Ҭырқәтәыла иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Ерхов: уаҵәтәи амш оптимизмла сахәаԥшуеит

16
Ҭырқәтәыла иҟоу азинмчнагӡа змоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ А.В.Ерхов Sputnik иазеиҭеиҳәеит Анкара шьамтәылатәи апроблема иазкны имҩаԥысуаз Ҭырқәтәылеи Урыстәылеи русбарҭабжьаратә еиҿцәажәарақәа еимабзиаратә ҟазшьала имҩаԥысит ҳәа.

Уи адагьы урыстәылатәи ацҳаражәҳәаҩ далацәажәеит урыстәыла-ҭырқәтәылатәи аҭоурыхтә контекст аганахьала позициас иааникыло, убри аан иҳәеит атәылақәа ԥхьаҟа аусеицуразы алшара дуқәа шрымоу.

Sputnik

- Изеиԥшроузеи Урыстәылеи Ҭырқәтәылеи Идлиб аӡбахә ала реилацәажәара, урыстәылатәи аделегациа ааигәатәи Ҭырқәтәылаҟа аныҟәара лкаақәас иамоузеи?

- Ааигәа Ҭырқәтәылаҟа иааны иҟан урыстәылатәи аусбарҭабжьаратә делегациа. Ари раԥхьатәи еиԥыларам. Абасеиԥштәи ҩ-ганктәи аформат ала изныкымкәа аиԥыларақәа мҩаԥысхьеит. Аделегациа иалахәын: Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Сергеи Вершинин, шьамтәылатәи аимак аҭышәныртәалараз Урыстәыла ахада ихаҭарнак Александр Лаврентиев, Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра ахаҭарнакцәа.

Ҭырқәтәылатәи аганахьала аиԥылара иалахәын Адәныҟатәи аусқәа рминистрра, Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра ахаҭарнакцәа. Аделегациа напхгара аиҭон Седат Онал. Иара убасгьы урыстәылатәи аделегациа идикылеит Ердоган ипресс-маӡаныҟәгаҩ Ибрагим Калын. Сара агәахәара снаҭоит аиҿцәажәара ахьымҩаԥысыз, избанзар Идлиб аиԥш Шьамтәыла зегь аҟны аҭагылазаашьа мариам. Убри азоуп ҳтәылақәа рхаҭарнакцәа реицәажәара аҵакы аманы изыҟоу. Аиԥылара шымариамызгьы, аҳәатәы ыҟан, аҳәашьагьы иақәшәеит. Наҟ-ааҟгьы досу игәаанагара аартны ирҳәеит.

- Урыстәыла-ҭырқәтәылатәи аизыҟазаашьақәа рҭоурыхтә контекст азыҟазаашьа шыҿио иахышәҳәаауазеи?

- Ҭырқәтәыла ацҳаражәҳәаҩыс ҳџьынџьуаа рзы аҟазаара ахаангьы иуадаҩын. Аҵарауаа рҟынтәи аӡәы иԥхьаӡеит х-шәышықәсак рыҩнуҵҟа Ҭырқәтәылеи Урыстәылеи 12 еибашьра мҩаԥыргеит ҳәа, уи амаҷ-саҷ еимакқәа аламҵакәа. Ирацәан иҟамлар акәын ҳәа ззуҳәаша, ирацәан гәахәала иугәалауршәашагьы. Ирацәоуп аинтерес зҵаны иҟаз ахҭысқәа, аха иахьа шамахамзар ирзымдыруа. Убас, 1833 шықәса рзы Османтәи аимпериа еиқәзырхаз аурыс солдаҭцәа роуп. Урҭ рыҟазаароуп египеттәи ар ркомандаҟаҵаҩ Меҳмеҭ Али Ԥашьа иаанкылара алзыршаз, Ҭырқәтәыла аҩадаҟа далазымҵаз.

Хашҭра змам акәны иҟоуп Ар шкәакәа Ҟрымынтәи ианықәҵ, Ҭырқәтәыла иахьаднакылаз. Аӡәгьы инагӡаны издырам, аха иҟоу адыррақәа рыла 150 000-ҩык рҟынӡа Ар ҟаԥшь ирымпыҵыҵны Ҭырқәтәыла рыԥсы еиқәдырхеит.  

Имаҷым иухамшҭыша. Ҭырқәтәылатәи ҳҩызцәагьы уи ргәалашәоит. Убас, сынтәа иазгәаҳҭараны иҟоуп асовет Урыстәылеи Ҭырқәтәылеи рыбжьара адипломатиатә еизыҟазаашьақәа рышьақәгылара 100 шықәса ахыҵра. Аԥхьатәи Урыстәылатәи Ацҳаражәҳәарҭа Анкара иаартын 1920 шықәса рзы.

Ҳара иҳагәҭакуп ацәыргақәҵақәа, аҭҵаарадырра-практикатә конференцақәа, астол гьежьқәа уҳәа рымҩаԥгара. Убри аан ахархәара аҭахоит иҳамоу аԥышәа.  

Сгәы иаанагоит адипломатиатә еизыҟазаашьақәа 100 шықәса рхыҵреиԥш, аемиграциа шкәакәа арахь рықәлара 100 шықәса ахыҵрагьы, еиуеиԥшым ауснагӡатәқәа мҩаԥгатәуп ҳәа.

- Урыстәыла-ҭырқәтәылатәи аизыҟазаашьақәа ԥхьаҟатәи рԥеиԥш шԥажәбо?

- Ҳаизыҟазаашьақәа уаанӡа зеиԥш ыҟамыз аҩаӡара рыманы избоит. Ҳҳәынҭқаррақәа рхадацәа лассы-лассы еиԥылоит, ҭелла еицәажәоит, аҳәынҭқаррабжьаратә усбарҭақәа аус еицыруеит, аҿиара амоуп аилахәаахәҭра,  аус руеит астратегиатә проектқәа: АЕС "Аккую", агазмҩангага "Турецкий поток". 7 миллионҩык рҟынӡа ҳтуристцәа ара рыԥсы ршьоит. Ажәакала, сара уаҵәтәи амш оптимизмла сахәаԥшуеит, ара ишырҳәо еиԥш – İnşallah.

16

Ҟәбан акоронавирус иахырҟьаны аҽазырхиаратә режим иацырҵеит

3
(ирҿыцуп 18:18 03.07.2020)
Краснодартәи атәылаҿацә азы аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла иазгәаҭан 57-ҩык акоронавирустә инфекциа ахҭысқәа.

АҞӘА, ԥхынгәы 3 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы ԥхынгәы 21 рҟынӡа аҽырхиаратә режим аҿҳәара инахеит ҳәа аанацҳауеит атәылаҿацә ахадара асаит.

Аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ахылаԥшра шамоугьы  арегион аҿы ԥхынгәы 21 рҟынӡа уснагӡатәқәак шыҟац иаанхоит:

  • Русура иацырҵоит аобсерваторқәа. Уахь уаанӡеиԥш инарышьҭлоит аҳәаанырцәынтә иааз;
  • Асабардатә режим шыҟац иаанхоит ауаа рацәа реизарҭақәа рҿи атранспорт аҿи;
  • Краснодартәи атәылаҿацә алалараан: аҳаиртә баӷәазақәа рҿы аихамҩатә вокзалқәа рҿы, автовокзалқәеи автостанциақәеи рҿы ашоурашәара мҩаԥыргоит;
  • Асоциалтә дистанциа иақәныҟәалатәуп;
  • Агәмырҿыӷьратә индустриа, амассатә уснагӡатәқәа рлахәылацәа шәҩык иреиҳазар аԥкырақәа ирыҵаркуеит;
  • 65 шықәсеи инеиҳани изхыҵуа рҽыԥхьакра арежим иацырҵоит.

" Аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ахылаԥшра шамоугьы, арегион аҿы ԥхынгәы 21 рҟынӡа уснагӡатәқәак шыҟац иаанхоит. Аинфекциа алаҵәара алмыршаразы аусурақәа мҩаԥгахоит", - ҳәа рҳәеит Роспотребнадзор аҿы.

Краснодартәи атәылаҿацә азы аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла иазгәаҭан 57-ҩык коронавирустә инфекциа змаз. Иахьазы 6159-ҩык COVID-19 рыдырбалахьеит. 4910 пациент ахәышәтәырҭақәа ирылҩаауп. 81-ҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3
Атемақәа:
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау

Урыстәыла Аконституциа иалагалоу ариашарақәа азинмчра роуеит ԥхынгәы 4 инаркны

3
(ирҿыцуп 17:17 03.07.2020)
Аконституциа ариашарақәа ралагаларазы абжьыҭара мҩаԥысраны иҟан мшаԥы 22 рзы, аха атәылаҿ аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахырҟьаны арыцхә ԥхынгәы 1 ахь ииаган.

АҞӘА, ԥхынгәы 3 - Sputnik. Урыстәыла Аконституциа иалагалоу ариашарақәа азинмчра роуеит ԥхынгәы 4 инаркны. Абри азы аусдҵа инапы аҵаиҩит аҳәынҭқарра ахада ҳәа аанацҳауеит Кремль апресс-маҵзура.

"Ишьақәсырӷәӷәоит: "Амчра аусура аиҿкаараҿ хаз игоу зҵаарақәак рҭышәныртәалара аиӷьтәразы" ҳәа Урыстәылатәи Афедерациа Аконституциа ариашарақәа ралагаларазы 2020 шықәса хәажәкыра 14 рзы №1-ФКЗ инақәыршәаны, Урыстәылатәи Афедерациа азакәан ахәҭаҷ 1 иазыԥхьагәанаҭо ариашарақәа 2020 шықәса ԥхынгәы 4 инаркны азинмчра рымазарц", - ҳәа арбоуп аусдҵаҿ.

Аконституциахь ариашарақәа ралагаларазы абжьыҭара иаанарԥшит ауаажәларра рконсолидациа ҳарак ҳәа иҳәеит Путин авидеоеимадарала Аконституциахь ариашарақәа ралагалара аззырхиоз аусутә гәыԥ рԥылараан.

"Иааидкыланы Аконституциахь ариашарақәа ралагаларазы абжьыҭара иаанарԥшит амилаҭтә ҵакы змоу азҵаарақәа рҿы ауаажәларра рконсолидациа ҳарак", - ҳәа иҳәеит Путин.

Урыстәыла Алхратә комиссиа хада Урыстәыла Аконституциахь ариашарақәа рзы абжьыҭаратә ԥкаанҵақәа 100% аус рыднаулеит. Абжьыҭарахь инеиит 67,97% ауааԥсыра. Урыстәыла Аконституциахь ариашарақәа рзы 77,92% ( 58 миллионҩык) рыбжьы рҭиит, иаҿагыланы   21,27% (16 миллион-ҩык) урыстәылаа рыбжьы рҭиит.

Аԥсны иахьаҵанакуаз абжьыҭара рҽаладырхәит 2700-ҩык.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

3

Аԥснытәи аушьҭымҭацәа ахьтәи араӡни медалқәа ранашьан

30
(ирҿыцуп 20:28 03.07.2020)
2020 шықәса рзы Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1791-ҩык аҵаҩцәа. Урҭ рҟынтәи 11-ҩык амедалқәа рыманы иалгеит, 64-ҩык "ибзиаӡоуп" ҳәа иалгеит.

АҞӘА, ԥхынгәы 3 – Sputnik, Ренат Ԥачлиа. Абжьаратә школқәа роушьҭымҭацәа амедалқәа ранашьара мҩаԥысит Аԥсны Акультура аминистрраҿы ахәаша, ԥхынгәы 3 рзы.

Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рзы аминистр ихаҭыԥуаҩ Медеиа Ченгьелиаԥҳа илҳәеит сынтәатәи ашықәс уаанӡатәиқәа ишреиԥшым, аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахырҟьаны аҵаратә процесс шыԥсаххаз. Ус шакәугьы, аминистрра официалла аҵарашықәс хнаркәшеит.

"2020 шықәса рзы Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1791-ҩык аҵаҩцәа. Урҭ рҟынтәи 11-ҩык амедалқәа рыманы иалгеит, 64-ҩык "ибзиаӡоуп" ҳәа иалгеит. Иаҳҳәар ҳалшоит, медалла ашкол иалгаз аҵаҩцәа ԥхьаҟазы ҳҿар рыхьтәы фонд иалахәхо роуп ҳәа. Абас иҟоу аҿар роуп уаҵәтәи ҳԥеиԥшгьы знапаҿы иҟало", - ҳәа лҳәеит  Ченгьелиаԥҳа.

Аԥсны арккареи абызшәатә политикеи рзы аминистр Инал Габлиа аушьҭымҭацәа ирыдиныҳәалеит, иазгәеиҭеит раԥхьаҟа имариам амҩа шышьҭоу аха аҿар ирус хаданы иҟоу аҳәынҭқарра аҿиара рлагала алаҵара шакәу.

"Шәаԥхьаҟатәи шәыԥсҭазаараҿ зегь раԥхьа иргыланы ишәхашәмыршҭыроуп иреиҳаӡоу аҟазшьақәа: ауаҩреи аламыси» ҳәа иҳәеит Габлиа. 
Ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба Аԥснытәи арҵаҩцәа ҭабуп ҳәа реиҳәеит 11 шықәса дуӡӡа аҵаҩцәа  аԥсҭазаара ду амҩахь  иахьнаргоз азы, иуадаҩыз рџьазы. Иара агәрагара ааирԥшуеит рџьабаа баша ишмыӡуазы.

Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа ихьӡала ихаҭыԥуаҩ аҵаҩцәа рыхьӡала иааишьҭыз адныҳәаларатә шәҟәы даԥхьеит.

Араӡны медал занашьоу Данил Кәыҵниа Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иҳәеит  Москватәи аҵараиурҭақәа руак аҭалара игәы ишҭоу. Амедицина азанааҭ шалихуа. Аҵара ашьҭахь иара Урыстәыла аԥышәа иманы Аԥсныҟа ахынҳәра игәы иҭоуп.

Нестор Лакоба ихьӡ зху Пицундатәи абжьаратә школ №1 хьтәы медалла иалгаз аҵаҩы Дамеи Ҳагба иазгәеиҭеит Урыстәылатәи аҵараиурҭа дҭаларц дшыҟоу, Аԥсны анџьныр-аргылаҩ ҳәа афакультет ахьыҟам азы. Иара иҳәеит иаԥхьаҟазы иԥсҭазаара Аԥсны мацара ишадиҳәало.

Аԥсны арккареи абызшәатә политикеи рзы аминистр ихаҭыԥуаҩ Медеиа Ченгьелиаԥҳа далацәажәеит ахьтәы ма араӡны медал аиушьа атәы.
Лара лажәақәа рыла, "Ахьтәи араӡни медалқәа рзы" аԥҟара инақәыршәаны ахьтәы медал аиуразы 10-11 аклассқәа рҿы "хәба" ҳәа аҵара ҵатәуп, араӡны медал аиуразы  ҩ-ԥшьбак умазар ҟалоит.

© Sputnik / Марианна Кубрава
Аушьҭымҭацәа амедалқәа ранашьара ацеремониа

"Аҵаҩцәа агәаҭара цҵатә усурақәа мҩаԥыргоит.  Актәи аетап азеиԥшҵаратә школқәа рҟны имҩасуеит. Убри аан аԥышәарақәа хԥа – ахатәы бызшәа, алгебра, нас ашкол иалнахуа рҭиироуп "хәба" ҳәа. Аҩбатәи аетап Аԥсны араионқәеи ақалақьқәеи рҿы имҩаԥысуеит", – ҳәа лҳәеит Ченгьелиаԥҳа.

Ахыркәшаратә етап мҩаԥыргоит Аҵара аминистрраҿы. Арҭ ах-етапк ирхысыз амедалқәа ранашьаразы иқәдыргылоит.

Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:

 

30