым хьурӡ иазыԥшуа – ихатә чуан ҷышәхом. Атәым мал иашьҭоу, зхала ак ҟазҵар, ак аазрыхырц зҭахым, ихатәы ҳәа акгьы иоуӡом, еснагь ауаа рнапы данԥшылалоит. Убри ҳаҵанаҳәоит иаагоу ажәаԥҟа.

Аамҭа иунаҭаз ахәра аамҭа иарӷьоит. Аамҭа бааԥсык азы узықәшәаз арыцҳара, азалымдара, агәаҟра ухазыршҭуа даҽа аамҭа бзиак уақәшәар, узынҟьа-узынԥаз зегьы ухашҭыр ауеит. Аамҭа иунаҭаз ахәра, аамҭа иарӷьоит рҳәоит, агәкажьра аҭахым.

Уаб дуапцәҳәызаргьы, уара ууапхәылдаз. Ауаҩы иани иаби уиаҟара инагамзаргьы, унеишь-уааишь ҳәа рарымҳәозаргьы, иара урҭ раҵкыс деиӷьхароуп. Даҽакала иуҳәозар, ахшара рани раби раҵкыс еиӷьхар шахәҭоу аныԥшуеит ажәаԥҟа.

Уаб иҩыза данӷарха, маҵуҩыс думган. Ууа-уҭахы дӷархар, уигәҭамсын, ихәҭам ала уизымныҟәан, кыр улшозар – уицхраа, акәымзар, уиԥырхагамхан.

Уҭаҷкәым ураҵәаанӡа иззураҵәо уазхәыц. Ауаҩы уанизыҵҟьа, дзыхурҟьо, узизыҵҟьо удыруазароуп.

Ауаҩы уаниацәҳауа, дызлаунышәаша аҭыԥ ныжь. Угәааны ауаҩы иуҿашәо зегьы иоумҳәан, ахаан азы шәыгәқәа еицәыхьшәашәартә еиԥш уимацәажәан. Маҷк иадамхаргьы акы ианаужьроуп.

Аӡәы итәы иашьҭалаз иара итәы шатәхоит. Иутәым, уџьабаа здым, уус злам уашьҭалар, аиакәым уақәшәар алшоит.

Аӡәы ихан аҵкыс уара уқәацә. Аӡәы итәы иагьа ибзиазаргьы, ухатәы (ишыҟазаалакгьы) уара узы еиҳа еиӷьуп, игьамоуп.

Еиҭоумҳаз аҵла аԥҟара мариоуп. Ауаҩы аџьабаа здимбалаз, иимааӡаз-иимыхьчаз агәыбылра изадӡам, иахьлакгьы усс икӡам.

Уаԥхьа икаҳауа уихымыччан. Уаԥхьа арыцҳара иақәшәо уихымыччан, уи арыцҳара мышкы зны уаргьы уаниар алшоит.

Аӡәы уиазҵаа, аха ухатәы дыр. Аӡәгьы уиазҵаароуп, аха ухатә гәаанагарагьы умазароуп ҳәа ҳабжьнагоит жәлар ражәаԥҟа.

Изоуҳәо змаҳауа, уажәабжьгьы иаҭәоумшьан. Иуҳәо ззеилымкаауа, ихазымҵо, иазыӡырҩырцгьы зынӡа згәы иҭам уажәабжь имаумдан, ухы иҵаумҵан.

Бжьынтәы ишәаны знык иԥҟа. Иарбанзаалакгьы узлаго аус зны цқьа уазхәыцны, ишәа-иза напы ауркыроуп. Аԥсшәаҿы аԥшәмара аанызкылахьоу абри ажәаԥҟа шьахә аурысшәаҿы иҟоу ажәаԥҟа "Семь раз отмерь, один раз отрежь" иашьашәалоуп.

Ҵаҟатәи абӷьы анкашәо хыхьтәи ахымччароуп. Уаԥхьа ацәгьара, агәаҟра иақәшәо узимыцхрааргьы, уиԥырхагамхан, уихымыччан. Иудыруаз, агәаҟра-ацәгьара зегьы ирзеиԥшуп.

Абзиа иацлабыз мышкы ибеит. Ауаҩ ҟәыш, ауаҩ бзиа уиҿыԥшыр, абзиарахь укылнагоит.

Адагәара акәым ишәарҭоу – аҽырдагәароуп. Ауаҩы изымдыруа азы, илымшо азы акгьы узиаҳәом, аха идыруаны, имч ақәхоны иҟаимҵар ауп ихәарҭам. Убри аҩыза аҭагылазаашьа иарҿиеит зеиуахк аагоу ажәаԥҟа: "Адагәара акәым ишәарҭоу - аҽырдагәароуп".

Аҟәџьал иҭоу амҳаҵә иадыруеит. Унапы злаку аус закәу, изеиԥшроу уара ишудыруа даҽаӡәы издырӡом, мамзаргьы иузааигәоу, иахьеи-уахеи узцу, узыдҳәалоу ауаҩы игәаҭа зеиԥшроу уара еиҳа ибзианы иудыруеит аанагоит.

Маӡала ицҳауа ала зегь реиҳа ишәарҭоуп. Угха уҿаҟны иуазҳәо, згәы иҭоу уцәызымӡо иеиҳа акгьы мҳәаӡакәа, угәуҽанӡамкәа, маӡала ацәгьа узиурц иушьҭоу дшәарҭоуп ҳәа ҳгәы ҳҽаннаҵоит ари ажәаԥҟа.

Алуҵәҟьагьы хаҳәуп, аха аҵәымаӷ ахәлашәар, ицагәуеит. Ауаҩы иага илшозаргьы, иага дыӷәӷәазаргьы, имч змырхо данақәшәалак, акгьы изыҟаҵом.

Мышныҟәа ахьуҭаху, хымш умҩаныфа шьҭых. Агәҽанызаара еснагь ибзиоуп, иумыхәозар иуԥырхагам. Амҩа уанықәло ибзианы уҽеиқәуршәароуп. Иҟалоит уусқәа зегьы уара ишуҭаху, уара ушрызхәыцуа иҟамлар.

Анышь иақәымтәац ажәҩа изаҵшьуам. Узышьцылам, зтәы узымдыруа аус акгьы узалхуам, уи атәы цқьа иуҵаанӡа, уи аҿы аԥышәа уоуаанӡа.

Аԥсы абзиа ихҳәаа, ма акгьы ихумҳәаан. Аԥсы иныӡбара ԥхашьароуп, иузҳәозар, абзиа ихҳәаа. Ианамуӡа, зынӡагьы уихымцәажәан.

Аҳаҭхәыжә иҭоу умбакәа уахымыччан. Ауаҩы илоу умбакәа, дзакәу еилымкаакәа хыхь-хыхьла ихә умшьан ҳәа ҳабжьнагоит ажәаԥҟа.

Аҩыза дыԥшаа амҩа уанылаанӡа, агәыла – аҩны ургылаанӡа. Аҩыза бзиа уџьабаа ирмариоит, умҩа хара иркьаҿуеит, угәаҟра, угәырҩа ухаиршҭуеит – иуцеиҩишоит. Иара убас, ҭынч унхарц-унҵырц уҭахызар, нхарҭас иалухыз аҭыԥ аҿы гәылацәас иуоуа цқьа еилукаароуп. Уи акырӡа аҵанакуеит. "Не купи двора, а купи соседа" - аҳәоит аԥсуа жәаԥҟа иашьашәалоу аурыс жәаԥҟагьы.

Ашхырцәаӷьҭра унапы ҭумшьын. Ишәарҭоу аус уҽалаумгалан, напы аумыркын, ухы ҭаумырхан аанагоит ҳәа иҳалабжьоит жәлар ражәаԥҟа.

101

Умыцәҳан, уҽхыумтын, баша умхысын, иумжәын: ашьхараҿ ахымҩаԥгашьа аԥҟарақәа

22
(ирҿыцуп 19:44 20.06.2021)
Аԥсуаа ашьханыҟәара еснагь ҷыдала иазнеиуан, ирыман агәрагарақәа, аԥҟарақәа, ақәиҭымтәрақәа. Урҭ ирызкуп Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә центр аусзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа иахьатәи ланҵамҭа.

Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
"Ажәытәӡа зны, абыржәы Риҵа газго иахьҭажьу, иҟан ақыҭа. Аԥшысба ҳәа изышьҭаз ажәла мацара акәын уа инхоз. Изларҳәоз ала, урҭ уаа ԥагьақәан, дара иреиуамыз дызусҭзаалакь аӡә дрыларыжьломызт. Уахык зны харатә иаауаз ҭаҳмадак абри ақыҭа даланагалеит. Амла дакуан, дааԥса дыҟан, иҭахын џьара днымҩахыҵырц, аха дахьнеилакгьы, "Бзиала уаабеит!" аҭыԥаны, "Узлааз удыруазар, убри амҩа уқәланы уахьааз уца!" ҳәа иаҳауан. "Ԥсыуак идгьыл аҿы иҟамлац, амҩасҩы днармышьҭуа, амла иакыз акы дадмырцҳауа!" дхәыцуан аҭаҳмада. Ақыҭа агәҭаны хаҳәы еиқәаҵәа дук кажьын, абри ахаҳә даақәгылан, дшәиит: "Ауаҩра зцәыӡыз рынасыԥ абри ахаҳә еиԥш еиқәаҵәахааит, рҭыӡҭыԥқәа рҿгьы аӡы ҩеиааит!" ҳәа. Абасоуп Риҵа шыҟалаз ҳәа рҳәоит. Уи ақыҭаҿы инхоз, аҭаҳмада дыздызкылаз, ԥҳәысеибак лыҷкәыни лареи рыда, уи ақыҭа зегьы аӡиа аҵахь ицеит" (Б. Шьынқәба. "Ахьырҵәаҵәа", 1990.)

Ари аҳәамҭа ала иубоит зыуаҩра зцәыӡыз ауаа рынасыԥ шеиқәаҵәахазгьы. Аԥсуаа ирымоуп ажәаԥҟа "Амал уцәыӡыр, ҿыц иурҳауеит, ауаҩра уцәыӡыр – иузыргьежьӡом" ҳәа. Аԥсуаа иахьыҟазаалакгьы еснагь дара ртрадициатә нормақәа ирықәныҟәоит. Ауаҩы ихымҩаԥгашьатә кодқәа рыла ишьақәгылоит иара итрадициатә культурагьы. Еснагь иҟоуп ҩ-ганк: ацәгьеи абзиеи, иҟауҵар иҟалои иҟамлои. Иҟауҵар иҟамло аилагара иахылҿиаауеит иҽеим ахҭысқәа.

Еиуеиԥшым аҭыԥқәа рҿы ухы шымҩаԥугаша аԥҟарақәа ыҟоуп. Иаҳҳәап, сасра иҟоу ихы шымҩаԥиго инаркны, аԥсраҿы ма ачараҿы рхымҩаԥгашьа ахатә ҵасқәа шамоу еиԥш, еиуеиԥшым аԥсабаратә ҭыԥқәа рҿы аныҟәарақәагьы ахатә ԥҟарақәа амоуп.

Ашьха аԥсуа изы Ацқьаҭыԥ ҳәа иԥхьаӡоуп. Уи зырҵабыргуа иреиуоуп ҳныхақәа, урҭ зегьы ашьха иаԥнуп. Аԥсны шьхатәылоуп, аԥсуаа ашьхауаа иреиуоуп. Убри инамаданы ирацәоуп ашьха иадҳәалоу аҵасқәеи ақьабзқәеи, анцәахәқәеи.

Ахыхьчара

Ашьха ихало ауаҩы дазыҟаҵазароуп. Абжьааԥны гәыԥ-гәыԥлоуп ишныҟәо, ашьха атәы здыруа аиҳабы дрыцны. Ашьха иҟоу еснагь зегьы дырзыхиазароуп, уаҟа лассы-лассы аҳауа аҽеиҭанакуеит, амш еилгаӡа ишыҟоу акәымкәа, иаалырҟьаны идыдымацәысыр ауеит, анаҟә хылоит. Анаҟә анхылалак, умҩа иацумҵар, уҽумырҵысыр еиҳа еиӷьуп, ишакәым ушьапы лаҿаургыр, улалҟьа уцар ауеит. Ахыхьчаратә ԥҟарақәа рыдагьы иҟоуп зеилагара ҟамло ахымҩаԥгашьатә нормақәа. Ауаҩы ихымҩаԥгашьеи ишәарҭадареи еицуп, акы аилагара иҽеим аҵыхәтәахьы унанагар алшоит.

Ажәа ацклаԥшра

Ашьха иҟоу дарбанызаалак иажәа дацклаԥшуазароуп: абжьы ардура, агәамҵра, ацәҳара ҟалаӡом. Уажәа мацарагьы акәым, ухы-угәы иҭоу ухәыцрақәагьы цқьазароуп. Иазгәаҭатәуп, иара аԥсабара ашәарҭадаратә ԥҟарақәа рылагьы абжьы рдура, аҿыҭра ашьхараҿы ишыҟамло, избанзар уатәи аҳауатә ҭагылазаашьа хазуп, абжьырдура "дгьылҵысрак" иаҩызахар ауеит, абахәра ахаҳә аҿыбгар алшоит.

Аҽхымтра

Ихадароуп иара убас аҽхымтра. Ашьха ицқьоу ҭыԥны ишыԥхьаӡоу ала, уатәи аӡыхьқәагьы цқьоуп, уҽеилыхны аӡы уҭалар ҟалаӡом. Издыруа маҷуп, аха ари ахымҩаԥгашьатә ԥҟарагьы ахатә шәарҭадара аҵоуп. Аҵарауаа ишазгәарҭо ала, ашьхараҿы амра ашышьа хазуп, иаҳа ицоуп. Уҽырҟьантазны уатәи амра уаҵагылар, уцәа былуеит, ачымазара узнарҵысуеит. Ашьха иныҟәо аиҳабацәа иазгәарҭоит ашьха чымазара шыҟоугьы.

Ашәарыцара аԥҟарақәа

Ахысразгьы ашьхараҿы ахатәы ԥҟарақәа ыҟоуп. Шәарыцара иҭыҵуа дахьышәарыцо аҭыԥқәа идыруеит, ашәарах ишьуазаргьы, избеит ҳәа зегьы ишьуам. Уимоу, ашәарыцаҩ ҟаза иакәымзар, абџьар ҽаӡәы идыркуам, избанзар ашьхараҿы гәыԥ-гәыԥла ауаа ахьылоу, абнара иаҵәахуа ианыҟоу, ишакәым иҭҟьаз ахымҩас машәырла аӡәы дашьыргьы ауеит.

Арыжә џьбара аҽацәхьакра 

Ашьхараҿы арыжәтә џьбара ажәра зынӡаск иҟалаӡом. Рыжәтәс уаҟа рхы иадырхәо ахарҵәыӡҩеи ацхаӡҩеи заҵәык роуп. Ацха уашьӡом ҳәа згәы иаанаго ыҟазар, урҭгьы ргәы иажьоит, ацхагьы уашьыр ауеит иурмыцхәыр. Ижәны иҟоу ауаҩы ихымҩаԥгашьагьы ицәажәашьагьы аҽеиҭанакуеит, иныҟәашәагьы еиланагоит (ашьхараҿы ушьапы ахьургыло убозароуп!), иакәым инарҟаҵар ауеит азы ашьхараҿы уи зынӡаск иҽацәхьеикыр еиӷьуп.

Шәаҳәареи кәашареи ҟалом

Абарҭқәа рнаҩсгьы иҟалаӡом иара убас ашьхараҿы ашәаҳәара, акәашара. Ашьха иҟаз ашәарыцацәа ашәаҳәара ианалагоз, рышәарыцарҭа ҭыԥ иҭыҵны акыр ианыласкьалак акәын, мамзаргьы лбаа ианыҟаз, ахалара ианалагоз.

Абарҭ ахымҩаԥгашьатә ԥҟарақәа ашәарҭадаратә ԥҟарақәа инарываргыланы зегьы ирдыруазар ахәҭоуп, урҭ аԥҟарақәа рыларҵәалатәуп ԥсшьара иаауа, ҳаԥсабара алеишәа ззымдыруа ауаагьы.

22
Висячий мост через реку в Акармаре

"Нарцәи Аарцәи ирыбжьоу": ацҳа аԥсуаа рмифологиатә дунеихәаԥшраҿы

49
(ирҿыцуп 18:51 19.06.2021)
Аԥсуаа рдунеитә хәыцраҿы ацҳа ҵакыс иамоу атәы дыррақәак ҳзеидылкылеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.

Ажәа Нарцәы ахархәара ахьамоу аԥсуа бызшәаҿы акыр ирацәоуп: "Инарцәымҩа дықәлеит", "Нарцәы шәыԥсқәа еиқәшәааит", "Нарцәы гыларҭас иоуааит", "Унарцәымҩа лашазааит", "Анарцә тәарҭас-гыларҭас Анцәа иуиҭааит", "Аарцәы илоуҵаз Нарцәы иуԥылоит" уҳәа. Нас изакәызеи Нарцәы аԥсуа жәлар реилкаараҿы?

Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik

Ауаҩы иԥсы анҭоу дызқәу ари адунеи аамҭалоуп, даныԥслак иԥсы ахьнанагоу наунагӡоуп. Ауаҩы ицәа-ижьы аамҭала акәзар ишыҟоу, иԥсы ԥсра ақәӡам. Аԥсуаа ҳҟны ҩ-дунеик рыҟазаара агәра ргоит, убри инадҳәаланы ауаҩы даныԥслак ирҳәоит "идунеи иԥсахит", дунеик аҿынтә даҽа дунеик ахь диасит. Аԥсуаа рдунеитә хәыцрақәа рҟны урҭ аҩ-дунеик ирыхьӡуп Нарцәи Аарцәи. Ауаҩы даныԥслак ицәа, ижьы, ибаҩ ари адунеи аҿы иааныжьны, иԥсы ихыҵны иахьцо аҭыԥ Нарцәы ҳәа азырҳәоит.

Абзацәеи аԥсцәеи рдунеи ӡиасуп еиҟәызыҭхо, уи аӡиас ихуп ацҳа - Нарцәыцҳа. Ауаҩы данԥслак иԥсы нырцәи аарцәи адунеиқәа ирыбжьоу аӡиас ихыу ацҳа иқәымсыкәа Нарцәы изнеиӡом. Имариаӡам Нарцәыцҳа ақәсра, џьаҳаным ицои џьанаҭ ицои еилнаргоит, арахәыц еиԥш ипоуп. Зыԥсы анҭаз цәгьарамзар бзиа ҟазымҵоз ауаа, иага рҽыршәаргьы рыԥсқәа уи ацҳа изықәсуам, "нарцәы инарышьҭуам", иалыҩрны џьаҳаным иҭаҳауеит. Нарцәыцҳа ԥынгылада иқәсуеит цәгьара ҟазымҵаз, қьиарала зыԥсҭазаара мҩасыз, гәнаҳара здым зегьы рыԥсқәа. Урҭ џьанаҭ гыларҭас ироуеит.

Аҵарауаҩ Цира Габниа "Аԥсуа ҵасқәеи ақьабзқәеи ирызкуи ирымҩаԥгашьоуи рзы згәаҭарақәак" ҳәа хьӡыс измоу лыстатиақәа рцикл аҿы илыҩуеит: "Анышә иамардаз роуп зыԥсы Нарцәы инеиуа. Ацәеи-жьи еимадатәуп ҳәа аԥсуаа ирыԥхьаӡоит. Убри азы аҩны имԥсыз, амҩан иҭахаз, аӡы иагаз, ахра иалҟьаз рзы иҟарҵоит "аԥсы аагара", "аԥсы аҭгара" захьӡу аритуал. Усҟан иԥсыз иԥсы арахәыц иқәҵаны иааргоит ицәеи- ижьи анышә иарҭаанӡа еимардарц азы".

Нарцәы иадҳәаланы акыр иҟазшьарбагоуп ауаҩы даныԥслак имҩаԥыргоз ақьабзқәа руак. Академик Валентин Асҭамыр-иԥа Кәаӷәаниа иусумҭа "Аԥсуаа рҿаԥыц поезиа аиҿартәышьа" аҿы абас иҩуеит: "Аԥсы уаҵәы дыржраны уахеиԥш, дызҷаԥшьоз ажьрацәара иаҵанакуаз ракәын. Аҭынхацәа, аиашьара, ажәлар аныԥхьатәалак, асааҭ жәаҩа, акы-ҽеи, аԥсы иҟны инеины аӷәеидчаԥала дықәырҵон ирҽеиразы – дыдрыцқьон, иԥаҵа рсон, дыркәабон. Аԥсы дыԥҳәысзар, аԥҳәыс дылкәабон, дхаҵазар – ахаҵа. Аԥсы данеиларҳәалак имаҭәа-иҩыҭәа, икәыба лырҽеиуан аиаҳәшьа (аҭаца). Аиаҳәшьа (аҭаца) димамзар, иԥҳәыс иҟалҵар акәын. Иԥҳәыс дыԥсхьазар, иҭаца иналыгӡон ари аритуал.

Аԥсы аҩны дыҩныргаанӡа дызқәыркәабаз аӷәеидчаԥала аҩны иҟазар акәын. Анышә данамардалак, аӡы ахьиасуа – кәараз, ӡыӷӷараз инаган цҳас ихырҵон, ауаа ықәсларц. Убри заҟа иқәныҟәоз иара изыҳәан исабаԥуп ҳәа ирыԥхьаӡон".

Асахьаҭыхҩы Леиуарса Быҭәба иусумҭа Мифы и Легенды Абхазии
Асахьаҭыхҩы Леиуарса Быҭәба иусумҭа "Мифы и Легенды Абхазии"

Амифологиатә дунеихәаԥшраҿы ацҳа нарцәи аарцәи еимаздо маҭәаруп. Ишдыру еиԥш, наџьнатә аахыс ацҳақәа хырҵон аӡиасқәа, акәарақәа, аҩхаақәа, аиасра ма ахыԥара ахьаҭахыз аҭыԥқәа рҿы. Ацҳаҿы ауп аԥсуа миф хаҿсахьа, аӡқәа рынцәахәы Ӡыӡлан ауаа дахьырзышәарыцоз. Лара дамоуп ҳәа ахьырыԥхьаӡоз аҭыԥ ауаа ҿырҳасҭас иҟарҵомызт, уаантә аӡы рыжәуамызт, еиҳараӡак уахынла уахь анеира рҽацәырыхьчон.

Иара убас, аԥсуа хаҵа иԥсҭазаараҿы шаҟа инапала, ихатә џьала ацҳақәа рацәаны ихиҵо аҟара иԥсҭазаара иқәманшәалахоит, идунеи аниԥсахлак инарцәымҩа данықәло ихәоит, џьанаҭ анеира иацхраауеит ҳәа иԥхьаӡан. Ацҳахҵара иазҟазаз ауаҩы дымшуп, имшьҭа бзиоуп ҳәа пату иқәын, ахаҵгылара иман.

Ауаа реинраалара, рыбжьацәажәара иазыманшәалоу ауаҩ ҟәыш изы ирҳәоит, "уи дыцҳаны дҳамоуп". Убасгьы иазгәаҭатәуп "Ацҳа ақәсра иацәаашьаз, даҵнагеит", "Ацҳа ақәсышьа ззымдырыз, даҵнагоит", "Ацҳа арра иацәаашьаз, даҵнагоит" реиԥш иҟоу аԥсуа жәаԥҟа авариантқәа иҳаилдыркаауеит иаашьаны аус мариа ҟазымҵаз ауаҩы ихҟьаны уи "аус мариа" еиҳа ицәгьаз аусқәа шахылҿиаауа.

49

Акоронавирус злаз ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит, шәҩык инареиҳаны ирыдырбалеит Аԥсны

6
(ирҿыцуп 00:14 22.06.2021)
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 16367-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 15269-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 243-ҩык.

АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.

Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.

Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.

Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.

Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>

6
Атемақәа:
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау